iktibasVolkan YaraşırVolkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Orjinal yazının kaynağıyeniyasamgazetesi10.com

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun inşası, toplumların tarihselliği, iktidar biçimleri ve kapitalizmden kopuş Karatani’nin temel çalışma alanlarını oluşturuyor. Başka bir tanımla çalışmaları Marksizmin eleştirisi ve yeniden yorumlanması üzerinden bir tarih tezinin inşasını ifade ediyor. Aslında arayışları Hikmet Kıvılcımlı’nın katmanlı tarih tezi çalışmalarıyla kesişiyor. Hem Karatani, hem Kıvılcımlı tarihsel ilerlemeci, pozitivist ve Avrupa merkezli bir tarih anlayışını reddetmeleriyle dikkat çekiyorlar. Kıvılcımlı’da barbarlık ve komün çekirdeği/rezervi, tezin eksenini oluştururken, Karatani’de ‘transkritik’ adını verdiği yöntem ve mübadele biçimleri teorisinin ve tezinin merkezinde yer alıyor. Kıvılcımlı Marksist literatüre ve temel paradigmalarına bağlı kalarak tezini inşa ederken, Karatani Kant’ın temel yaklaşımlarını kullanarak tezini kuruyor.

Transkritik, eleştirel düşünme

Karatani transkritik adını verdiği yöntemle Marx ve Kant arasında bir rezonans kurup, teorisini ve tezlerini  bunun üzerinden inşa eder. Yöntem sorunu Karatani’nin sisteminde  belirleyici bir içerik taşır. Ve düşüncesinin anlaşılmasında anahtar rol oynar. Karatani,  Marx’ın kapitalizmin radikal eleştirisiyle, Kant’ın özne, bilgi, ahlak ve evrensellik kavramlarına yaklaşımı ve eleştirel felsefesi arasında düşünsel bağlantılar kurar. Marx’ı Kant üzerinden yorumlar. Kapitalizm üzerine yeniden düşünür.

Karatani, ikili bir eleştirel okuma yapar: Kant üzerinden Marx’ı, Marx üzerinden de Kant’ı inceler. Marx’ın tarihsel materyalizmin çözümlemelerini yetersiz bulur. Marx’ı ekonomi- politik eleştirileri üzerinden analiz eder ya da kavrar. Marx’ın 1844 El Yazmaları’nda ve Alman İdeolojisi’nde Yabancılaşma Teorisi olarak ele aldığı, daha sonra bu Kapital I’de bu teorinin gelişmesini ve farklılaşmasını ve kapitalist toplumda biçim alışını ifade eden meta fetişizmi kavramına mesafelidir. Ya da buradaki yaklaşımları üretim ilişkileri üzerinden değil mübadele biçimleri üzerinden ele alır. Bir nevi bu kavramları bozar.

Karatani, kapitalizmin eleştirisinin sadece ekonomik eksenli bir eleştiri olarak değil, kapitalizmin işleyişini mümkün kılan, onu onaylayan ve onun parçası olan öznenin, bilgi ve toplumsal düşüncenin eleştirisi üzerinden kurulması gerektiğini belirtir. Karatani’nin buradaki referansı Kant’tır. Kant’ı bu noktada referans aldığınızda Marx karşınıza devrimci, siyasal bir Marx değil, radikal iktisatçı bir kimlik olarak çıkar.

Transkritik, bir anlamda Marx’ın ve Kant’ın eleştirisi ve aynı zamanda kesişimselliğidir. Karatani toplumların tarihini üretim tarzı üzerinden okumaz. Mübadele biçimleri üzerinden toplum analizleri yapar. Dört mübadele tipi olduğunu belirtir. Tarih tezi mahiyetindeki Dünya Tarihinin Yapısı adlı çalışmasında birinci tipi karşılıklılık olarak tanımlar. Bu mübadele tipi Armağan Toplumunu ifade eder. İkinci tip müdahale biçimi olarak yağma ve yeniden dağıtım biçimini görür. Vergi, haraç, yağma, merkezi iktidar ve devletin kurumsallaşması bu biçimde realize olur. Üçüncü tip ise meta mübadelesidir. Meta, para, ücretli emek, piyasa, sermaye ilişkisi bu biçimde ortaya çıkar. Dördüncü mübadele biçimi ise karşılıklılığın aşılmasıdır. Kant’ın ebedi barış diye tanımladığı, kapitalizmin aşıldığı, kozmopolitan bir düzeni, evrensel ve özgürleştirici dönemi ifade eder. Karatani bu mübadele biçimlerini tarihsel aşamalar olarak görmez, farklı dönemlerde birlikte var olabileceklerini  ifade eder.

Yağma ve yağma devleti

Karatani modern kapitalizmi sermaye, devlet ve ulus iktidar üçlüsü üzerinden yorumlar. Bu üçlüyü çelişkili, gerilimli ve birbirini besleyen toplumsal ilişkiler bileşkesi olarak tanımlar. Sermayenin ekonomik bağımlılık yarattığını, devletin zor aygıtlarıyla siyasal egemenliği örgütlediğini, ulusun ise inşa ettiği kolektif kimlik ve aidiyet duygusuyla rıza imal ettiğini vurgular. Karatani için kapitalizmin aşılması ve sosyalizm perspektifi sadece sermaye iktidarından kurtulmak değil, aynı zamanda diğer iktidar ve hegemonya  biçimleri olan devlet ve ulustan kurtulmakla mümkündür. Bu noktada Kant’ın saf aklın ifadesi olan Dünya Cumhuriyeti Birliği, etik ve kozmopolitizm anlayışının tayin edici içerikte olduğunu vurgular. Gelecek toplum tasavvurunu da bunun üzerinden kurar.

Karatani’nin yağma teorisi tarih tezinin önemli kavramlarından biridir. Yağma Karatani’nin dünya tarihi, mübadele biçimleri teorisi, devletin oluşumu ve kurumsallaşmasını anlamanın stratejik kavramıdır. Kolektif toprakların gaspı, toplumsal artığa el koyma ve bunun üzerinden özel mülkiyet ilişkilerinin doğuşunu ifade eder. Devlet teorisinin en önemli yanlarından biri olan yağmanın yanında, yağmanın sürdürülebilmesi için devletin koruma misyonuna da vurgu yapar.  Yağma ve korumanın siyasal egemenliği sağlamanın temel enstrümanları olduğunu vurgular.

Karatani’nin yağma teorisi neoliberalizmin aktüel biçimlenişini ve yeni devletin ruhunu anlamakta ve yorumlamakta önemli olanaklar sunmaktadır. Karatani neoliberalizmi yeni emperyalizm diye tanımlar. Yeni yağmacılık sadece savaşlarla değil, doğaya, kadına, emeğe stratejik saldırılarla gerçekleşiyor. Yeni devlet radikal özelleştirmelerle, yeni kamulaştırmalarla, doğayı metalaştırıp sömürgeleştirerek, borç ekonomisiyle gelecekteki emek ve kamu gelirlerine faiz yoluyla önceden el koyarak, sosyal hakları piyasalaştırarak ve  finansal operasyonlarla  muazzam servet transferleri gerçekleştirerek bir yağmacı devlet olarak biçimleniyor. Sermaye birikiminin ayrılmaz parçası ve onun zorlayıcı mekanizması olarak devreye giriyor.

Bu süreç aynı zamanda şirket devletleşme süreci olarak kendini dışa vuruyor. Devlet, kapitalist piyasa ilişkilerini hukuk ve devlet politikalarıyla yeniden örgütlüyor. Agresif biçimde kar esaslı ve karı sistemli kılacak adımları her düzeyde ve her biçimde büyük bir aç gözlülükle atılıyor. İşçi sınıfı ve emekçi yığınlar için bütün bu operasyonlar kronik ve yıkıcı yoksullaşma, işsizlik ve geleceksizlik anlamına geliyor.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Volkan Yaraşır yazdı: Guy Debord: Yağma mı metanın değer yitimi mi?

2008 sonrası yeni bir isyan dalgasıyla karşı karşıyayız. Önce...

Volkan Yaraşır yazdı: Kötülüğün sıradanlığı ve Hannah Arendt

Naziler bir mayalanma döneminin ardından sokakların fethiyle iktidara geldiler....

Volkan Yaraşır yazdı: Dekadans, faşizm ve kapitalist rasyon

Marx kapitalizmi “yaşayan metafizik” olarak tanımlar. Faşizm bu metafiziğin...

Volkan Yaraşır yazdı: Adorno, Minima Moralia ve faşist salgın

Frankfurt Okulu’nun ya da Eleştirel Teori’nin kurucusu ve en...

Volkan Yaraşır yazdı: 14 maddede faşizm: Umberto Eco

Yıl 1933, Mayıs ayının 10’u, Berlin opera alanına kamyonlarla...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,267TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Çağla Elektrikçi yazdı: Alfa ve Kalfaları- Russell Brand

Son on yıl içerisinde erkeklik üzerine yürütülen tartışmalar giderek...

Nevzat Hami yazdı: Sandığın dışında da hayat var

Boykot, temsiliyet ve siyasi irade üzerine Seçimlere katılmak demokratik bir...

Canlı yayın

01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.
01:02:49

#video “Güngör Yanıyor, Dağlar Yok Oluyor!”: Çevre Katliamında COP31 İkiyüzlülüğü | 15+ Dakikada Gündem

15+ Dakikada Gündem ekibi; günlerdir için için yanan Güngör Çöplüğü’nü, dağları kemiren taş ocaklarını ve sahada çevre felaketi yaşanırken uluslararası zirvelerde sergilenen "sıfır atık" şovlarını canlı yayında masaya yatırdı.