iktibasCeren ErgençCeren Ergenç yazdı: ABD-Çin zirvesinden çıkan geçici barış kime yarayacak?

Ceren Ergenç yazdı: ABD-Çin zirvesinden çıkan geçici barış kime yarayacak?

Orjinal yazının kaynağıevrensel.net
Kategori:

Xi Jinping geçen hafta üç günlük bir devlet ziyareti için Washington’a gitti. Bir Çin lideri on bir yıldır ilk kez ABD’de bu düzeyde ağırlanıyordu. Trump onu havaalanında bizzat karşıladı ve Beyaz Saray’da onuruna akşam yemeği verdi. Bu gösterişli ağırlamanın sonucunda Trump masadan birkaç somut ekonomik taahhütle kalktı, Xi ise daha büyük bir stratejik kazanç elde etti. Trump’ın önceliği nadir toprak elementleriydi. ABD tarafının basın açıklamasına göre, çipler için gerekli olan sevkiyatların uygun düzeylere dönmesi için iki taraf anlaştı, Çin’in metninde ise nadir topraklardan hiç söz edilmiyor. Ticaret ateşkesi de yalnızca 10 Ocak’a kadar uzatıldı.

Zirveden çıkan en önemli sonuç ticaret kurulunun işler hale getirilmesi ya da iki yönde otuzar milyar dolarlık mal için karşılıklı gümrük indirimi değil, iki tarafın ilişkiyi aynı sözlerle tarif etmeye başlaması. Mayıs ayındaki Pekin görüşmesinden sonra Çin tarafı ilişkiyi ‘stratejik istikrara dayanan yapıcı’ bir Çin-ABD ilişkisi diye anıyordu, Amerikan tarafı buna ‘hakkaniyet ve karşılıklılık temelinde bir ilişki’ ifadesini ekledi. Washington’da bu ortak tanım resmî metne girdi. İki ülke arasındaki stratejik çıkmaz böylece bir adım daha sabitlendi. Bu tanım rekabetin sınırlarını çizerken Çin’e uzun vadeli hedeflerine yönelik çalışma alanı bırakıyor.

İki tarafın yayımladığı metinler arasındaki fark başka başlıklarda görülüyor. Tayvan Amerikan metninde geçmiyor, Çin metninde öne çıkıyor. İki ordu arasında kriz iletişimi konusunda varılan mutabakat zaptı yalnızca Çin’in açıklamasında yer alıyor. Yapay zekâ başlığından çıkan sonuç bir diyalog mekanizması ve acil durumlar için bir iletişim hattı oldu. Öncü yapay zekayı yavaşlatma konusunda hiçbir şey çıkmadı. Amerikan sektörünün kendisi üç hafta önce yavaşlama çağrısı yaptığına göre, bu çağrının neden daha masaya gelmeden öldüğünü sormak gerekiyor.

Eylül ortasında yayımlanan o çağrı aslında Çin’den yavaşlamasını istemiyor. Metin, öncü yapay zekayı ABD’de yavaşlatmanın yanı sıra Çin’e gelişmiş çip ihracatındaki kısıtları sıkılaştırmasını ve Amerikan modellerinin çıktılarıyla rakip model eğitilmesini engellemesini istiyor. Çünkü yalnızca Amerikan şirketlerini bağlayan bir yavaşlama öncü yapay zekanın olası tehlikelerini engellemediği gibi ABD’nin teknolojik üstünlüğünü Çin’e kaptırmak anlamına gelecek. Yavaşlamayı uluslararası örgütler ve yasalar aracılığıyla yapmak da ABD üstünlüğünü yavaşlatmak anlamına gelecek. Ucuz, açık ağırlık modeller yayıldıkça Amerikan modellerinin kullanım içindeki payı bir yılda yüzde 70’ten yüzde 30’a indi.

Madalyonun öteki yüzünde, Çin’in de yavaşlamamak için kendi gerekçeleri var. Gelişmiş modellerde ABD’yle arasındaki fark kapanıyor, üstelik elektrik üretim kapasitesi Amerika’dan daha hızlı büyüyor. Çin veri merkezlerini şebekeye sivil toplumdan çevreye zararına dair bir itiraz duyulmadan bağlayabiliyor, Amerika’da ise yeni veri merkezleri toplumsal muhalefetle ve uzun bağlantı süreleriyle karşılaşıyor. Eylül sonunda yapılan bir teknoloji konferansında konu, hangi şirketin daha iyi model çıkardığı yerine harcanan her birim elektriğin ne kadar iş ürettiğiydi. Model yazılımı birkaç haftada, çip bir yılda yenileniyor, elektrik şebekesinin genişlemesi ise yıllar alıyor. Yarısı belirleyen şey giderek yazılımın hızından çıkıp elektrik altyapısının hızına dönüşüyor. Çin bu alanda öne geçerken, kendisine ne ABD’yle ikili olarak ne de uluslararası hukuk çerçevesinde bir kısıtlama koymayı kabul etmesi için bir neden yok.

Ortaya çıkan tablo Soğuk Savaş yıllarındaki nükleer detantı andırıyor. İki büyük güç rekabeti sürdürürken felaket ihtimalini yönetmek için aralarında bir hat kuruyor.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Ceren Ergenç yazdı: ‘Avrupa malı’ duvarı ve Türkiye otomotiv sanayi

Fransa ve Almanya, geçen hafta AB otomotiv politikasındaki uzun...

Ceren Ergenç yazdı: Çin ve AB barıştı mı?

Coen kardeşlerin Okuduktan Sonra Yak filminin ünlü kapanış repliği “Sorunu...

Ceren Ergenç yazdı: Yapay zekâda bağımlılığın iki yüzü: Çin ve ABD

18. BRICS Zirvesi 12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de toplandı. Zirve...

Ceren Ergenç yazdı: Çin kültürel hegemonyayı öğrenirken

Türkiye’nin bu yılki Oscar adayı açıklandığında tartışma filmin niteliğinden...

Ceren Ergenç yazdı: Çin’in üniversite reformu bize ne anlatıyor?

Bugün üniversite tercih dönemi başlarken Çin’de yükseköğretime dair bir...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,267TakipçilerTakip Et
1,400AboneAbone Ol

Son eklenenler

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Çağla Elektrikçi yazdı: Alfa ve Kalfaları- Russell Brand

Son on yıl içerisinde erkeklik üzerine yürütülen tartışmalar giderek...

Nevzat Hami yazdı: Sandığın dışında da hayat var

Boykot, temsiliyet ve siyasi irade üzerine Seçimlere katılmak demokratik bir...

Özkan Yıkıcı yazdı: Bizim telden dolaşlama yapalım

Gerçekten, dünya ile alakalı birçok yazı yazdıktan sonra, ülkemize...

Canlı yayın

01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.
01:02:49

#video “Güngör Yanıyor, Dağlar Yok Oluyor!”: Çevre Katliamında COP31 İkiyüzlülüğü | 15+ Dakikada Gündem

15+ Dakikada Gündem ekibi; günlerdir için için yanan Güngör Çöplüğü’nü, dağları kemiren taş ocaklarını ve sahada çevre felaketi yaşanırken uluslararası zirvelerde sergilenen "sıfır atık" şovlarını canlı yayında masaya yatırdı.
01:10:48

#video ABD Seçimlerinde Tsunami: Senato ve Kongre’deki Yeni Dengeler Neyi Değiştirecek? | Yeniçağ Güncel

Yeni ABD yönetimi ve Kongre aritmetiği dış politikayı nasıl şekillendirecek? Prof. Dr. Erol Kaymak, Yeniçağ Güncel programında ABD seçimlerinin perde arkasını, küresel dengeleri ve Kıbrıs'ın kuzeyini ilgilendiren diplomatik süreçleri ele aldı.