Lula hızlı hamleler yapıyor – Özkan Yıkıcı

Brezilya siyasal tarihinde Lula ilerde incelenecek liderlerden biridir. Zındanlarda yatan, sendikal mücadelesi, seçimle kazanmayı deneyip sonunda kazanan. Penbe sosyalizmin önemli uygulamalarını gerçekleştiren, yeniden seçilmek üzereyken uyduruk idiyalarla hapse atılıp önü kesilen, idiyaların sahteliği ve  ABD adalet oyunlarının açığa çıkmasıyla hapisten çıkan, yeniden seçime girip kıl payı kazanan, kazandıktan sonra protestolarla karşılaşan darbe girişimini de savuşturan Lula, tüm bu deyişken yaşantı sonucunda, darbeyi atlatıktan sonra hızla hamlelerine girişdi. Belsanaronun darbe hamlesini halk direnişiyle savuşturan Lula, hemen darbeyle alakalı bazı tutuklamalar da gerçekleştirdi. Fakat, hep Brezilya devlet gerçeğini de yaşayarak öğrendiği için, hamlelerinde dikkatli olmaya da çalışırken, zamanı da doğru kulanma amacıyla hamleler yaptı.

Brezilya Latin Amerikanın önenmli baş merkezidir. Hem nifuz hem de siyasal olarak etkileyicidir. Emperyalizmin önemli bölgesel güçlerinden biridir. Ancak, ayni şekilde sosyalist ve demokratik direnişleri de oldukça yaygındır. Ek olarak mafyalar da devlet eksenli sermaye Pazar kriterleri olrak oldukça etkindir. Lula gibi liderler ve yaptıkları bu nedenle koşulların da gözetilerek anlaşılması önemlidir. Lula yukarda  özetlediğim girişimlerle yaşadıkalrının da dersleriyle adeta emperyalistler arası rekabeti kulanmaya çalışacağının mesajlarını verdi. ABD politkasını rahatsız edeceği kesin. Ama Lula hem de demokrat Obama döneminde başına gelenleri de aklının birn yerinde mutlaka tutacaktır. Arjantin ile ortak para birimi girişimine başladı. Bölgesel itifaka özellikle sol kriterli yönetimlerle ortak pazarlaşmaya yöneleceği kesin. Zaten bu konuda atılıp yarım kalan temeller vardı. Yine ABD hegemonyasını ekonomik alanda kırmak için dolara bağlılığı kırma girişimini de ilk ayakta Arjantinle yeni birim bulma yoluyla da sürece soktu. Tüm bunlara ek olarak Çine gidip önemli anlaşmalar gerçekleştirdi.

Bu arada yine oyunlarla ve çirkin idiyalarla görevden atılıp hapse konulan ve suçsuzluğu ısbat edilen Rusefin de Çin ve Breksit yapısının banka başkanlığına getirilmesi de Brezilya için çeşitleme yapma şansını da artırdı. Bir anlamdan Amerikan ttiklemesiyle hapse atılıp siyasal engele takılan Lula Brezilya başkanlığını yeniden cendereden çıkıp kazanırken, Rusefin de banka başkanı olması, ABD ve İMF için iyi haber deyildi. Lulanın Çine gidişi, oradaki temasları yaptığı onlarca anlaşma ile ortak projelerin ortaya çıkması yeni rotayla en azından ABD etkinliğinin dengelenip kırılması için önemli adımlardır. Dolara karşın alternatif para birimleri süreci de ekonomik hegemonya bakımından Amerika için pek de iyi haber dyeildir. Bu nedenle Brezilyadakin bazı kurumları harekete geçirmesi veya faşist eylemlere baş vurma silahlarını kulanmaacağına kimse garanti vermiyor. Bu nedenle Lula hamleleriyle yeni rotayla çok bağımlı ABD eksenini kırmaya çalışıpn adımlar gerçekleştiriyor. Ekonomik anlaşmalar ve dolara karşı alternatif piyasada para kulanımı bir anlamda ABD için hoş haber deyildir. Bakalım bu gelişmelr Latin Amerika özünde neleri bize taşıyacak. Arjantindeki önümüzdeki seçimlerle Brezilyadaki devlet içi kurumsal denklemdeki hareketlilik gelecek kıtasal önemdeki durumu daha da görmemize yardımcı olacaktır.

Kısaca, Lula hızlı başladı. Bazı hamleleri önemlidir. Doların etkin para birimi olmasının kırılma hamleleri, Çinle anlaşmalarla bölgesel yeni rekabet rakiplerle dengelenme gidişatı, ilerde hem Brezilya hem de genel politik kazanç bakımından epey rol oynayacağı kesindir. Tartışılmaya başlanan Amerikan hegemonyasının son günlerdeki dolara karşı seçenekler süreci ise ekonomik güçte önemli tahribatlar da yaratmaya adaydır. Brezilya bu oyuna Lulayla girişti. ABD özellikle Brezilyada her gerileme ve Çinin kazanma koşulunda epey rahatsız olacağı da kesin. Ülke içinde müdahale edecek epey karanlık gücü de var. Bakalım Lulanın bu girişimleri, kazandığı birkimle hangi yöne doğru yelkenleri denizde açacak.