Pedro Sanchez Soruşturmaları Üzerine — Özkan Yıkıcı

Son dönemlerde dünya genel siyaset değişiminde hukuk, yeni bir konuda tartışılırlıktan normalleşme eylemi gösteren davranışlara tanık oluyoruz. Özellikle kuvvetler ayrımındaki dengenin siyasal müdahale yönünde süratle değişimi, yargının adeta beğenilmeyen, sisteme ters gelen görüşlerde sopa gibi kullanılmaya başlandığı da yaşanıp devam ediyor. Bir anlamda otoriterleşme ile sermaye krizlerinin birleşip genişlediği yerlerde, normal davranmak isteyen, bu yanlışları değiştirmeye girişen politikacılar, karşısında direkt kendini de içeren sopa hukuk vuruşlarında bulmaktadır. Bu yeni gelişmeye yumuşak ifadeyle hukukun siyasallaşması veya hukukta siyasetin direkt etkisi olarak vurgulanmaktadır.

Yargı, bazen ileriye gitmek isteyen Brezilya lideri gibi engelleyip hapse atmak, bazen de sistemle ters düşen ve aslında gerçekleri açıklayan son İspanya başbakanı örnekleriyle yeni bir tartışma sürecini aşıp uygulamada devlet denklemi olarak karşımıza gelmektedir. Unutmayalım: Aynı ifadeler Türkiye’de CHP üzerindeki gelişmelerle yargının tutumu denklemindeki yeni durum için de kullanılmaktadır. Bir anlamda kuvvetler ayrımlı sistemin devamı için biçimlenen yargı ve yönetim denklemi, son dönemde yönetimin daha otoriter iktidarını koruma siyasal müdahale eksenine kaydığını anlıyoruz. Lider otoritesi ile kuvvetler ayrımının silikleşmesi adeta hızla en merkezdeki Amerika’dan başlayıp yeni kriz kriterleri olarak yeniden oluşturulmaktadır.

Son günlerde İspanya’da başlayan tartışmalarda bu gelişmeler düşünülmeden edilemiyor. İspanya Başbakanı Sanchez, özellikle İsrail’in soykırım politikasına karşı çıkışları ve Trump’a teslim olmaması sonucu nadir görülen devlet davranışı nedeniyle sempati kazanıyordu. Hatta Avrupalı bazı devletlerin varlığı tartışmalı olsa da sembolik anlamlı Filistin devletinin tanınmasında dahi rol aldı. Trump’a çekinmeden tavır koyup şerine uğradı. Bir anlamda örnek gösterilmeye başlanan devlet başbakanı hâline geldi.

Elbet İspanya gerçeklerini unutmuyorum. Üstelik Sosyalist İşçi Partisi hükümeti de azınlık olup Bask ve Katalon sol partilerince desteklenmekteydi. Nitekim bu defa işler karıştı. İspanya savcılığı, ulusal makamdan izin alıp bir soruşturma açar. Adını yolsuzluk ve kara para olarak koyar. Eski sosyalist başbakanı içeren bir çevreği kapsar. Hemen sağ cenah sokağa çıkar. Faşist parti önderliğinde Sanchez’in istifasını ve erken seçim talebine sarılır.

Açılan soruşturma ile içeriğine biraz dalınınca başka bir nokta daha sırıtır. İspanya eski yönetiminin Venezuela’nın hava yolunun da olduğu yapının kurtarılması için yapılan harcamalardı. Pandemi dönemine ait bu gelişme de bazı kuşkularla sorgulanıp kara para ilişkisi aranır hâldedir. Tabii yine Venezuela altın ticaret ilişkileri de araya sıkıştırıldı. Bir de bulunan mücevherler kutusu da nasibini alır.

Gelişmeleri çakıştıranlar hemen kuşkulara düştü. Tam da Sanchez’in İsrail’e karşı eleştirilerinde haklılığının desteğe dönüştüğü dönemde gelmesi; benzerlerinin daha önce tekrarlanma anısı, olayın “acaba” sorusuyla kullanılan suçlamalar ile gerçeklerin ayrı şeyler olduğu tahminlerini de düşündürtüyor. Belli ki Sanchez, azınlık hükümeti olması nedeniyle ne denli direnir bilinmez. Üstelik ona dışarıdan destek veren Bask ve Katalon partileri de erken seçim istemektedir.

Aynı anda Türkiye’de başlayıp son halkası mutlak butlanla Kılıçdaroğlu’nun partinin başına getirilmesiyle yaşandı. Türkiye’deki gelişmeler daha net: Yasal mevzulara hiç uymuyor. Yetkisi olmayan hem de asli hukuk yargıcı bu kararı alıyor. Üstelik ne yasallık ne de zaman denilen kuralla hiç uymamasına rağmen. Tam da CHP yarım asra yakın birinciliği görürken, belediyelerde başarılı olduğu anda bu olay da yaşanıyor. Bunun sonucu olarak Türkiye’de de bazı çevreler kendi başlarına geleni bağdaştırıp İspanya’daki olayın ağırlıklı olarak İsrail’e karşı alınan tutumdan kaynaklandığına inanç getiriyor. Hele de pek dile getirilmeyen İspanya modelinde açıkça savcının karşı siyasal eksenden olduğunun söylenmesi, bir anlamda günümüz kapitalizminin geldiği noktayı kolayca kabullendiğinin de kanıtıdır.

Bakalım: Sanchez bu girdaptan nasıl çıkacak.