Ermenistan’daki seçim sonuçlarından bazı noktalar – Özkan Yıkıcı

İkinci karabağ savaşı sonrası Ermenistan epey toprak kaybererek mağlup çıktı. Yenilen her ülkede olduğu gibi, Ermenistanda da olaylar çıktı. Sokaklar protestolarla doldu. Savaştaki k<abinenin akibeti Ermenistanda da gerçekleşti. Pasinyan hükümeti suçlandı. İstifası istendi. Karışıklıklar ordu içine dek yansıdı. Sonuçta, kaçınılmaz sonuca geçildi. Ermenistanda erken seçim kararı alındı….

Seçim hafta sonu yapıldı. Sonuçlar adeta tartışma yaratacak öneme sahipti. Savaşın mağlubu Pasinyaan seçimi kaazandı. Onca protestolar ve tepkiler, yine de sonucu yenilen Pasinyan lehine çevirdi. Miliyetci kesim kaybetti. Bir anlamda, Ermenistan seçim sonuçları ile savaş ikilemi çıktı. Bu ister istemez tartışmalara da açık hale geldi. Klasik ezber gerçekleşmedi. Üstelik, Ermenistan üzerinden epey dış hesap da var. Daahası, ikilemler her alana saçılıyor. Bunlar yanyana gelince, Ermenistaanı dış müdahalelerle de etkilenme gerçeklerini de oluşturuyor..

Ermenistanın ilk göze çarpan durumu, nifusunun önemli kısmının yurt dışında çalışmasıdır. Ayrıca, diyasbora adıyla dış ülke Ermenilerin de önemli etkisi var. ABD Kafkas politikasına girmek için Ermenistanı kulanma peşinde. Üstelik ABD de ermeni lobisi epey güçlü. Nitekim, Pasinyan olayı adeta günümüz Ermenistanın yaşananlarına aynadır. Bunlar, direk seçimlerde de etkisi mutlaka vardır.

Ermenistan, dağılan SÖvyetlr birliği sonucu oluşan devletlerden birisidir. Günümüz Rusyanın oldukça etkisi var. Hat ta kuşatılan ülkenin en önemli destekleyicisi de Rusyadır. Başta Azerbeycan olmak üzere Türkiye de ülkeyi ablukaya aldılar. Karabağ savaşları de Sovyetler dağılımı sonrası hep yaşandı. Bunlar, gerek ekonomik gerek siyasi olarak Ermenistanı oldukça kötü etkilerken, birilerine dayanma sıkıntısını da getirdi.

Gelelim seçim eksenli tuhaflıklara. Pasinyan seçimi kazandı. Garip destekleyen dış güçler taplosu vardı. Batı Pasinyanın kazanmasını istiyordu. Böylelikle Kafkaslara sıçramayı sürdürmeği umuyor. Ancak, ayni zamanda başta Türkiyedeki ermeni aydınları da Pasinyanın önemlini belirtiyorlardı. Bu ikilem dahi oldukça çelişkili. Rusya ise Karabağ yenilgisi ile yeniden Ermenistana kendi gücünü kanıtlıopordu. Bileşke, bir anlamda şimdiden Pasinyan ekseni için oldukça sıkıntılar yaratmaya adaydır. Pasinyanın önemli oylarının kırsal yöre ile savaşın kaybedildiği alanlarda olması ise destekçi kesimlerle oy geliş kesimlerdeki soru işaretlerini de artırıyor. Kimi, Pasinyanın ülkeyi batıya aşmasını beklerken, kimisi de çürümüş yolsuzluk Ermenistanının reforumlarla demokratikleşmesini istiyor. Bu dahi kuşkularla dolu beklentilerin basit anlatısıdır.

Milliyetçi ve eski kesimin oyları ise kentlerden geldi. Fakat, kazansalar, sadece Rusya memnun kalacak gibiydi. Bir de Ermenistanı kuşatıp hamaset yapan savaş lobileri de sevinecekti. Şimdi, herkesin umudu gibi olup, savaşın yenilen Pasinyanın nasıl savrulacağı soruları kalıyor. Tabi fırsatı kulaanmaya hazır Azerbeycan gibi devletler de mevcut. Böyle karışık yapıdan Pasinyanın çıkması hem norlmal hem de sürpriz gibi iklemin kendisidir. Yenilen, savaş hali, kuşatılıp sıkıştırılan, fırsat bulup sıçrma yapma eylimleri, ülkenin üzerinden bulutlar uçuruor. Şüpesiz Türkiyedeki Ermeni aydınların Pasinyan açıklamaları ile çevre karşıt Pasinyaan farklılığı Ermenistanın da yaarınını berirleyecek. İkinci Karabağ yaşananıyla da görüldü ki Rusyanın Ermenistan üzerindeki etkisinin de oldukça önemli haldedir. Pasinyanın iç politikadaki rejimi deyiştirme hamlesi yanında, batıya yaklaşma ve batının onu en kritik anda yetersiz desteklemesi, yeni dönemde yine Rusya gerçeği oldukça önemlidir.

Ermenistanda seçim yapıldı. Tipik kendi koşullarına uygun gelişmeler oldu. Bunlar, kendi çelişkilerini de devam etiriyor. Çok yönlü üzreinde siyasal yük var. Yerel dinamikler yetersiz. Etrafı krizlerle örüldü. Pasinyan tüm bu çelişkileri nasıl çözer, tercihini ne yanda kulanır bilinmez. Önemli diplomatik deney gerektirir. Üstelik, Karabağ gibi önemli sorun da yenilgi üzerinden oldukça yara aldı. Tüm bu koşullara karşın da Pasinyan seçimleri kazandı.