yazılariktibasOlağanüstü Hal Mi? Gönder gelsin! — Todd McGowan

Olağanüstü Hal Mi? Gönder gelsin! — Todd McGowan

Orjinal yazının kaynağıThe Philosophical Salon
alıntı yapılan kaynakYersiz şeyler
Kategori:

Koronavirüs salgınının en şaşırtıcı yanı, otoriterlik heveslisi Donald Trump ve Jair Bolsanaro gibi liderlerin olağanüstü hal ilan etmekte gösterdikleri isteksizliktir. Bunu ilan etmek devlet iktidarını arttıracaktır ve onlara insanların faaliyetleri üzerinde eşi benzeri görülmemiş bir denetim imkanı verecektir, otoriterlik heveslilerinin özlemi de tam olarak budur. Fakat olağanüstü hal ilan etme fırsatını yakalamaktansa, Trump ve FOX News’daki destekçileri, hızla yayılmasına rağmen koronavirüs salgınının önemsiz bir hadise olduğundan şikayet ettiler. Bazı muhafazakarlar salgına “solcu komplosu” demeye işi vardırdılar. Madem Trump’ın otoriter eğilimleri var ve FOX News’daki takipçileri onun otoritesini güçlendirmek istiyorlar, o halde neden koronavirüs vesilesiyle devlet iktidarını genişletme imkanlarını kucaklamak istemiyorlar?

Bu isteksizlikten çok şey öğrenebiliriz. Bu isteksizlik, önceden eşyaşam (simbiyoz) gördüğümüz yerde bulunan bir çelişkiyi açığa çıkarır. Trump’ın olağanüstü hal ilan etmekteki gönülsüzlüğü, kapitalizm ile devlet iktidarı arasındaki gizli bir çelişkiyi ortaya çıkarır. Devlet çoğu zaman sermayenin çıkarlarına hizmet etse de, doğal afet, devlet ile sermaye arasındaki ayarsızlığı belli eder. Sermaye mantığı bizim yalıtık monadlar olduğumuzda ne kadar ısrar ederse etsin, doğal afet, kolektif yaratıklar olduğumuz gerçeğini netleştirir; kolektif dert tamamen yalıtık kalmamızı gerektirse bile bu böyledir.

Otoriterler olağanüstü hal ilan etmeyi severler, böylece aşırı siyasi tedbirler almak için net bir gerekçeleri olur. Bu yüzden kuramcılar, geleneksel olarak, olağanüstü hal ilanlarını faşizmle ilişkilendirmişlerdir. “Tarih Kavramı Üzerine”nin [1] sekizinci tezinde, anti-faşist kuramcı Walter Benjamin, olağanüstü hal ilanı ile “gerçek olağanüstü hal”i birbirinden ayırır. Amaç, ilan edilen olağanüstü hali, kapitalizmin temellerini sarsacak gerçek bir olağanüstü hale dönüştürmektir. Benjamin’e göre, olağanüstü halin ilan edilmesi, gerçek olağanüstü hali uzaklaştırma girişimidir, her türlü özgürleştirici ayaklanmayı zaptedebilecek bir otoriter denetimi sağlama girişimidir. Diğer düşünürler, en ünlüsü Giorgio Agamben olmak üzere, Benjamin’in bu düşünce hattını takip ettiler.

Ne Benjamin ne de Agamben farklı olağanüstü hal ilanları arasında ayrım yapar. Onların düşüncesinde hepsi birdir. Fakat, doğal afet sonucunda oluşan olağanüstü hal, savaşın getirdiği olağanüstü halden çok farklıdır. Savaş her zaman muhafazakar bir görüngüdür çünkü dost/düşman ayrımını harekete geçirir, bu da muhafazakar siyasetin çıkış noktasıdır. Aşırı muhafazakar filozof Carl Schmitt’e göre bu ayrım siyasetin olmazsa olmazıdır, ama bu görüş olsa olsa onun siyasi kanaatini yansıtır. Solcu ya da özgürleştirici siyaset, düşman gerektirmeyen bir kolektiflikten yola çıkar. Düşmandan söz edilmesi, muhafazakar düşüncenin galip geldiğini belirtir, ama koronavirüs gibi doğal afetler dost/düşman ayrımıyla ele alınmaya uygun değildir.

Bir anlamda, Donald Trump ve FOX News’daki uzmanlar, koronavirüsü solcu bir görüngü saymakta haklıdırlar. Kendi siyasi bakış açısına göre, Trump, olağanüstü hal ilan etmeye direnç göstermekte haklıdır. Bunu ilan etmek kolektifliğin itirafı olur, bireyleri yalıtıklık yanılsamasından söküp çıkarır. Bir doğal afet sırasında olağanüstü hal ilan etmek, bizi kapitalist öznelliğin folluğundan [2] özgürleştirir. Bu ilan, kolektifin bakış açısından kendimizi görmeye bizi zorlar, bireysel mali çıkarlarımızı bir kenara koymaya bizi zorlar.

Tüm doğal afetler, “fıtratları” gereği, toplumsal düzeni alıp özgürleştirici siyasetin sahasına yerleştirir, çünkü hiçbir düşmana başvurmadan kolektif olanın önceliğini açığa çıkarırlar. Bir doğal afet, ulusal ve bölgesel sınırların katılaştırılmasını talep ettiğinde bile, insanları ayrıklıkları içinde birleştirir, Biz’in karşısına Onlar’ı koymaz. Trump ve yandaşlarının umutsuzca düşman yaratma girişimi –koronavirüse “Çin Virüsü” ya da “Kung Flu” demeleri– doğal afet siyasetini zımnen anladıklarını gösterir. Doğal afet, muhafazakar liderlerin bile solcu yanıtlar aramasını talep eder, bu yüzden ABD Kongresi’ndeki Cumhuriyetçilerin evrensel temel gelirin (geçici ve yozlaştırılmış) bir çeşidini desteklediklerini görürüz. Bu yasama girişimi, virüs sonucunda artık muhafazakarların da solcuların sahasında top oynadığını gösterir.

Özgürleştirici bir netice alınacağının elbette hiçbir garantisi yoktur. Eğer liderler halkın çoğunun kabul edeceği etkili bir dost/düşman ayrımını pekiştirebilirlerse, o zaman doğal afet adeta bir savaş gibi olacaktır. Bu şekilde otoriter bir hamleye vesile olacaktır ve özgürleştirici bir görüngü olmaktan çıkacaktır. Fakat böyle bir gidişat, muhafazakar liderlerin muazzam ideolojik çalışmasını gerektirecektir; olayın kendi doğasına aykırıdır.

Süren doğal afetin ortasında, devlet, artık pazar gereklerinin hizmetçisi olmaktan çıkar. Sermaye mantığı, malların ara verilmeden biriktirilmesini gerektirir; ama devletin afete verdiği yanıtta men edilen şey tam olarak budur. Afet, sermaye mantığını ayıpçıl (müstehçen) kılar. Virüs tehdidi 5 Mart’ta ilk yoğunlaşmaya başladığında, Rick Santelli CNBC’ye çıkarak bu mantığa katıksız bir ifade verdi. Virüsün serbestçe hüküm sürmesine izin vererek ekonomik bozulmayı asgarileştirmeyi savundu. Böyle yapılsa hastaneler dolup taşacak ve milyonlarca insan ölecekti, ama sermayenin akışı sürecekti. Kamuoyu baskısı Santelli’ye geri adım attırmış olsa da, başta dile getirdiği düşünce, sermayenin talep ettiği buyruklara dair iyi bir kavrayış sağlar.

Koronavirüs salgını sırasında halkın güvenlik kaygısı ağır bastığı için, devlet, Santelli’nin tavsiyesine uymadı; sermaye mantığını takip etmedi. Bunun yerine, Trump, aralıksız birikime duyduğu bağlılığa rağmen, kapitalist ekonomiye kısıtlamalar getirdi. Bu afet sonucunda, Trump gibi muhafazakar devlet liderleri bile devlet iktidarını doğrudan anti-kapitalist bir tarzda uygulamak zorunda kalıyorlar. Trump’ın nihai gayesi kuşkusuz kapitalist toplumu kurtarmak olsa da, hayat kurtarmak için sermaye zararına eylem zorunluluğu, devlet ile sermaye arasında altta yatan gerilimi açığa çıkarıyor. Önümüzdeki aylarda ve yıllarda bu gerilimi kırılma noktasına kadar zorlamak da bize düşüyor.

Bu mücadele yalnızca sermaye güçleri ve onların temsilcilerine karşı bir mücadele olmayacak. Devlete olan husumetlerinde inat eden Sol’dakilere de karşı çıkılmalı. Bu da Giorgio Agamben ve Roberto Esposito gibi biyoiktidar kuramcılarını içerir; bu düşünürler, koronavirüs felaketine verdikleri yanıtta, biyoiktidar kavramının “fıtratında” bulunan tehlikeyi gösterdiler. Bu kavram onları bir yandan devletten bütünüyle kuşku duyarken öbür yandan sermaye hakkında tamamen sessiz kalmaya götürmüyor mu? Hem kriz zamanında hem başka zamanlarda ölümcül bir bileşim bu.

Agamben yazdığı yazılarla salgına verilen kolektif yanıta fırça atıyor. Sermaye zararına hayatın dert edilmesinde takdire şayan hiçbir şey görmüyor; özgürlük ve şefkat ideallerimize layık olmadığımızı görüyor yalnızca. Halkın güvenliği için hususi meskenlerimize çekilmemiz, Agamben’e göre, “yaşamsal deneyimimizin birliği” [3] dediği şeye ihanettir. Hatta Papa Francis’i adaşı Aziz Francis’in cüzzamlıları ziyaret ettiği gibi koronavirüs hastalarını ziyaret etmediği için azarlamaya kadar işi vardırıyor. Etkileşimden çekilmemizin kalbinde başkalarını dert etmemizin olduğunu göremeyen Agamben, sonunda en hırslı kapitalizmin müdafilerinin safına düşüyor.

Koronavirüs salgınında açığa çıkan şudur: Frenlenemeyen kapitalizm çağında, kolektif hayatta kalma adına eylemde bulunmak siyasi bir eylemdir. Devleti bizi gözetleyen bir iktidar sahası sayan biyoiktidar kuramının algılayamadığı şey budur. Denetimsiz kapitalist üretim ve tüketimi durdurma yeteneği, mal mantığına direnen bir şefkatin varlığına delalet eder. Böyle bir anda devletin olağanüstü hal ilan etmesi, birikim buyruğuna kolektifin “Hayır!” dediği bir noktayı temsil eder.

Bu koronavirüs afeti günlerinde olağanüstü hal ve devlet iktidarının yeniden düşünülmesi, Sol ve Sağ hakkındaki düşüncelerimizi sil baştan kurmamızı sağlar. Eskiden muhafazakarlığın alanı sayılan yerlerde özgürleştirici imkanlar görebiliriz. Devletin artık her durumda baskıcı sayılması gerekmez. Böylece afetin bize verdiği fırsatı azamileştiririz. Afetler belki bizleri özgürleştiremez, ama özgürleşmeye giden bir yolu bize gösterebilir.

Türkçesi: Işık Barış Fidaner

[1] ç.n. “Tarih Kavramı Üzerine” Walter Benjamin

[1] ç.n. Bkz “Çevirmenler, False’a Yanlış demeyelim, Fol diyelim” Işık Barış Fidaner

[2] ç.n. “Agamben: Bir Soru” Giorgio Agamben


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,267TakipçilerTakip Et
1,400AboneAbone Ol

Son eklenenler

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Çağla Elektrikçi yazdı: Alfa ve Kalfaları- Russell Brand

Son on yıl içerisinde erkeklik üzerine yürütülen tartışmalar giderek...

Nevzat Hami yazdı: Sandığın dışında da hayat var

Boykot, temsiliyet ve siyasi irade üzerine Seçimlere katılmak demokratik bir...

Özkan Yıkıcı yazdı: Bizim telden dolaşlama yapalım

Gerçekten, dünya ile alakalı birçok yazı yazdıktan sonra, ülkemize...

Canlı yayın

01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.
01:02:49

#video “Güngör Yanıyor, Dağlar Yok Oluyor!”: Çevre Katliamında COP31 İkiyüzlülüğü | 15+ Dakikada Gündem

15+ Dakikada Gündem ekibi; günlerdir için için yanan Güngör Çöplüğü’nü, dağları kemiren taş ocaklarını ve sahada çevre felaketi yaşanırken uluslararası zirvelerde sergilenen "sıfır atık" şovlarını canlı yayında masaya yatırdı.
01:10:48

#video ABD Seçimlerinde Tsunami: Senato ve Kongre’deki Yeni Dengeler Neyi Değiştirecek? | Yeniçağ Güncel

Yeni ABD yönetimi ve Kongre aritmetiği dış politikayı nasıl şekillendirecek? Prof. Dr. Erol Kaymak, Yeniçağ Güncel programında ABD seçimlerinin perde arkasını, küresel dengeleri ve Kıbrıs'ın kuzeyini ilgilendiren diplomatik süreçleri ele aldı.