Halil Karapaşaoğlu yazdı: Akıncı’dan Aliyev’e; “Üş Devled Teg Milled”

Azerbaycan’da başörtüsüynan ilgili megdeblerde yapılan uygulamalardan soğram Türkiya ve Azerbaycan arasında, Türkiya’dan bu konuynan ilgili yapılan açıglamaların ardından, iki devled arasındakı ilişgi gerildi. “İki devled teg milled” söylemiynan, Azerbaycan ve Türkiya arasındakı ilişgilerin ne gadar güşlü oldu’u ifade edilmegdeydi. Öte tarafdan Türkiya bu söylemin içüne “üş devled teg milled” deyereg sömürgesi olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ni da gadmag isdedi. Gıprızlı işbirligci sa’ siyasedciler fırsad buldugca bunu dillendirdiler. Hiş bir zaman “üç devled teg milled” söylemi garşılıg bulmadı. Azerbaycan KKTC’yi ve onun temsilcilerni hişbir zaman muhaddab almadı. Böyün geldiyimiz durumda Azerbaycan ve Türkiya arasındakı ilişgiler da ciddi bir kiriz içündedir. Bu kriz ne gadar derinleşebilir? Türkiya bu krizin derinleşmesine izin verir? Milli İsdigbarad Teşkiladı uzun bir süreş içünde İlham Aliyev’e yönelig bir operasyon başladır? Bunnar çog önemli sorular ve sorunnar olarag garşımızda durmagdadır.

Türkiya’nın Orta Asya’dakı çıkarları, Türg Devledleri Teşkilatı’nın geleceyi açısından, Azerbaycan Türkiya’nın önemli bir müddefikidir. Bunun yanında Türkiya ve Azerbaycan arasında tarihi, kültürel ve ekonomig anlamda ciddi işbirligleri vardır. Dolayısıynan Türkiya Cumhuriyeti içün Azerbaycan meselesi çog önemli bir mesele olub, Azerbaycan’nan yürüdüleceg süreş çog ciddi ve gizlin bir şekilde ele alınacagdır. Türkiya’yı biraz tanıdıysag, Aliyev’nan ilgili şimdig olmasa da ilerleyen yıllarda önemli adımlar adma ihtimali yügsegdir.

Türkiya ve Azerbaycan arasında her ne gadar baş örtüsü üzerinden bir tartışma yürülmüşse da Türkiya ve Azerbaycan arasında başga konularda da ayrılıglar vardır. Bunnarın en başında Azerbaycan’nın İzrail’inan arasındakı ilişgisi gelmegdedir. Türkiya bu ilişgiden rahadsızdır. “Gardaşım” dediyi Azerbaycan’ın, “düşman” dediyi İzrail’nan bu gadar güşlü bir ilişgi içünde olması Türkiya’da da ciddi tartışmalar yaradmış ama Türg kamuoyu, belkim da yandaş medya demeg taha dovru olur bu konunun üzerine temkinli gidmişdir.

Azerbaycan, megdeblerde başörtüsü yasa’ını getirmesinin laiklig tartışmalarıynan dovrudan ba’lantısı olmasının yanında, konuynan ilgili gonuşan uzmannar bu gararın arkasında ülke pütünlüynün korunması oldu’unu da iddia edmegdedir. Deutsche Welle’ya gonuşan Dr. Ümit Nazmi Hazır, Azerbaycan’ın  “laiklik konusundaki hassasiyetinin temelinde İran’ın ülkedeki dini etkisine ilişkin ciddi kaygılar ile Sovyetler Birliği döneminin toplumsal mirası bulunuyor” açıglamasını yabdı. Hazır, “ Türkiye’de dini özgürlükler çerçevesinde ele alınan bu meselenin Bakü açısından İran’ın nüfuz alanının genişlemesi kaygısıyla doğrudan bağlantılı olduğunu belirtiyor” (Solaker 2026). Başörtüsü meselesi, İzrail-Filistin ilişgileri gibi konularda Azerbaycan ve Türkiya arasında derin farglılıglar olmasının yanında Türkiya’nın Ermanistan’nan yürüdüyü “normalleşme” ilişgileri da Azerbaycan’ı rahadsız edmegdedir (“Türkiye ve Azerbaycan” 2026).

Albayrak Grubu’nun sahibi oldu’u AKP’yi desdegleyen yayınnar yapan Yeni Şafak gazeddasında köşe yazıları yazan İbrahim Karagül bu konu üzerine yazdı’ı yazısında, başörtüsü meselenin Erdoğan içün hassas bir konu oldu’u, bunun ısdratejig bir şekilde sorun olarag çıkartıldı’ı, asıl amacın Türkiya’nın olmadı’ı bir Türg dünyası projesinin yaratılmag isdendiyni yazmagdadır. Karagül bu ısdratejinin arkasında İzrail’in oldu’unu belirdmegdedir (Karagül 2026). Karagül, Yeni Şafak gazeddasının esgi Genel Yayın yönedmeni olmasının yanında Erdoğan’nın da medyadakı önemli tarafdarlarından biridir. Türkiya ve İzrail arasında Orta Do’u, Agdeniz ve Afrika’da da ciddi bir rekabed vardır. Karagül’ün igdidara yakın bir gazeddacı olarag bunları ifade edmesinin önemli oldu’unu düşünmegdeyim. Bu AKP’nin bu durumu nasıl okudu’una dair da bize veri sa’lamagdadır. Böyle bir durumun olma ihdimali da yügsegdir. Meselam Libya’da Türkiya’nın imzaladı’ı deniz yedgi andlaşmasıynan İzrail ciddi bir yenilgi almışdır. Somali’de Türkiya’nın ciddi edgisi sürmegdedir. İzrail’in, Somali üsdündeki edginliyni Türkiya gibin güşlü deyildir. Bu ba’lamda İzrail’in böyle bir proje içün adımlar adması yügseg ihdimaldir. Ortaya çıkan soru Azerbaycan böyle bir proje varısa, bu projenin neresinde yer alacag? Bu projede yer almasının sebebleri nedir? Noldu “iki devled teg milled” söylemine?

Bunun yanında Azerbaycan’nın, Türkiya’nın Azerbaycan üzerindeki edgisinden da rahadsız oldu’u “eşid” ilişgiler gurulmag isdendiyi iddia edilmegdedir. Aliyev’in “bizim yaşam tarzımıza karışmayın” çıkışının bu konuynan ilgili oldu ifade edilmegdedir.

Azerbaycan, Türkiya’da igdidar mensubu ve igdidara yakın çevrelerden, Azerbaycan’nan ilgili yapılan açıglamalara garşın cog ciddi bir adım admış, Türkiyalı 31 gişinin Azerbaycan’a girişini yasaglanmışdır. Yani bu 31 gişi isdenmeyen insan ilan edildi (“Azerbaycan 31 Türk” 2026). Hadda bazı idddialara görem TC Cumhurbaşkanı Başdanışmanı Oktay Saral’ın görevden alınmasını taleb eddi Azerbaycan. Azerbaycan’a, AKP’ye yakın ve AKP’li gişilerin Azerbaycan’a girişlernin yasaglanması çog ciddi bir adımdır. Durumun ne gadar ciddi bir konu oldu’u aşikardır. Bu böyüg bir diblomatig krizdir. Türkiya, Azerbaycan’nın içişlerine müdahale edmeye çalışmış ve devletin en üsd düzey yedgilisi İlham Aliyev dovrudan Türkiya’ya yanıd vermişdir. Yanıd vermeynan galmamış, 31 gişinin Azerbaycan’a girişini yasaglamışdır.

Azerbayca’nın aldı’ı gararınan, Türkiya’nın Gıprızlı ilericilerin Türkiya’ya girişlerni yasaglaması gararı ayni deyildir. Gıprız’ın kuzeyi Türkiya’nın bir sömürgesidir. Türkiya ilerici Gıprızlılara geregcesiz, ne oldu’u belli olmayan, kimlerin lisdada oldu’unu açıglamadan, Gıprızlılara basgı yabmag, onnarı susdurmag adına bir hegemonya aygıtı olarag N82, G82 kodlarnı ortaya çıkardmışdır. Türkiya ve Gıprız’ın kuzeyi arasındakı ilişgi biçimiynan, Azerbaycan ve Türkiya arasındakı ilişgi biçimi ayni deyildir.

Cumhurbaşganlı’ı seçimlerinde İlhan Aliyev’in çalışma arkadaşları Milli İsdigbarad Teşkilatı tarafından bir hotele ça’rılacag. Tehdid edileceg. Aliyev’in seçimlerden çekilmesi içün basgı gurulacag. Aliyev bizzad TC elçisini sarayına ça’racag. TC elçisi gelmeyceg. TC’li resmi veya gayrı resmi gişiler sahaya ineceg, seçim çalışması yapacag. Aliyev TC tarafından tehdid edileceg çocuglarıynan, torunnarıynan. TC, Azerbaycan’a nüfus daşıyacag. Daşıdı’ı nüfusa vatandaşlıg verdireceg. Soğram o vatandaşlıg verdigleri seşimlerde oy gullanacag, seşmen olacag. Başörtüsü meselesiynan ilgili Azerbaycan’a yönelig gonuşan 31 gişinin girişini yasaglayan Azerbaycan Devleti, bunu savaş sebebi yapar ve Türkiya’ya savaş ilan eder. “Türkiya egemenliymizi ortadan galdırmaya çalışır” der ve Türkiya’ya savaş ilan eder.

2020 Cumhurbaşganlı’ı seçimlerinde bunnarın hebsini yaşadıg biz. Hemen hemen 74 öncesi ve soğrası pütün seçimlerimize Türkiya müdahale eddi. Gıprız’ın kuzeyinde heb Türkiya’nın “adamları” varıdı. Türkiya’nın “adamı” olmayannar da Türkiya’nın “adamı” olmag zorunda galdı. KKTC bir devletisa, yani bir sömürge aparatı deyilsa, Akıncı’ya yapılan müdahaleler en üsd düzeyde reddedilirdi. KKTC Cumhurbaşganını GKK ve Polis Teşkilatı Türkiya’ya garşı koruyamaz mıydı? Akıncı, seçim sonuşlarnı gabul edmeseydi, GKK ve Polis teşkilatı Akıncı’yı tutuglaycag mıydı? GKK ve Polis teşkilatı, KKTC Cumhurbaşkanı’na Türkiya’dan yapılan müdahalelere garşı “bu devletin milli egemenlig meselesidir” deyereg neçün önlemlerni almadı? Neçün müdahale edenneri tutuglamadı? Çünkü pütün bunnarın hebsi hikaye… GKK ve Polis TC’ye ba’lıdır. İçindekilerin da eyi ihdimal %90’ı yerleşiglerden oluşmagdadır. Gidin bakayım Azerbaycan polisinin ve ordusunun başına TC’den birini atayın. Teşkilatı Türkiyalılarnan dolduruñ? Bunu yabmaya çalışın Azerbaycan halkı size hangi cevabı vereceg? “İki devled teg milled” söylemi ne olacag?

2020 seşimleri geşdi. Seşimlere katılan adaylar Akıncı’yı yannız bıragdı. Herkeşin gözleri önünde gerşegleşen müdahaleye sessiz galdılar. Görmezden geldiler. Gurbanlıg goyun gibin gendilerine yapılacag müdahaleyi beglediler. Gıprızlılar 2020 seşimlerinde soka’a inmedi. Akıncı seşim sonuşlarnı gabul eddi. Fransa’dakı talebe olaylarna imrenirsiñiz deyil? “Vay be Aliyev’e bag?” dersiñiz deyil? Aradakı en böyg farg, sömürgeleşdirilmiş ve sömürgeleşdirilmemiş veya sömürgeleşdirilib özgürleşmiş toblumların sosyolojisiynan ilgilidir. Bizim konjegdürümüzde sömürgeleşdirilmiş azınnıgların sosyolojisidir. Akıncı Aliyev gibin Türkiya’ynan ilgili gonuşsaydı ve Gıprız’ın kuzeyine müdahale edennerin girişini yasaglasaydı, Akıncı ned bir şekilde öldürülürdü! Gıprız’ın kuzeyinde 1985-2004 arası döneme bakın! Cinayedler, bombalamalar, gurşunlamalar… Hebsi kim tarafından yapıldı zannedersiñiz?   

Gaynag

1-“Azerbaycan 31 Türk vatandaşını istenmeyen kişi ilan etti, Erdoğan Aliyev ile görüştü”. BBC Türkçe. 21 Ekim 2026. https://www.bbc.com/turkce/articles/cqly0zjd1l87o

2-Solaker, Gülsen. 2026. Türkiye-Azerbaycan geriliminin nedeni sadece başörtüsü mü?. DW. https://www.dw.com/tr/t%C3%BCrkiye-azerbaycan-geriliminin-nedeni-sadece-ba%C5%9F%C3%B6rt%C3%BCs%C3%BC-m%C3%BC/a-79660211

3-“Türkiye ve Azerbaycan hangi konularda farklılaşıyor?”. BBC Türkçe. 16 Ekim 2026. https://www.bbc.com/turkce/articles/c9ly087xjkp0o