Kolombiya’da seçimler – Ertan Erol

Kolombiya 31 Mayıs’ta başkanlık seçimlerinin ilk turuna hazırlanırken adayların kampanyaları dünyadaki siyasal eğilimleri yansıtır bir biçimde aşırı sağın müesses nizam dışı olma iddiası ile yükseldiği, yapay zeka ile yapılan videoların sıkça kullanıldığı ve tartışmaların derinliğinin azaldığı bir evreye girmiş bulunuyor. 

Mevcut anketler solun adayı Iván Cepeda’yı yüzde 37 civarı oyla birinci sırada gösterirken, aşırı sağcı Abelardo de la Espriella’nın ikinci sıraya yerleşmiş olabileceğine işaret ediyor. Kolombiya’da merkez sağın en önemli ismi olan Eski Başkan Álvaro Uribe Vélez’in desteklediği aday Paloma Valencia ise şimdilik ikinci tura kalmak için Espriella ile yarışıyor gibi görünüyor.

Uribe geçtiğimiz günlerde sosyal medya hesapları üzerinden Paloma Valencia’yı neden desteklediğini açıklayan bir video yayımlarken aynı zamanda kendisini müesses nizamın karşısında ve ‘her zamankilerden’ farklı bir aday olarak sunan Espriella’nın iki-üç ay kadar önce kendi partisine girmek için müracaat ettiğini de kamuoyu ile paylaştı. Merkez sağ ve aşırı sağ adaylar arasındaki kavga artık ilkokul öğrencileri seviyesine inmiş durumdayken gelen bu iddia tam da aşırı sağcı Espriella’nın Paloma Valencia’nın kızı üzerinden çıkardığı dedikoduların üzerine gelmiş bulundu. Kendisini aile değerlerinin koruyucusu olarak sunan Espriella’nın bir anda kadın aday Paloma Valencia’yı ailesi üzerinden vuran kişiye dönüşmesi kampanyası açısından olumlu bir gelişme olmasa gerek. Ancak az sayıda yayımlanan güvenilir anketler Valencia’nın oy oranında belirli bir düşüş olduğuna da işaret ediyor.

Kendisini geleneksel siyasetin dışından ve yeni bir isim ve gerçek bir alternatif olarak sunan Abelardo de la Espriella ise aslında geleneksel merkez siyasetin önemli isimlerinin desteği sayesinde öne çıkmış bulunuyor. Kolombiya’nın en önemli iş insanlarından biri olan ve Barranquilla kentinin ve Kolombiya’nın Atlantik bölgesindeki siyasetin önemli isimlerinden biri olan Fuad Char’ın liderliğindeki Char ailesi de Espriella’ya desteklediklerini kamuoyuna ilan ettiler. Char ailesine ek olarak Kolombiya’nın en büyük zincir marketlerinin ait olduğu sermaye grupları ve büyük bankalardan bazıları ve hatta bazı Uribeci siyasetçiler de Espriella’ya desteklerini kamuoyuna açıkladılar. Sermayenin en gerici unsurlarının, ikinci bir dönem sol iktidar yaşamaktansa aşırı sağın iktidara gelmesini kendi çıkarları için daha uygun görmelerinin çok şaşırtıcı olmadığını da kabul etmek gerek.

İsrail’in büyük bir destekçisi, azılı bir komünizm karşıtı, eski bir ceza avukatı olarak güvenlik politikalarının savunucusu Espriella, kültür savaşlarını da kendi faydasına kullanmaktan çekinmeyen bir aday. Arjantin’in aşırı sağcı lideri Javier Milei’in kendisini aslana benzetmesini andıran bir biçimde kaplan imgesini kullanan Espriella, katıldığı bir radyo programında yaptığı maço yorumlar ve kadın gazetecilere yönelik kadın düşmanı ifadeleri sebebiyle eleştiri alınca yanlış anlaşıldığını söyleyerek özür dilemek zorunda kaldı. Ancak kendisi özür dilemiş olsa da destekçileri başkan adayının ‘woke’ kültürünün hedefi haline geldiğini söyleyerek solcu feministlerin Espriella’ya düşman oldukları yönünde bir mağduriyet üretmeye çalıştılar. Bu kültür savaşlarının özellikle apolitik kitleler üzerinde belirli bir karşılığının olduğunu unutmamak gerekiyor.

Solun adayı Iván Cepeda ise merkez-sağ ve aşırı sağ arasındaki bu ‘toksik’ tartışmaların dışında kalmaya çalışıyor. Aynı zamanda geçtiğimiz dört senelik Gustavo Petro hükümetinin gerçekleşmeyen vaatlerinin, kabine içi kavgaların, yolsuzluk iddialarının ağırlığını üstlenmek istemeyen Cepeda, şimdilik sol içinde adaylığını konsolide etmiş olsa bile ikinci turda Uribeci aday Paloma Valencia’ya karşı seçimleri kaybedebilir gibi gözüküyor. Belki de solun en büyük umudu ikinci tura gidilmesi kesin olan seçimlerde kentli orta sınıflardan oy alması daha zor görünen aşırı sağcı aday ile karşı karşıya kalmak olabilir. Hiç şüphesiz, Abelardo de la Espriella’nın yarışmaya hak kazandığı bir ikinci turda merkez sağın geleneksel isimlerinin, bir başka deyişle Uribe’nin nasıl bir tutum alacağını da beklemek gerekecek.