Honduras da dönüş – Özkan Yıkıcı

Honduras Orta Amerikada küçük bir ülke. Kendinden çok daha büyük konularla dünyada da gündeme düşmesi de normalleşti. Yaşatılan ve yaşanan gelişmelerin salt ülke sınırlarını aşmasının nedeni de önemlidir. Amerika Birleşik devletlerinin dibinde olması coğrafi hem olumlu hem de olumsuzluklar içermektedir. Bölgesel genel gelişmeler de ülkenin konumunu artırmaktadır. İç politik gelişmeler de buna eklenince, deyişken görünümlerle Honduras epey güncel çıkış tutumlarına erişiyor. Son gelişmelerle yapılan çok yönlü seçimleri darbeyle gönderilen sol kesimin kazanması, yeniden sadece Hondurası değil, genel bölgedeki rüzgarın da kapzamıyla, Honduras yeniden konuşulur hale geldi. Hele de dünyada gericilik oldukça krizlerle otoriteleşirken, latin Amerikadaki son seçimlerle seçenek olarak solun yeniden seçilmesi ile özünde yerli halkın da siaysete katılmasıyla, Honduras seçimleri ülke gündeminden dünya haber ağına doğru genişledi.

Hafta sonu Hondurasta seçimler yapıldı. Honduras Orta Amerikada bir ülke. Seçimi 2009 yılında darbeyle devrilen sol kesim, yeniden kazandı. Bu önemli bir geri dönüştür. Konuyu daha iyi kavrama adına, bazı yakın tarih bilgileriyle değerlendirince, Honduras seçimlerinin neden önemsendiğini de daha kolay anlarız. Honduras ABD nin dibinde bir ülke. Onun için ne sol olmasıyla tahammül edilecek siyasete sahiptir, nede kulanımdan uzak durma şansı vardır. Nitekim, Nikaragua devriminde Amerika bizat Hondurası üst olarak kulandı. Kontra gerillalarını burada eğitip, Nikaraguaya doğu saldırtı. Amerikan üst merkezi halinde konumlandırıldı. Kontralar gün oldu ikili iktidar gibi ülkenin geleceğine kötü roller braktı. Sonuçta Nikaragua yenilgisiyle Hondurasın Amerikancılığın tüm çirkinliği birlikte sonuçlandı. Honduras sadece Amerkan üst gibi değildi; kıtadaki uyuşturucu trafiğinin de ara kavşağı halindeydi. Kontraların latin amerikadan direk ABD uyuşturucu taşıyıcı noktalarından birisiydi.***

İkinci hondors sayfası ise ikibinlerdeki krizler sonrsı bşlayan Latin Amerika penbe sosyalizmin halkalarından birisiydi. Venezuela ile başlayıp Brezilya ile ateşlenen Penbe Sosyalizim, Hondurasa dek geldi. Hat ta Meksikada da seçimler kazanılmasına rağmen, milyonluk oy saydırtılmayarak seçim çalındı. Hondurasın ise tersten ilk olma başlangıcı gerçekleşti. Hondurastaki Penbe Sosyalizmin devlet başkanı, Amerikan direk destekli darbeyle uzaklaştırıldı. 2009 Yılı hem Hondurasta askeri darbe hem de Penbe Sosyalizmin Latin Amerika ölçeğinde gerileme dönemi olarak tarihe yazıldı. Darbe sonrası yaptırılan seçimde, uygulanan yasak ve baskılar nedeniyle sol seçimi boykot yaptı. Katılım çok az oldu. Meşruluk hep konuşuldu. Devamında 2016 seçimleri yapıldı sol bu defa katıldı. Sonuçları oldukça tartışmalı olup resmen seçimi cuntanın devamı Ulusal partiye verdiler. Bunlar hepsi, Hondurasın nedenli önemli oluşunun mesajlarıdır. Özellikle direk Amerikan müdahaleleri nedeniyle ülke hep “muz cumhuriyeti” olarak brakılmak isteniyor. Uyuşturucu ticareti de ekonomik alana sokulan bir enjekteydi.****

Özetlenen yakın tarih Hondurasını anlayınca, neden son seçimlerin önemsenip muhalif seçenek arayanlar tarafından  gündemleştiği de anlaşılmaktadır. Honduras seçimleri hem darbenin rövançı gibiyken, Amerikan tüm müdahalelerine karşın, yine de seçenek olarak solun olması da önemsenmeleri artırmaktadır. Prokram herşeği analatıyor: kürtajın kaldırılması,yoksulukla mücadele ve özelleştirmelerin yeniden kamusalaştırılmması olarak özetlenebilinir. Bir diğer nokta ise Şilideki sokak zaferi, Peruda ve Bolivyadaki kazanılan seçimlerle şimdi de Hondurasın eklenmesiyle, yıl bir anlamda sola yönelmenin de rüzgarını oluşturdu. Nedense bizim diyardaki sol hernekadar sol dense de böylesi gelişmeleri hala pek gündemine almıyor. Hem moral eksikliğinin kalıcılaşması hem de gelişmelerle yeni uygulamalardan da kapalı kalmasına neden oluyor.

Tekrar edelim: Honduras seçimleri iki yönden önemlidir: hem ABD nin dibinde olması hem de darbenin rövanşının alınması bakımından kayda değerdir. Bunu gözden kaçırmayalım. Şimdi sıra Şilide. İkinci tura kalan başkanlık seçimindeki sosyalist adayın kazanmasına hemen hemen kesin olarak yaklaşılıyor. Hele de önümüzdeki yıl Brezilya seçimleriyle de Lula  kazanırsa, oda ihdimal, ozaman Latin amrikaa yeni bir sol rüzgarın dönüşümüyle tarihe brakılan yerden devam edecektir.