Sıra Gabona mı geldi? – Özkan Yıkıcı

Afrika kıtasındaki gelişmeler, öyle kolay kolay gündeme taşınmaz. Hele Kuzey Afrikadan güneye doğru inerken, bu karanlıklaştırıp yok saymalar, daha da artmaktadır. Sudan iç savaşı, Kongodaki yapılanlar gibi epey kanlı konular dahi dünya medyalarında pek dokunulmaz. Çekilen açlıklar veya oluşan göç dalgaları haber deyeri sıfır derecesindedir. Bunlar ancak gelişmiş Kapitalist ülkelri etkileyip kaçınılmaz noktasına getirince, gündem yapılır. Nitekim adını dahi pek duyurtamayan Gabon, şimdi askeri darbesiyle epey tartışma yaratacak kuşkularıyla gündemleşti. Halbuki askeri darbe hikayesi de bir başkadır. Örneğin Türkiyedeki 12 Eylül darbesi olduğunda batı kınama yerine “bizim çocuklar yaptı” algısıyla karşıladı. Demek ki son afrikanın orta kesimindeki darbeler, belirli bir sarsma veya nifus alan korkusu ki gündeme geldi…

Son günlerde çöl Afrikasından peşpeşe darbe geldi. Sayısı sekizi buldu. Özellikle son askeri darbeler batıda epey gündemi işkal etti. Son Nijer darbesi son örnektir. Şimdi de sıra Gabona geldi. Birden Ali Bongo dünyada konuşulan lider oldu. Halbuki baba oğul Gabonu tam 56 yıl yönetiler. Ayrıca, hafta sonu Gabonda seçim gerçekleşti. Kimse haberdar dahi olmadı. Fakat, seçim yapılış şekli ve darbenin peşinden gelmesi ile birden Gabon gündeme yerleşti. Ülkedeki petrol, uranyum zenginliği ve yoksul oluşun ise klasik yeni sömürgeciliği tamamlayan resimdi.

Hafta sonu kısa bir haberde Gabonda seçimler yapılacağı bilgisine rasladım. Fazla bilgi yoktu. Sadece Ali Bongonun üçünü kez aday olup seçileceği ek duyurusu vardı. Fakat, sonradan askeri darbe olunca Gabon gündeme geldi. Batılı ülkeler hemen Kınadı. Çin ise diplomatik yol ile çözümü savundu. Bilinmeyip bilinen hale gelince de bilgiler deyişik şekilde akmaya da başladı.

Gabonda Ali Bongo üçüncü kez aday oldu. Muhalefet yoğun eleştiri yapıyordu. Bongo, uluslararası gözlemci gelmesini engeledi. Seçim yapıldıktan sonra interneti yavaşlatı. Sokağa çıkma yasağı koydu. Tartışmalar yoğunlaştı. Seçim Kurulu Bongonun kazandığı bilgisini verince de işler karıştı. Birden ordu yönetime el koyduğunu açıklar. Tüm kurumları lav edip, yeniden oluşturma sözü veriyordu. Onca gücüne karşın darbeyle gitme başlangıcı elbet Bongo sülalesini soruşturma sorgusuna koydu. Babasının sol yönetimi devirterek yönetime gelme ile baba oğul 5 yıl yönetimde olma gibi önemli siyasal süreç vardı. Ülkedeki zenginlikleri klasik bilinen yöre gerçeği ile, Fransa sömürüyordu. Baba Bongo ölünce de miras alır gibi Ali Bongo yönetime oturdu. Akrabalarına dahi yapmadığı kalmadı. Fakat, sonuçta Gabon Afrika ülkesi olup gözden ıraktı. Taki, son darbeyle yeniden gündemleşmesi. Çünkü son Orta Afrika darbelerinde anti batıcı yönlerin de olması, başta Fransa ve Amerikayı kuşkulara soktu. Buda konunun gündemleşmesini getirdi. Kim bilir, tıpkı Nijer gibi tehtitler ve müdahale de gündeme gelse, şaşırmam.

Şimdilik herkes Gabondaki gidişin netleşmesini bekliyor. Korkular ve beklentiler içinde de açıklamalar geliyor. Sokağa çıkan insanlar Nijerdeki gibi cuntayı destekleme gösterileri yaptı. Fakat, şimdilik Rusya bayrakları yok. Ama, net olan Orta Afrikada yeni sömürgecilik kuralı işliyor. Gabonda daha önce de Ali Bongoyu devirmek için darbe girişimi olup başarısız olundu. Yeni sömürgecilik ile dengesizliklerin girdabındaki son Afrika darbeleri adeta dünyaya bir Afrika gerçeğinin de gündemleşmesini gerçekleştirdi. Şimdilik Fransa işletiği bir madni durdurtu. Beklenti devam ediyor. Ama, belli ki Afrikada emperyalizim için yolunda deyil. Hele eğitikleri ordunun darbe yapması, başka bir tehlike işaretidir. Üstelik sık sık olmaya başladı.