Hafta sonu makalelerimden birisi de fon krizleri üzerine iki ülke ile alakalıydı. Paraguay’daki banka kapatma ile Türkiye’deki asrın vurgunu fon skandalı konusuna değindim. Özellikle iki ülke üzerinden yaşanan krizlerin siyasal tutumları ile toplumsal tepkilerin duruşunu sorgulamaya çalıştım. Tabii ki krizlerin de kısaca oluş nedenlerini de özetledim. Özellikle benzer konulardaki değişik tutumlar ile siyasal muhalefet kültürlerinin etkisine daha önem verdim ancak sonuçta yazdığım bir makale idi. Bazı olgulara kısaca değinerek öne çıkarma şansım da vardı. Ancak özellikle Paraguay üzerinden gelen yeni bilgiler, konuya yeniden eklerle değinme zorunluluğu duygusu bende gelişti. Buna dayanarak yeni bilgilerle Paraguay konusuna değinmeyi uygun gördüm.
Burada net gerçekle başlayalım. Her iki olayda da Türkiye’deki fon vurgunu ile Paraguay’daki banka kapatma sonucu, salt ülkesel boyutta kalmıyor. Genel emperyalist çağdaki finans sermayesinin yapısal gerçeği göz ardı edilmemeli. Neoliberalizmin serbest piyasa kurumsallaşması genişlemesindeki finans sermayesindeki şişirmeler de krizlerde önemli katkı getirdi. Genel sistem ile ülkesel boyut birbirine geçti. Ayrıca krizlere karşı tutumlar ile sermaye birikim şekli, yaşanan olaylarda tavır konmada önemli etken oldu ve olacak.
Türkiye’de asrın skandalında daha baştan kamuoyuna yansıyışını engelleme çabası oldu. Yasaklar konarak olay daraltılıp bitirilme peşinde oluştu. Habere engel, haberi yapana hapis uygulamaları yapıldı. Denetim mekanizması denetimi yapmayarak da olayın alevlenmesine göz yumuldu. Neler de uluslararası boyut sansürle de engellenmeye uğraşıldı. Yine de örtülemedi. Hatta Maliye Bakanlığının bir yıl uyarmasına karşın tedbir falan da alınmadı. Oysa İsviçre’den İngiltere’ye, vergi cennetlerinden öteki yerlere varan sermaye kaçışları dahi konuşulmaya başlanınca yasaklanıp habere erişim engeli konuldu.
Paraguay’da ise durum tam da böyle olmadı. Üstelik Paraguay’da kapatılan banka ile başlayan kriz, sokakta sert yanıt buldu. Merkez Bankası Başkanı’yla başlayan istifalar devlet başkanına dek ulaştı. Fakat senato hamle yapıp istifa yerine görevden aldı. Devamında da devlet başkanı Peña hapse konup yargılanmayı beklemeye başladı.
Hâlbuki Türkiye’de kriz başlayıp devam ederken, önce kriz olmadığı algısıyla yasaklar birlikte yürütüldü. Olmayınca AKP içinde ısrarla Erdoğan’ın üzüleceği, kızacağı duygusallığı ile yaklaşımlar sergilendi. Hâlbuki Paraguay’da atamaları yapan ve bankada hisseleri olan devlet başkanı Peña istifa ediyor. Partisi de Colorado Senato oylamasında evet oyu veriyordu.
Demek ki Paraguay’da konuya bakış bir başka idi. Bilgiler de akmaya devam ediyordu. Artık emperyalizmin gerçeği, neoliberalizmin kurumsallaşma piyasalaşmanın meyveleri de dökülmeye devam ediyordu.
On bir Kasım Sol Haber’de Fatih Yaşlı makalenin girişinde önemli uluslararası bağlardan birini sergiliyordu. Olay sistemin tam aynası hâlindeydi. Girişin özetiyle devam edelim.
“Beş Şubat günü Amerika’da Trump’ın da olduğu bir toplantı yapılır. Toplantıyı düzenleyen Eduardo Bolsonaro idi. İsim hiç yabancı değil. Brezilya’daki eski faşist devlet başkanı Bolsonaro’nun oğlu. Aynı zamanda seçimi kaybedip Amerika’ya kaçan oğul Bolsonaro’nun da sığındığı yer. Toplantıda Trump yanında Arjantin devlet başkanı Milei, yeni Şili faşist başkanı Kast ve Brezilya seçimini kaybeden oğul Bolsonaro da vardı. Ayrıca Arjantin, Şili ve son Brezilya seçimlerinde faşist liderlere siyasal danışmanlık yapan Fernandes de katıldı.
Amerika’nın Latin Amerika faşist eksen konusu gündemdi. Peki finansmanını kim mi yaptı: şu andaki konumuz olan ve kapatılan Paraguay’daki ueno bankası idi. Bankanın batmasıyla başta Bolsonaro’lar epey para da kaybettikleri biliniyor. Hatta oğul Bolsonaro seçimi kaybedip ülkeden kaçarken, ilgili bankaya servetinin önemli kısmını aktardığı da belirtiliyor.
Bu resim güzel. Amerika, Arjantin, Brezilya’nın kaybeden başkanı ve Paraguay bankalı bir denklemle yapıldı. Banka batınca da epey zarar görülerek mali destek epey etkilendi.”
Demek oluyor ki emperyalist çağı bilmeden, neoliberal kurumsallaşmayı kavramadan, bu sistemsel yapıda finans sermaye hareketlerini yerleştirmeden konu her yönüyle anlaşılması kolay değildir. Aynı uluslararası boyutlar Türkiye’deki asrın finansman vurgununda da var. Fakat yasaklar ve resmî ideolojik duruş bunları hep engellemeye çalışıp konuyu küçümsemeye uğraşıyor. Bilmem AKP dönemi başlangıcında Deniz Feneri skandalını kaç kişi hatırlıyor. Almanya’da en büyük skandal olurken, Almanya’daki durum böyle olurken Türkiye’deki boyutu hiç olmaması sorgulandı mı?
Paraguay skandalı salt uzun zaman iktidardaki Colorado Parti durumunu sarsmakla kalmadı. Bölgesel faşist ittifak katkıları da eksildi. Bir sistemsel gerçek hâline gelindi. Ama konu olayın olması kadar halkın tepkisinin parlamentoda dahi artık durdurulamayarak koltukların alınmasıydı. Bu iki örnekte Paraguay’ın da olması kıyas yapma şansını genişletmeye katkı yaptı.
Sonuç olarak neoliberal sistem zaten krizde. Gramsci’nin sözü hep hatırlatılıyor: “Çocuk öldü. Yeni doğum oluyor da ne olacağı belli değil” deniliyor. Dünyanın kapitalist yapısı doğum krizi yaşıyor. Artık hâlâ bizde de ezberlenip söylenen neoliberal reçeteler çoktan hükmünü kaybetti. Krizler hem tıkanışın hem de senelerdir yapılanların da sonuçları olarak yaşanıyor. Kâr hırsı ile şişirilen balonlarla servet elde etme kolaylığı sonuçta finans sektöründe de büyük vurgunla skandal oluyor. Üstelik her skandalda “son Paraguay ve Türkiye’de olduğu gibi” bizzat devlet atanmışı ve politikacısıyla ta göbeğinde yer almaktadır. O zaman bilgi ile kullanılan yöntemde birçok kesim akademi deyip de kaçsa dahi yine sonuçta Marksist yöntemle analiz yapanların haklı çıktığı da son gelişmelerle yeniden kanıtlandı.
Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin
Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.
