iktibasVolkan YaraşırVolkan Yaraşır yazdı: Fanon: Öfkeyi hatırlamak

Volkan Yaraşır yazdı: Fanon: Öfkeyi hatırlamak

Orjinal yazının kaynağıbirgun.net

21. yüzyıl toprakların işgali kadar ruhların işgaline de sahne oluyor. Çok boyutlu bir sömürgeleştirme süreci içindeyiz. Hatta bu sömürgeleşme süreci tüm sömürgecilik tarihinin tecrübesiyle birleşen, konsantre olan yeniden bir sömürgeleştirme sürecini ifade ediyor. İktidarın içselleştirilmesi, tahakkümün sıradanlaşması, köleleştirme bu dönemi izah ediyor. Dün zorun yanında barut, mikrop, İncil ve alkol sömürgeleştirmenin temel araçlarıyken şimdi konsantre zor; dijital ve sosyal ağlar ve yapay zekaya benzer işlevler yükleniyor.

Aktüel sömürge toprakları yine soykırım ve mizantropi (insan nefreti) insandan boşaltma merkezlerine dönüşmüş durumda. Modern emperyalist sömürgeciler için herkes artık bir Filistinli, İranlı, Yemenli, Libyalı. Yani “yarı insan, insan altı ve tekabül etmemiş” canlılar. Fanon’un ifadesiyle yeryüzünün yeni lanetlileri.

Bu korkunç çark yoğun depolitizasyon, normalleştirme ve sessizlik üzerinden dönüyor. Yeniden sömürgeleştirme temelde birbirine bağlı ve birbirini besleyen üç alanın sömürgeleştirilmesi üzerinden şekilleniyor. Finans kapital ve yeni kapitalist devlet emeğin, kadının ve doğanın sömürgeleştirmesi üzerinden ontolojisini kuruyor.

Fanon: Militan, felsefeci ve psikiyatr

Böylesi koşullarda Fanon’u hatırlamak en büyük ihtiyaç olan öfkelenmek, öfkeye tutunmak, yeni bir mana dünyası ve varoluş inşa etmek anlamına geliyor. Sömürgeciler ve sömürgeleştirilen özne üzerine en yıkıcı ve en sarsıcı tartışmaları yürüten Fanon,  öfkenin filozofu olarak tanımlanabilir. Peter Hudis son derece kıymetli çalışmasında Fanon’u  “Barikatların Filozofu” olarak tarif eder. Bu tanım Fanon’a çok yakışsa da kanımca yeterli bir izah değil. Bence Fanon öfkenin filozofudur. O öfkenin, dünyayı yerinden oynatacakların öfkesinin filozofluğunu yapar. Yaptığı gerçek manada arkeolojidir.

Fanon sömürgecinin sömürge insanını stratejik enkazlaştırma, köleleştirme, kendine tabi kılma ve onun zihniyet dünyasını işgal etmesi üzerine düşünür. Multi disipliner bir okuma süreciyle teorinin yeniden kurulması, zihinleri ve ruhları işgal edilen zencilerin  ya da siyah insanın tarihsel öfkesini açığa çıkarmaya çalışır. Avrupa merkezli bir teorik çerçevenin nesne bile görülmeyen zencinin varoluşuna ve ruhuna seslenemeyeceğinden hareketle felsefe ve psikiyatriyi devrimci pratikle birleştirerek hareket eder.

Psikiyatrinin Freud, Jung ve Adler’de biçimlenen üç saç ayağına eleştirel yaklaşan Fanon, Hegel ve M. Ponty’nin fenomenolojik yaklaşımları üzerine yoğunlaşır, fenomenolojiyle Marksizm ve özellikle yabancılaşma teorisi arasında rezonans kurar. Sartre da Fanon’un beslendiği kaynaklardan biridir. P. Hudis çalışmasında Fanon’un düşüncesinde fenomenoloji  ve Ponty’nin etkisinin ihmal edilmemesine vurgu yapması manalıdır. Fanon mazlumun, fakirin, ötekinin, yoksulun, hiçin ve insan bile kabul edilmeyenlerin filozudur.

Siyah Deri, Beyaz Maskeler adlı çalışması sömürgeleştirilmiş özne üzerine yapılan muazzam bir çalışma ise, son kitabı olan Yeryüzünün Lanetlileri bu öznenin kendi varoluşunu fark etme olanaklarını inceler, sömürge toplumunun bağlamını ele alarak bu zincirin nasıl kopartılacağı üzerine düşünür.  En ihmal edilen çalışması bence  Cezayir Bağımsızlık Savaşının Anatomisi’dir. Savaşın ve isyanın köle bir halkı nasıl özgürleştirdiğini, aşağılık komplekslerini nasıl parçaladığını, “beyaz maskelerini” nasıl söküp attığını ve bunun ilk olarak zihinlerde başladığı vurgular. Yine savaşın ve ayağa kalkışın kadının özgürleşmesinde olağanüstü rolünü ortaya koyar. Bu adımlar yüzyılları kapsayan pederşahi düzenin parçalanışını ifade eder. Dünün nesnesi ve hiçi olan kadın, Cezayir Şehir Savaşı’nda artık bir şehir gerillasına dönüşmüştür. Özgürlüğün savaşçısıdır. İkili bir mücadelenin militanına dönüşür. Cezayirli kadın bedenini ve zihnini kavganın içinde özgürleştirir. Aynı savaş Fanon’u da devrimcileştirecek ve FLN’nin militanına dönüştürecektir. Aslında tüm sömürge halklarının yolu Fanon’la bir yerde çakışır. Kürt siyasal hareketinin gelişiminde de Fanon’un düşüncelerinin dolaylı ve direkt etkilerini görebiliriz.

Fanon’un hatırlattıkları

Fanon sömürgeleştirilmiş insanın içine düştüğü girdabı, yabancılaşmayı, ruhunun ve kişiliğinin parçalanmışlığını, efendiye riayetini, aşağılık kompleksini, sömürgecinin inşa ettiği anlamlandırma ve göstergeler rejimini aşmanın ancak mücadele ve kavganın içinde gerçekleşebileceğinin altını çizer. Özellikle sömürgeci şiddetin zavallılaştırdığı insanın karşı şiddetle bir katarsis sürecine girebileceği ve bu şiddetin meşru olduğunu belirtir. Bu yaklaşımı yıkıcı etki yaratacaktır. Ve Fanon’un en speküle edilen argümanıdır. Fanon’un  en başta şiddete yaklaşımı bir politik stratejinin parçasıdır. Ve Fanon devrimci bir örgütü ve ideolojiyi dıştalayan yaklaşım içinde değildir. Aslında vurgusu sömürgeleştirilen öznenin, ruhunun derinliklerinde saklı olan öfkeyi açığa çıkarmaktır. Her ne kadar sınıfsal olarak lümpen proletaryanın ve yoksul köylülüğün devrimciliğine vurgu yapsa da bu tanımlamalar hem marksizmle mesafelenmeyi, hem de bir anlam karışıklığını ifade eder. Ama aradığı öfkenin çıplak ve uzlaşmaz biçimde hangi sınıfsal kesimlerde kristalize olacağı ve devrimci anların nasıl olanağa dönüşeceğidir. Bu manada da kıymetli arayışlardır.

Son olarak Fanon’da bugüne seslenen iki önemli vurgu vardır: Kadın özgürlük mücadelesinin  gizli öznelikten çıkıp kolektif özneye dönüşmesinin yolları ve anti kapitalist mücadelenin her zaman ihtiyaç duyduğu öfkenin dinamiklerinin nerede saklı olduğu… Yani aslolan, her öznenin yüreğinin acıdığı yere dokunmak ve oradaki öfkeyi açığa çıkarmaktır.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Volkan Yaraşır yazdı: Guy Debord: Yağma mı metanın değer yitimi mi?

2008 sonrası yeni bir isyan dalgasıyla karşı karşıyayız. Önce...

Volkan Yaraşır yazdı: Kötülüğün sıradanlığı ve Hannah Arendt

Naziler bir mayalanma döneminin ardından sokakların fethiyle iktidara geldiler....

Volkan Yaraşır yazdı: Dekadans, faşizm ve kapitalist rasyon

Marx kapitalizmi “yaşayan metafizik” olarak tanımlar. Faşizm bu metafiziğin...

Volkan Yaraşır yazdı: Adorno, Minima Moralia ve faşist salgın

Frankfurt Okulu’nun ya da Eleştirel Teori’nin kurucusu ve en...

Volkan Yaraşır yazdı: 14 maddede faşizm: Umberto Eco

Yıl 1933, Mayıs ayının 10’u, Berlin opera alanına kamyonlarla...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,267TakipçilerTakip Et
1,400AboneAbone Ol

Son eklenenler

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Çağla Elektrikçi yazdı: Alfa ve Kalfaları- Russell Brand

Son on yıl içerisinde erkeklik üzerine yürütülen tartışmalar giderek...

Nevzat Hami yazdı: Sandığın dışında da hayat var

Boykot, temsiliyet ve siyasi irade üzerine Seçimlere katılmak demokratik bir...

Özkan Yıkıcı yazdı: Bizim telden dolaşlama yapalım

Gerçekten, dünya ile alakalı birçok yazı yazdıktan sonra, ülkemize...

Canlı yayın

01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.
01:02:49

#video “Güngör Yanıyor, Dağlar Yok Oluyor!”: Çevre Katliamında COP31 İkiyüzlülüğü | 15+ Dakikada Gündem

15+ Dakikada Gündem ekibi; günlerdir için için yanan Güngör Çöplüğü’nü, dağları kemiren taş ocaklarını ve sahada çevre felaketi yaşanırken uluslararası zirvelerde sergilenen "sıfır atık" şovlarını canlı yayında masaya yatırdı.
01:10:48

#video ABD Seçimlerinde Tsunami: Senato ve Kongre’deki Yeni Dengeler Neyi Değiştirecek? | Yeniçağ Güncel

Yeni ABD yönetimi ve Kongre aritmetiği dış politikayı nasıl şekillendirecek? Prof. Dr. Erol Kaymak, Yeniçağ Güncel programında ABD seçimlerinin perde arkasını, küresel dengeleri ve Kıbrıs'ın kuzeyini ilgilendiren diplomatik süreçleri ele aldı.