Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs’ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde yeniden yaşatılıyor. Türkiye ise birçok kıskaç ve damıtılma havasında. Hem Yeni Parti kongresi, hem uluslararası COP 31 zirvesi ve hâlâ ısıtıldıkça iyice devleti sarmalayan Fonlu asrın skandalı… Bunlar bir anlık televizyon gezintisinin mesajlarıdır. Tabii ki uluslararası alanda önemli durumla tetikte beklentiler de var. Hepsinin toplamında da sessiz sedasız, yalnız ve kendi kendime dahi konuşmadan bir Pazar günüm daha geçiyor.

Bugün Onbeş Kasım. Herkese göre yaşanan bir Kuzey Kıbrıs sıçrama döneminin yıl dönümü. Aradan epey zaman da geçti. İlan edilen ile olanların dahi konuşulurken kendi gerçeğimiz var. Zaten ta başlangıçtan, kimine göre daha Türkiye’ye bağlanıp ilhaklaşma dönemi denilirken, kimisi de bu süreçle siyasal fırsatçılıkla da “Denktaş’ın yeniden seçilme ayarı gibi” bu ilan önemliydi. Tabii Öğretmenler sendikası gibi paradokslar da oldu. Bağımsızlık ilanını ulusal sol adıyla savunurlarken, sonradan bir kesim yanıldıklarını “Arif Hoca gibi” eleştirisini de yaptılar.

Bu tarih de ikili Kıbrıs sürecini yansıtmaya devam ediyor. Güneyde kınama, Kuzeyde resmî alanda daha da Türkiyeleşen mesajlarla “kutlanması” yapılıyor. Üstelik Türkiye yetkilileri de adaya gelip en basit açılışları dahi kendileri yapıp, ilişkilerin nereye dek gelindiğinin de resmini çekiyorlardı.

Uluslararası alanda ise adeta statikleşmede duruldu. Hâlbuki bu son Onbeş Kasım’a gelirken diplomasi sürüyordu. Ülkelerin gerçekleri direkt dışa kolayca vuruyordu. Kıbrıs bize son dönemde yazılı metinler değil, sistemin gerçek politikasını hem de gözlerimize sokarak, kulaklarımızın derinliğine çekerek ve beyinde şok tedavi yaparak yaşatıyor. Hem de kimlerle mi: Hesapta Altmış anlaşmasıyla Kıbrıs’ın toprak bütünlüğünü koruyacak olan garantörlerin müdahalesi, ada hakkında garantör olmasa da garantörlerin de üstünde olan Amerika’nın yaşattıkları ortadadır. Bolca paradoksal izleri artık dev adımlara dönüştü. Hedef ve itiraflar, kullanılan kavramlarla da uçurumun ötesine varan makas açılmasını yarattı.

İnanmayan şu laflara baksın: “Garantörlüğün bize verdiği yasallıkla” deniliyor ve öneri de “yan yana iki devlet” eklenmesi. İsterseniz buna yeri geldikçe “adayı aldık, taviz veremeyiz” Ankara resmî ekini de yapın. Birbirini hiç tutmayan ama aynı paragraflarla süsletilen açıklamalar. Resmî şerbet içilip, hamasi gazel gibi de okunur. Tabii bozuk akor ile melodi ile solistin uyumsuz havasıyla da kulağı cırmalasa da çıkar hesabıyla şok tedavinin etkisiyle de tekrarlanıyor.

Sabahleyin ayrı ihtiyari televizyonu açtım. Amacım yerli basını dinlemekti. Ama bir sunucu kendinden geçerek “tarih” diyordu. Tarihin doğru bilinmesi gerektiğini belirtiyordu. Bereket versin hâlâ Onbeş Kasım’ın nasıl ilanla tamamlandığını aklımda tutuyorum. Hele dediği tarihten bir gün sonra, Onaltı Kasım sabahı bazı insanların korkuyla “acaba tutuklama olur mu” korkusunu bilmem kaçı hatırlar. Hele kürsülerde kimisi şu anda nutuk çekerken, o zaman nasıl bir düşüncede oldukları akıllarına geliyor mu? Ama gerçekler hep keskindir. Hele de unutturulduğu sanılıp da aldatmacalarla uyumsamaya girilirse…

Tekrarda yarar var: Kıbrıs gibi sömürge ülkelerde, demokratik yaşamın gelişmediği, bilimselliğin hamasileştirip resmî ideolojikleştirildiği koşulda çok yönlü bir birliktelik hep yaşanır. Zaten ellilerden itibaren ikilik hep vardı. Bir yanda başta İngiltere’nin belirlediği, Amerika’nın sonradan üst rol aldığı, içine Türkiye ve Yunanistan’ı kattıkları bir yeniden sömürgeleştirme süreci yaşatıldı. Adanın ortak kalmayacağı, parçalanacağı tezlerinin nereden şekillendiğini biraz araştıran bulur.

Bu ikilem hep şöyle gelişti: Arada sorun olunca iki toplum denilse de gerektiği anda başta Garantörler müdahale ederek balansı kurar veya yeni adına sıçrama yapılır. Hesapta, garantörler adanın toprak bütünlüğünü koruyacak ifadesi var ya: O resmen adanın Batı blokunda kalacağı siyasal mesajdır. Öyle de oldu. Öyle ki bizde Grivas kanlı katil ve Türklere karşı denilirken, aslında Grivas’ın adaya gelmesini Türkiye de onayladıydı. Ama Grivas solu ezme amacı yerine kendine has katliam planını uyguladı. Tabii Grivas’ın İngiltere gerçeğini kimse söylemez. Tıpkı hep atıp tutulurken Altmışdört yılındaki Acheson Planı’na da yaklaşmak istemez. Çünkü bu konular Kıbrıs’ın resmini daha net gösteren dönemeçlerdir.

Bu süreç hep sürdü. Nitekim Yetmişdört olaylarında hem Garantörler hem de Amerika direkt rol aldı. Adanın fiilen ikiye ayrılması ve geri dönülmeme koşullarını da geliştirdiler. Ama hâlâ bizde cehaletle hamaset karışımlı koşulları kullanıp garantörlükten vazgeçmeyeceğiz dedirtiliyor. Öylesi bir bellek silme ile bilmeyen nüfus yoğunluğu hâline gelmemiz sonucu, son dönemlerde iyice artırılan yalan dozu da bilimsel adıyla kullanılıyor. Birçok üniversiteli öğrenciyle yaptığım sohbetlerde “Türkiye’nin KKTC’nin garantörü” olduğunu dahi savunuyorlar. Benim bilmediğimi, yanlış kaynaklardan yararlandığımı söyleyen dahi var.

Evet: Sabahleyin sunucu tarihi bilelim diyordu. Ama kendince resmî tarihe önem veriyordu. Bilmediklerimizi veya önemsemediğimiz şekilde anlatıyordu. Fakat herhalde konu olan Onbeş Kasım’ın nasıl yaşandığını da ustası iyi bilse de çarpıtma taktiğiyle kendini kurtarmaktadır.

Madem konu tarihe dek geldi: O zaman eskiden DAÜ’de yapılan paneldeki Turgut Sunal hikâyesini yeniden yazalım. Sunal tıpkı bugün gibi hem garantörlükle hem de Türkiye duruşuyla atıp tutuyordu. Ben ona kendinin de gayet iyi bildiği Acheson Planı’nı sordum. O önce kıvırdı. Ancak benim planı okuduğumu anlayınca, Türkiye’nin neden imzaladığını veya yanlış yaptığını söyle yerine oradaki maddeyi çarpıtmaya başladı. Acheson Planı’nda Türkiye’ye adanın Enosis karşılığında Karpaz’da kırk yıllık askerî üs veriliyordu. Sunalp, bunun Lapta’ya kadar olan coğrafya diye açıkladı. Ama konuyu bilenler gülerken, Kıbrıs’ı tanımayan özellikle TC öğrencileri hele de okumadıkları plan hakkında hemen yalanı yuttular.

Tabii birçok Kıbrıslı da bana “zamanı mı” diye eleştiri yaptı. Klasik gerçek: Susmak, söylememek ve yalanları doğru kabullenme. Sonrasında da her şey Goebbels medya propagandası başarılı şekliyle yerleşir.

Bugün Onbeş Kasım. Nutuk çok. Ama ortada olan gerçekler de net. Nereden nereye mi: Biraz bilginiz varsa kolay. Fakat sistem avantajlı yapısını ilhaklaşma üzerine güzel oturttu. O dönemi hiç yaşamayan önemli hem de çok fazla nüfus var. Geçmişi yaşayanlar ise önemli kısmı sistemden nemalandı. Ne kadar kirli ve karanlık ilişki olsa da işbirlikle kazanma sonucu, var olanı savunma duruşuna gelindi. Eğer en basit gerçek tehlikeli denilip söylenmiyorsa, hangi doğrular soruları da yerini alır. Zaten her zaman şu basit ilk başlangıç konulur: “Yasadışı bölge veya devlet”…