George Koumoullis yazdı: Kıbrıslı Türklerin Yok Oluşu: Çözümü Zorlaştıran Görünmez Etken

Hemen açıklığa kavuşturmak isterim: Kıbrıs Türk toplumu herhangi bir fiziksel yok etme biçimiyle tehdit altında değil. Ama tartışma götürmez biçimde, Türkiye tarafından kademeli bir demografik, siyasi, ekonomik ve kültürel asimilasyonla karşı karşıya. Bu eğilim yakın zamanda tersine dönmezse, Kıbrıslı Rumları kendileriyle bir çözüm için müzakere edebilecekleri yurttaşları olarak hisseden Kıbrıslı Türk kalmayacak. Ayrışan kültür ve tarihsel deneyimler, tek başına, barışçıl bir arada yaşama için aşılamaz bir engel oluşturacak.

Ne yazık ki, işgal altındaki bölgelerdeki nüfusun büyüklüğüne dair resmi veri yok. İki yıl önce Kıbrıslı Türk sendikacı Şener Elcil’in sunduğu araştırma ve verilere göre, Kıbrıs’ın kuzey kesimindeki nüfus yaklaşık bir milyona ulaşıyor; Kıbrıslı Türkler ise bu toplamın yalnızca %15’ini oluşturuyor. Elcil’in belirttiğine göre bu tahmin, işgal altındaki bölgelerdeki toplam cep telefonu sayısının yaklaşık bir milyon olmasıyla da destekleniyor. 12 yaşın altındaki çocukların cep telefonu sahibi olmadığını hesaba katarsak, bu göstergeye dayanan sonuç, nüfusun en az bir milyona ulaşması gerektiği. Dolayısıyla, işgal altındaki bölgelerin nüfusu, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin denetlediği 975.000 kişilik bölgenin nüfusunu —az da olsa— geride bırakmış görünüyor. Başka bir deyişle, Kıbrıs Türk toplumu, Türkiye’nin doğu ve orta Anadolu’dan işgal altındaki bölgelere yerleşimci nüfus taşımayı hedefleyen sistematik politikası nedeniyle küçük bir azınlığa dönüşmüş durumda.

Ama Kıbrıs Türk toplumuna vurulan en büyük darbe, onun kültürel ve dinî yönden başkalaştırılmasıdır. Kıbrıslı Türkler tarihsel olarak, liberal bir yaşam tarzına, Batı Avrupa normlarına ve dinle gevşek bir ilişkiye sahip, yoğun biçimde laik bir toplumdu — bunu, 1974 öncesinde karma köylerde yaşamış olanlar da doğrular. Buna karşılık, Anadolu’nun içlerinden taşınan nüfuslar çok daha muhafazakâr ve dindar. Erdoğan’ın Türkiyesi, dinî okullar (İmam Hatip) kurarak, Kıbrıslı Türklerin kendine özgü “Kıbrıslılık” kimliğini silmek için ders kitaplarını değiştirerek ve büyük, gösterişli camiler inşa ederek işgal altındaki bölgeleri İslamlaştırmaya çalışıyor. İşgal altındaki bölgeleri ziyaret edenler, kesinlikle Türkiye’nin inşa ettiği ve Orta Doğu’nun en büyüklerinden biri olan devasa Suat Günsel Camii’ni görmüşlerdir. Kapasitesi yaklaşık 10.000 cemaate sahip, 6 minaresi ve 62 kubbesi var!

Buna, işbirlikçi yönetimlerin Türkiye vatandaşlarına toplu vatandaşlık dağıtımı yoluyla —seçmen kütüğünü başkalaştıran bir pratikle— seçim sonuçlarının manipülasyonunu ve Ankara’ya mutlak ekonomik bağımlılığı da eklersek, belki Kıbrıslı Türklerin “yok oluşu”nun ne anlama geldiğini daha net kavrayabiliriz. Bu, Kıbrıslı Türklerin tarihsel, laik ve Kıbrıs merkezli toplumunun, Ankara’nın siyasi, toplumsal ve dinî yönelimleriyle tümüyle uyumlu bir nüfusla kademeli olarak yer değiştirdiği anlamına gelir. Bir çözümü “dün” elde etmek için acele etmezsek, kaçınılmaz olarak bölünme —fiili ya da hukuki— nihai çözüm haline gelecek.

Kıbrıslı Türklerin yok oluşu, kaçınılmaz olarak statükonun devamına yarıyor; bu da sözümona taksimcileri (Editörün notu: Güney’deki taksimciler kastedilmektedir) fazlasıyla memnun ediyor. Bunlar, en iyi çözümün çözümsüzlük olduğu; status quo’yu korumanın güya “daha az kötü” seçenek olduğu yanılsaması içindeler. Kıbrıs sorunundaki mevcut askıda kalmışlığın kalıcı bir çözüm oluşturamayacağını kavramıyorlar — ya da kavramamış gibi davranıyorlar. İster Kıbrıs’ın kuzey kesimi Türkiye tarafından ilhak edilsin, ister onun himayesinde kalmaya devam etsin, böyle bir durumda 180 kilometre uzunluğunda bir sınırla, düşman ve askeri açıdan son derece güçlü bir ülkenin karşısında kalacağımızı unutmamalıyız. BM Kıbrıs’tan çekilirse —ki bir gün çekilecek, çünkü varlığı doğası gereği geçicidir— hangi güvenliğe sahip olacağız? Bugün olduğu gibi sınır ötesi olaylar yaşanacaktır. Ciddi bir olaydan sonra ne olacak? Güvenliği ve istikrarı kim garanti edecek? Üstelik 20-30 yıl içinde işgal altındaki bölgelerdeki nüfus bizimkinin üç katına çıkabilir; bu da —Hitler’in sevdiği bir tabiri kullanmak gerekirse— “yaşam alanı” baskıları yaratacaktır.

Mevcut statükonun devamından yana olanların, İki Toplumlu İki Bölgeli Federasyon’a ‘Türk yanlısı iki bölgelilik’ yakıştırması yapması son derece ironiktir. Mevcut durumun bir “güvenlik” oluşturduğu algısı yanıltıcıdır; çünkü durağanlık, geriye dönük olarak işgalin fiili durumunun pekişmesine hizmet eder. Eğer gerçekten “Türk standartlarında” bir çözüm varsa, bu, mevcut durumun kalıcılaştırılmasıdır — “kalıcılaştırma” tırnak içinde, çünkü böyle bir durum gerçekte kalıcı olamaz.

Açıkça bir askeri çatışmaya işaret eden “işgal altındaki bölgelerin kurtarılması” nidası, ulusal açıdan en sorumsuz slogandır. İlk kez Başpiskopos tarafından dile getirildi, ardından ELAM tarafından benimsendi. Askeri bir çözüme başvurmak, yalnızca Kıbrıs Cumhuriyeti’nin gerçek kapasitelerini tümüyle görmezden gelmekle kalmıyor, savaştan çoktan ağır bir bedel ödemiş bir toplumda tehlikeli hayaller de besliyor. Ciddi bir siyasi liderlik, bu tür nidaların bir gelecek perspektifi sunmadığını, yalnızca Kıbrıs’ın göze alamayacağı yanılsamalar ve riskler sunduğunu bilmek zorundadır. Kundaktaki bebek bile, Kıbrıs’ın işgal altındaki bölgeleri askeri olarak kurtaramayacağını ve bir savaşın intihar niteliğinde bir seçim olacağını biliyor. Çözüm yalnızca siyasi ve diplomatik olabilir: ya İki Bölgeli İki Toplumlu Federasyon elde edilecek ya da status quo, kısa ya da uzun vadede tam bir Türkleştirme riskiyle birlikte sürecek. Ne yazık ki, BM, AB ve Yunanistan tarafından desteklenen tek uygulanabilir çözüm olan İki Toplumlu İki Bölgeli Federasyon seçeneği bizden uzaklaşıyor. Bunun nedeni, müzakere sürecinin artık demografik ve siyasi olarak küçülen bir toplum olan Kıbrıslı Türklerle değil, Kıbrıslı Türklerin aksine iki ayrı devletli çözümü tercih eden Türkiye ile yürütülmesidir.

Not: Sütun, tatil nedeniyle Ağustos ayında yer almayacak. Tüm okurlarıma iyi bir yaz dilerim.

Ekonomist, sosyal bilimci

Orijinali Rumca olan bu makalenin çevirisinde yapay zeka Claude’dan yararlandık. Yayımlanmadan önce çeviriyi bir Yeniçağ Kıbrıs editörü kontrol etti.

Çeviri: Yeniçağ Kıbrıs / Yapay Zeka Claude