yazılariktibasL. Doğan Tılıç yazdı: Devlet aklı mı halkın aklı mı?

L. Doğan Tılıç yazdı: Devlet aklı mı halkın aklı mı?

Orjinal yazının kaynağıbirgun.net
Kategori:

Ne zaman akıl dışı, kural dışı, pek de meşru görülmeyen şeyler olsa veya olması zorlansa bir kavram boy gösteriyor: Devlet aklı!

Öyle bir akıl ki, kimsenin görmediklerini görüyor, duymadıklarını duyuyor, olacakları herkesten daha doğru öngörüyor. Bize, akla, ahlaka, hukuka, kurala ve mevcut kurumlara ters gelse de sorgulamadan kabul etmemiz isteniyor.

ize özgü de değil. İktidarların sıkıştığı ve sıkışmışlıklarını demokratik gelenek ve kurallar içinde aşamadıkları her yerde bu üst, çok üst, en üst akıl çağrılıyor!

ABD’de de var ama kendini şimdilerde tam böyle gösteremiyor çünkü Trump neredeyse tanrının temsilcisi ve kendi aklından üst bir aklın varlığına tahammülü yok. Aslında, Trump aklıyla “devlet aklı” eşitlendiğinde, o aklın nasıl bir şey olduğunu daha net görüyor, sefaletine tanıklık ediyoruz.
II. Dünya Savaşı sonrası, BM gibi kurumların da doğmasına paralel olarak yerleşen geleneksel demokrasi anlayışı seçimlerle somutlanan bir “halk aklı”nın “devlet aklı”na üstün olduğunu, yön vermesi gerektiğini kabul eder. Bugün olan ise tam tersi!

Aslında, “halk aklı”na karşı dayatılan bu “devlet aklı”na karşı dünya genelinde alttan alta bir tepki yükseliyor.

İran ve İsrail arasında yeniden uçuşmaya başlayan ve yeni coğrafyalara da yönelen füzelerle görüyoruz ki sürekli çatışmaları çağıran bir küresel “devlet aklı” var ve halkların sokaklarla anketlerde görülen karşı aklı henüz onu durduracak güce ulaşmadı.

Dünya genelinde yapılan bir dizi anket, “halkın aklı” diyebileceğimiz şeyin “devlet aklı” karşısındaki konumlanışını ortaya koyuyor. Halklar, çatışma peşindeki devletlere karşı uluslararası iş birliği, dayanışma ve barış istiyor.
2025 sonunda, 34 ülkede 36 bin 405 kişiyle yapılan bir araştırma dünya genelinde insanların yüzde 55’inin “ülkelerinin ulusal çıkarlarından ödün vermek anlamına gelse bile küresel zorluklarda iş birliği yapması gerektiğine inandığını” ortaya koydu. Uluslararası iş birliğinin küresel sorunları çözdüğü kanıtlanırsa, kamuoyu desteği yüzde 75’e yükseliyor. İktidarlar henüz umursamasa da “halkların aklı” savaş ve çatışmayı reddediyor.

Şubat ve Nisan 2026 arasında, 31 ülkedeki 22 binden fazla yetişkinle yapılan bir Ipsos anketi de, küresel dayanışma ve iş birliğine verilen desteğin bir önceki yıla göre önemli ölçüde arttığını ortaya koydu.

Trump’ta somutlanan ve çok az itiraz edebilenin olduğu bir “devlet aklı” BM’yi ve Dünya Sağlık Örgütü’nü yok sayarken küresel düzeyde halkların bu kurumlara desteği yüzde 60 civarında. Eylül 2025’te, 25 ülkede 31 bin 938 yetişkinin katıldığı bir Pew Araştırma Merkezi anketi, yetişkinlerin ortalama yüzde 61’inin bir dünya örgütüne olumlu baktığını ortaya koydu.
“Devlet aklı”nın yerleşik kurum ve kurallar aleyhine daha fazla dillendirilmesine paralel olarak küresel şiddet de yaygınlaşıyor. Bugün dünyada 130’dan fazla silahlı çatışma sürüyor ve bu 15 yıl öncesinin iki katından fazla. “Halkların aklı”nı bastıran “devlet aklı” İsrail’de, ABD’de, İran’da hükmederken insanlık ölüyor! Siyasi otoriteler çökerken, acizliklerini güç perdesiyle örtüyor ve farklı kılıklara bürünmüş şiddete alan açıyorlar. Dünyanın her yerinde siyasi aktörlerin ele geçirdiği din, ahlaki özünden arındırılarak şiddet katalizatörüne dönüştürülüyor (İsrail, ABD). Küresel hali bu olan “devlet aklı” bizde de gündemde. Onun karşısında sokakta uç veren “halk aklı” var. O akıl, gençlerinin ezici çoğunluğunun bırakıp gitmek istediği bir ülkede devlet falan da kalmayacağını hissediyor. O akıl, “küresel devlet aklı”nın bize dayattığı etnik ve dini temelde bölünmüş, monarşilerce yönetilen ülkelere dönüştürülme tehlikesini görüyor. O akıl, toplumu en geniş ekmek ve özgürlük cephesinde buluşmaya çağırıyor.

“Halkın aklı”na uymayan dünyanın hali ortada!


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,420AboneAbone Ol

Son eklenenler

Özkan Yıkıcı yazdı: Kısa dolaşımla, nasıl bir dünya sorusuna pratik yanıtlar

Herhalde, son günlerde dünyada yapılan iki zirve ile nerelere...

Özkan Yıkıcı yazdı: Antalya’dan Shenzhen’e zirveler

Konuya girmeden: Ufak bir güncel dokunuş yapacağım: Bugün Yirmi...

Özkan Yıkıcı yazdı: Shenzhen zirvesi

Dünyanın üç lideri, Çin'deki Asya-Pasifik zirvesinde buluştular. Haftalar öncesinden...

Özkan Yıkıcı yazdı: Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize

Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize Akşam yemeğinden sonra beni hararet bastı....

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.