.YeniçağyazılarVanessa Dourado ile röportaj: Ekolojik Krize Karşı Eko-Sosyalizm

Vanessa Dourado ile röportaj: Ekolojik Krize Karşı Eko-Sosyalizm

Orjinal yazının kaynağıdemocraticmodernity.com
alıntı yapılan kaynakozgurpolitika.com

Ekoloji, çağımızın en büyük toplumsal sorunlarından ve en yakıcı mücadele alanlarından biri. Ekolojik kriz dünya genelinde giderek daha görünür hale gelirken, bazı devletler buna “Yeşil Kapitalizm” ya da “Yeşil Yeni Düzen” gibi mevcut sistemi koruyan çözümler öneriyor. Buna karşılık dünyanın dört bir yanında, sorunun kökenine inmeyi amaçlayan daha radikal ekolojik hareketler de gelişiyor.
Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan, ekolojik krizin toplumsal düzenle doğrudan bağlantılı olduğunu savunuyor ve bu krizin kökenlerini uygarlığın doğuşuna kadar götürüyor. Ona göre tahakküm ilişkileri insanın önce topluma, ardından da doğaya yabancılaşmasına yol açtı. Bu nedenle kapitalizmin sınırları içinde üretilecek çözümler doğanın işleyişiyle temelden çelişiyor, ekolojik sorun ancak sosyalist bir toplumsal düzen içinde aşılabilir.
Marksist gelenekten beslenen ve küresel kapitalizm ile emperyalizme karşı mücadele eden eko-sosyalist hareket de benzer bir yaklaşımı savunuyor. Marksist ve sosyalist ilkeleri ekoloji mücadelesiyle buluşturan hareket, “degrowth” (büyümeme/büyüme karşıtı) olarak adlandırılan; sınırlı kaynaklara sahip bir dünyada kapitalizmin sınırsız ekonomik büyüme ve birikim anlayışını reddeden yaklaşımdan da besleniyor. Eko-sosyalist düşüncenin önde gelen isimlerinden Michael Löwy de daha önce demokratik konfederalizmi, hem Ortadoğu için umut verici demokratik bir model hem de ekolojik krize anlamlı bir yanıt olarak değerlendirmişti.Mayıs 2026’da Brüksel’de düzenlenen 7. Uluslararası Eko-Sosyalist Buluşması, bu fikirleri daha ayrıntılı tartışma fırsatı sundu. Demokratik Modernite Akademisi, Arjantin ATTAC üyesi ve Brezilya’daki PSOL (Sosyalizm ve Özgürlük Partisi) bünyesinde faaliyet gösteren Eko-Sosyalistler Kolektifi’nin üyelerinden Vanessa Dourado ile eko-sosyalizmi konuştu.

Konferans neyi konu alıyordu?
Oldukça yoğun geçen konferansta ekolojik krizle ilgili birçok önemli başlığı, bunun aynı zamanda bir uygarlık krizi olduğu perspektifiyle tartıştık. Biz eko-sosyalistler açısından bu bakış çok önemli. Çünkü yaşadığımız krizin yalnızca çevresel değil, bütün dünyayı ve uygarlığın mevcut örgütlenme biçimini ilgilendiren yapısal bir kriz olduğuna inanıyoruz.
Bu nedenle savaşları dayatan devletlerin rolünü ve savaş ekonomisinin ihtiyaç duyduğu kaynakları da ele aldık. Burada özellikle silah sanayisi için vazgeçilmez olan kritik madenlerden söz ediyoruz.
“Fosil faşizm” üzerine yaptığımız tartışmalar oldukça verimliydi. Ayrıca yeni teknolojilerin yaygınlaşmasının su başta olmak üzere doğal kaynaklar üzerindeki baskısını da değerlendirdik.
Bugün dünya çok katmanlı bir kriz yaşıyor. Savaşlar, özellikle Latin Amerika’da kritik madenlerin çıkarılmasını daha da hızlandırıyor. Bir yandan madencilik genişliyor, fosil yakıtlar devasa ölçekte tüketilmeye devam ediyor, diğer yandan ise “enerji dönüşümü” söylemi dolaşıma sokuluyor. Oysa bugün önerilen dönüşüm modeli, gerçekte daha fazla madenciliğin önünü açıyor.
Konferansın dikkat çekici yönlerinden biri de ilk kez emek dünyasına ayrılmış özel bir oturum düzenlenmesiydi. Çünkü biz eko-sosyalistler meseleye sınıf perspektifinden de bakıyoruz.
Çalışma hayatı son yıllarda büyük değişim geçirse de, giderek daha fazla “artık emek sonrası bir döneme girdik”, “işçi sınıfı ortadan kalktı”, “işçilere ihtiyaç kalmadı” şeklinde gerici söylemler öne çıkıyor. Oysa yaratılan bütün değer hâlâ emekçilerin çalışması sayesinde ortaya çıkıyor.
Bu nedenle sendikaların rolünü tartışmak da son derece önemliydi. Elbette biz sosyalistler de bir gün insanların çalışmak zorunda olmadığı bir toplumu hayal ediyoruz. Ancak bugünün görevi, emekçileri ekolojik kriz tartışmalarının dışında bırakmak değil, tam tersine eko-sosyalist bir dönüşümün öznesi hâline getirmektir.
Kapitalizmden eko-sosyalizme geçişi konuşuyorsak, bunun sanayinin köklü biçimde yeniden örgütlenmesini gerektirdiğini de kabul etmeliyiz. Burada kastettiğimiz şey yalnızca “yeşil istihdam” yaratmak değil; bütün üretim ve çalışma düzenini dönüştürmek.
Bunun yolu da fosil yakıt sektörlerinde ve çevreyi kirleten işlerde çalışan emekçilerle birlikte tartışmaktan geçiyor. Onlara yalnızca iklim krizini anlatmıyoruz. Aynı zamanda bu işlerin insan onuruna yakışmadığını da söylüyoruz. Biz hem doğaya saygılı hem de insanın doğayla kurduğu yaşamsal ilişkiyi gözeten, insanca çalışma koşulları istiyoruz.

Doğayla olan bu ilişkiyi biraz daha açabilir misiniz?
Eko-sosyalizme göre kapitalizm, insanla doğa arasındaki bağı kopardı. Oysa insan doğadan ayrı bir varlık değil doğanın ayrılmaz bir parçasıdır.
Bu yüzden mesele, insanın doğayı kurtarması ya da ona sahip çıkması değil. Asıl mesele, insan türünün bu gezegende varlığını sürdürebilmesidir.
Bugün önümüzde duran en temel sorun, insanla doğa arasındaki bu yaşamsal ilişkinin kopmuş olmasıdır. Yapmamız gereken, bu bağı yeniden kurmak ve toplum ile doğa arasındaki karşılıklı yaşam ilişkisini onarmaktır.

Küresel kriz çağında ve küresel bir sistem içinde yaşadığımız için yanıtımızın da küresel olması gerekiyor. Enternasyonalizm hakkındaki perspektifiniz nedir?
2024’te konferansı ilk kez Latin Amerika’da düzenlediğimizden bu yana Kuzey ile Güney arasında daha güçlü bir diyalog kurmaya çalışıyoruz.
Küresel Kuzey ile Küresel Güney aynı dünyada yaşıyor olsa da aynı yerden bakmıyor. Paulo Freire’nin söylediği gibi, “İnsan ayağının bastığı yerden düşünür.” Nerede yaşıyorsanız, dünyayı da büyük ölçüde oradan görürsünüz.
Bu yüzden hem Kuzey’in hem Güney’in geliştirdiği deneyimleri ve çözüm önerilerini karşılıklı olarak öğrenmek çok önemli.
Ama daha da önemlisi şu: Ortaya koyacağımız alternatif yalnızca Kuzey’in işine yarayan bir model olamaz. Eğer Kuzey’in enerji dönüşümü Güney’in madenlerine dayanıyorsa, bu yalnızca ekstraktivizmi sürdürmenin başka bir yolu olur.
Bu nedenle yerli halkların, köylülerin ve bu sistemin en ağır yükünü taşıyan toplulukların sözünü mutlaka duymamız gerekiyor.
Güney, dünya sisteminin çevresinde yer alıyor. Bu yüzden karşı karşıya olduğu sorunlar da farklı. Çok sayıda insan, doğrudan risk altındaki bölgelerde yaşıyor.
Biz bu alanlara “feda bölgeleri” diyoruz. Bunlar büyük uluslararası şirketlerin maden ve enerji projeleri uğruna gözden çıkardığı yerler. İnsanlar topraklarından sürülüyor, topraklarını savunanlar öldürülüyor.
Buna karşın doğayı koruyanların başında yine yerli halklar ve köylüler geliyor. Bu gerçeklik, Kuzey’de yaşananlardan oldukça farklı.
Ayrıca çevresel ırkçılığı da konuşmak zorundayız. Çünkü ekolojik krizin en ağır sonuçlarını dünyanın her bölgesi eşit biçimde yaşamayacak. En ağır bedeli büyük ölçüde Küresel Güney ödeyecek.
Bu yüzden farklı deneyimleri ortaklaştırmalı, birlikte düşünmeli ve yalnızca dünyanın bir bölümüne değil, herkese hitap eden çözümler üretmeliyiz.

Yerli halklardan ne öğrenebiliriz?
Onlardan öğreneceğimiz çok şey var. Sadece geliştirdikleri “yaşam teknolojilerini” değil, doğayla kurdukları ilişkiyi de öğrenebiliriz.
Hepimiz modernitenin dünyayı algılama biçimini içselleştirdik. Oysa sorunun önemli bir kısmı tam da burada yatıyor. Sanayi merkezli modernlik anlayışı insan ile doğa arasına kesin bir sınır çizdi.
Böyle olunca doğa, birlikte yaşadığımız bir varlık olmaktan çıkıp tüketilecek bir kaynağa dönüştü.
Biz eko-sosyalistler bunun büyük bir yanılgı olduğunu düşünüyoruz. Çünkü kendi yaşamımızın devamı, doğayla kurduğumuz ilişkinin sağlıklı olmasına bağlı.
Bu nedenle doğayı bir piyasa ya da yatırım alanı olarak göremeyiz. Doğanın metalaştırılmasına ve finansal bir varlığa dönüştürülmesine bütünüyle karşıyız.
Aynı zamanda güçlü bir kitlesel hareketi nasıl kuracağımızı da bugünden planlamamız gerekiyor.


Böyle bir kitlesel hareket nasıl kurulabilir?
Bu, önümüzdeki en büyük sorunlardan biri. Çünkü çevre konusunda kaygı duyan insanların sayısı hiç de az değil. Özellikle gençler iklim krizi nedeniyle yıllardır sokaklarda mücadele ediyor.
Greta Thunberg’in zaman içinde sorunun kaynağının kapitalizm olduğunu açıkça dile getirmesi de bu hareket içindeki önemli bir radikalleşmeye işaret ediyor.
Ancak bugün bu hareketin büyük bölümünün, kapitalizmin yerine nasıl bir toplumsal düzen kurulacağı konusunda net bir perspektife sahip olmadığını görüyoruz.
Oysa yalnızca kapitalizmi aşmayı istemek yeterli değil. Onun yerine neyi kuracağımızı da tarif etmemiz gerekiyor.
Eko-sosyalizm tam da bu tartışmayı ileriye taşımaya çalışıyor. Yalnızca karşı çıktığımız düzeni eleştirmiyor, onun yerine nasıl bir toplum inşa etmek istediğimizi de konuşuyor.
Gerici siyasetin yarattığı umutsuzluğa teslim olmak yerine, umudu yeniden örgütlemeye çalışıyoruz. Ama sözünü ettiğimiz umut pasif bir bekleyiş değil. Eylemle birleşen, başka bir dünyanın kurulabileceğine inanan bir umut.
Bunu gerçekleştirecek araçlara aslında sahibiz, elimizde düşündüğümüzden çok daha fazla imkan var.
Yapmamız gereken toplumu harekete geçirmek, insanların bu krizin yapısal nedenlerini görmesini sağlamak ve sorunun kökünde yatan sistemi hedef almak.
Bunun için cesaret göstermeli, farklı bir toplumu kuracak siyasal gücü birlikte yaratmalıyız.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Volkan Yaraşır yazdı: Kitleler, küresel ablukayı dağıtıyor

Kapitalizmin 1970’lerin ortasında başlayan yapısal krizine karşı finans kapitalin...

Özkan Yıkıcı yazdı: Bulgaristan cumhurbaşkanlığı seçimleri üzerine

Bulgaristan'da cumhurbaşkanlığı seçimi gerçekleşti. Gelen sonuçlar: Bildik Batı eksenli...

Özkan Yıkıcı yazdı: Önemli kuramla İsrail tartışılmamalıdır

Bugün İsrail sandık başında. Ben yazıyı yazarken seçim hâlâ...

Dr. Karabekir Akkoyunlu yazdı: Brezilya’da seçimler: Lula’dan sonrası tufan mı?

Brezilya başkanlık seçimlerinde, hapisteki eski başkan Jair Bolsonaro’nun oğlu...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,264TakipçilerTakip Et
1,420AboneAbone Ol

Son eklenenler

Halil Karapaşaoğlu yazdı: Mustafa Akıncı’nın Yannızlı’ı; Kimin Yannızlı’ıdır?

Son zamanlarda ölüm tehditleri yine yoğunlaşmaya başladı. Dünyada bu...

Özkan Yıkıcı yazdı: Kısa dolaşımla, nasıl bir dünya sorusuna pratik yanıtlar

Herhalde, son günlerde dünyada yapılan iki zirve ile nerelere...

Özkan Yıkıcı yazdı: Antalya’dan Shenzhen’e zirveler

Konuya girmeden: Ufak bir güncel dokunuş yapacağım: Bugün Yirmi...

Özkan Yıkıcı yazdı: Shenzhen zirvesi

Dünyanın üç lideri, Çin'deki Asya-Pasifik zirvesinde buluştular. Haftalar öncesinden...

Özkan Yıkıcı yazdı: Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize

Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize Akşam yemeğinden sonra beni hararet bastı....

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.