Bir Gemi Kadar Bile Olamayan Turizm Politikası – Mertkan Hamit

Geçtiğimiz günlerde Cyprus Mail’, Royal Caribbean’ın 140 bin tonluk “Navigator of the Seas” gemisinin Kıbrıs bayrağına geçtiğini yazdı. Bu gelişme, sabah akşam ekonomik kriz konuşan adanın kuzeyinde neredeyse haber değeri bile görmedi.

Oysa haber, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin uluslararası turizm ve denizcilik ağlarına ne kadar rahat bağlanabildiğinin yeni bir göstergesi. Üstelik bu ikinci adım. İlk gemi olan “Spectrum of the Seas” 2023’te sicile kaydedilmiş, şirket de Limassol’u Doğu Akdeniz’deki faaliyetlerinin merkezi haline getirmişti. “Spectrum of the Seas” 347 metre uzunluğunda ve 4.905 yolcu kapasitesine sahip. Sicile yeni katılan “Navigator of the Seas” ise yaklaşık 3.368 yolcu taşıyabiliyor ve 311 metre uzunluğunda.

Şimdi buraya kadar bildiklerimizi Mağusa ile yan yana koyalım. Turizm Bakanlığı’nın yayımladığı 2026 turizm istatistiklerine göre Mağusa’nın toplam yatak kapasitesi 2.758. Yani tek bir kruvaziyer gemisi, Mağusa’nın toplam yatak kapasitesinden daha fazla insanı tek seferde taşıyabiliyor. Kayıtlı iki geminin toplam kapasitesi ise Mağusa’nın yatak kapasitesinin 3 kat üzerinde. Dahası, mevcut haliyle bu iki geminin eş zamanlı olarak Mağusa Limanı’na yanaşması bile mümkün değil; çünkü dış limanın rıhtım uzunluğu 655 metre.

Güney, limanıyla, bayrağıyla, şirket merkeziyle ve uluslararası meşruiyetiyle turizmi ölçeklendiriyor; kuzey ise “aslında çok büyük potansiyelimiz var” cümlesine sarılıyor. Potansiyel var, evet. Ama potansiyel tek başına para etmez.

Bizi yönetenler ekonomik krizi maaşlara el atmak ile özdeşleştirdi; yeniden değer yaratmakla değil. Siyaset deyince de bir ovanın üzerinde egemenlik iddiası peşinde koşmayı tercih ediyor. Oysa bunların hiçbiri ekonomik krizin çözümüne dair bir şey söylemiyor; düpedüz göz boyama. Turizm Bakanı da, Ulaştırma Bakanı da milliyetçi gürültü çıkarmayı seviyor ama kendilerinin yetkili olduğu alanlarla ilgili gerçeklerle yüzleşme kapasitesine bile sahip görünmüyor.

Kıbrıslı Türk toplumuna, onu daha da izole edecek beş para etmez bir güç gösterisi üzerinden “var olabileceği” anlatılıyor. Dünyaya meydan okuduklarını sanıyorlar. Oysa ortada meydan okuyan bir irade de yok, sonuç üreten bir vizyon da. Elli yılda bir gemi kadar yatak kapasitesi yaratamayan bir düzen var; ama buna rağmen ceplerini dolduran patronlar ve onların peşinden sürüklenen asalak bir kesim eksik olmuyor.

Çözümsüzlüğün bedeli yalnızca masada anlaşma olmaması değildir. Çözümsüzlük; limanın olup onu kullanamamak, şehrin olup ölçek yaratamamak demektir; turizm potansiyelini romantik cümlelere ve kimsenin duymadığı anlatılara hapsetmek, sonra da bunu ekonomik güce çeviremeyip yerinde saymak demektir. Bir taraf, bir kentin toplam yatak kapasitesine yaklaşan gemileri siciline kaydederken, öteki tarafın kendi potansiyeline methiyeler dizmesi artık siyaset değil; düpedüz beş para etmez bir ada komedisidir.