iktibasKavel AlpaslanBaşka bir uzay mümkün - Kavel Alpaslan

Başka bir uzay mümkün – Kavel Alpaslan

Orjinal yazının kaynağıevrensel.net
Uzaya giden ‘ilk’ insan, köpek ya da başka bir şey olmak son kertede pek bir şey ifade etmiyor. Önemli olan uzaya bakınca ne gördüğümüz, nasıl bir toplum hayal ettiğimiz.

Komik görsellerin ya da fıkraların e-posta yoluyla paylaşıldığı 2000’lerde sıkça karşımıza çıkan bir karikatür vardı: Bir grup Marslı, gezegenlerindeki ABD işgalini protesto etmek için “Yankee go home” pankartı altında toplanırlar. Barış talebiyle toplanan bu uzaylılar ‘Mars, Marslılarındır’ dövizleri ile ABD’nin işgalci uzay politikalarını eleştirirler. Söz konusu görselin dolaşıma girdiği tarih, ABD’nin Irak işgaline denk geliyor. Tasarlayan kişi Vaşington’un emperyalist politikalarını mizahi bir dille topa tutar. Fakat ne karikatürü yapanlar, ne de şakaya gülenler o günlerde bu kompozisyondaki yan anlamın asıl anlama dönüşeceğini tahmin edebilirdi.

Bugün ABD’nin Hükümet Verimliliği Departmanının başındaki isim Tesla ve Space X şirketlerinin CEO’su Elon Musk, ‘Kızıl Gezegen’in sermaye çıkarları için işgali’ üzerine bir kampanya yürütüyor. Giydiği Occupy Mars yazılı tişörtlerle açık açık işgalden söz eden Musk, bunun haricinde de uzayı sermayedarlar için bir oyun alanı haline getiriyor.

Aynı gezegen, ilginçtir, bundan yaklaşık 120 yıl önce insanlığa çok daha farklı bir ilham vermiştir: Bolşevik devrimcilerden Aleksandr Bogdanov, 1908 yılında Kızıl Yıldız romanını yazdığında Mars’ta gelişen bir komünist toplumun hayalini kurar. Bogdanov’un hayali, kızıl yıldızın çeşitli komünist hareketlerce benimsenmesine neden olur.

Bugün Musk’ın ve sermayenin hırsı ile gündemimize gelen uzay, tekno-fetişist bir şov alanı olarak karşımıza çıkıyor. Bir füzenin, uzay mekiğini fırlattıktan sonra tekrar yeryüzüne inmesi ‘toplumsal ilerleme’ olarak pazarlanmaya çalışılıyor. Ancak geçmiş deneyimler olduğu sürece bu pazarlama tekniklerinin işi pek de kolay değil. Öyle ki sadece Bogdanov’un romanı değil; Sovyetler Birliği’nde erken dönemden itibaren uzayın, ‘vitrin’ olarak değerlendirilmediğini görüyoruz. Aksine bir bütün olarak tüm insanlığın ortak ufku olarak belirlenir.

Dilerseniz birkaç örnek üzerinden somutlaştırmaya çalışalım.

Sovyet uzay programının kökleri Ekim Devrimi’nden çok daha öncelere giden Rus kozmizmine kadar uzanıyor. Fakat 1917’den sonra bambaşka bir anlam kazanıp ivmelenir. Emeğin iktidarı ve daha önce deneyimlenmemiş bir mülkiyet ilişkileri içerisinde yeni bir toplumun inşası… Bu anlayışın devrimci yanı ‘geleceğe’ ve şüphesiz imge dünyamızda geleceğin bir yansıması olan ‘göklere’ de yansır.

Bu sebeple 1920’ler sadece teknolojik gelişmelerde değil, kültür-sanat alanındaki üretimlerde de uzay ön plana çıkar. Bogdanov’un eseri erken bir örnek olduğu için ayrıca çarpıcıdır ancak bu alanda ‘tek’ değildir. Fütürist Sanatçı Mayakovski’nin dizelerinden eksik olmayan ‘yıldızlar’ ve ‘uçaklar’ bize 1920’ler gibi erken bir tarihte dahi uzaya olan tutku hakkında ipuçları veriyor. Aleksey Tolstoy’un beyaz perdeye aktarılan bilim kurgu eseri Aelita da öyle. Tolstoy, bu kitabında Mars’taki sınıf mücadelesine dahil olan dünyalı devrimcilerin hikayesini inceliyor*.

Bununla birlikte teknik gelişmelerden de söz etmek gerekiyor. “Dünya insanlığın beşiğidir, ancak insan sonsuza kadar bu beşikte yaşayamaz” ifadeleri ile hatırlanan Sovyet Bilim İnsanı Konstantin Tsiolkovski (1857-1935), arka bahçesindeki kulübesinde yaptığı çalışmalarla yola çıkar. Kendini eğiten bir bilim insanı olan Tsiolkovski’nin roket ateşleme alanında yaptıkları, Ekim Devrimi’nin rüzgarıyla birleşince, ‘göğün fethi’ mümkün hale gelir.

Örnekler çoğaltılabilir. Sovyetler Birliği’nin uzay ile ilişkisini ve bu ilişkinin köklerini doğru anlamak gerekiyor. Yoksa hikaye sadece Sputnik ile başlamıyor. Adına kapitalist-rekabetçi bir perspektifle ‘yarış’ denilen, oysa pratikte ‘Sovyetlerin uzayı keşfi’ olarak adlandırabileceğimiz dönemde en çığır açıcı adımları Moskova atar, bunda bir sorun yok. Ancak uzaya giden ‘ilk’ insan, köpek ya da başka bir şey olmak son kertede pek bir şey ifade etmiyor. Önemli olan uzaya bakınca ne gördüğümüz, nasıl bir toplum hayal ettiğimiz, ne uğruna teknolojiden faydalandığımız.

Şu bir gerçek, Mars bugün ya da yarın kolonilerle işgal edilse, sağa sola ABD ya da şirket bayrakları dikilse buna karşı çıkacak uzaylılar olmayacak (Yine de kesin konuşup uzaylıları karşımıza almayalım durduk yere). O zaman zaten var olmayan uzaylıların mı derdine düştük? Hatta belki günün birinde diğer gezegenlerin yer altı kaynakları da bu işgal ‘sayesinde’ şirketlere akmaya başlayacak.

Peki mevzu ne o halde? Toplumsal yaşamın her alanında karşılaştığımız asıl sorun, uzayı da aşan bir ufuk sorunu. Sermaye, kâr hırsından başka hiçbir değere sahip değilken, Musk’ın ya da başkasının bu hırsın haricinde bir perspektif sunmasını beklemek ahmaklık olacaktır. Oysa tek yaptıkları teknolojik gelişmeleri bize ‘ilerleme’ diye sunmak.

Üstelik bu sunuş bile kendi içerisinde farklı illüzyonlar içeriyor, zira dünyanın sınırlı kaynakları her zaman ‘teknolojik ilerlemeye’ falan da harcanmıyor. Düşünsenize ‘uzay turizmi’yle çılgın masraflarla uzaya devamlı milyoner, YouTube fenomeni ya da şarkıcı gönderiliyor. Uzayda zengin safarisi yapılırken, yeryüzünde türlü bireysel kurtuluş masalı anlatılıyor. Neymiş bu ürün geri dönüştürülmüş atıklarla yapılmış, uçağa binmek dünyaya zarar veriyormuş… Bunlar doğru tabii ancak sorun bu ikiyüzlülüğü açığa çıkartamayıp, her şeyi bireyselleştirerek pasifize etmek sorunu.

Oysa geçmişe baktığımızda şunu görüyoruz Sovyetler, uzayı insanlığın ortak hayali yapmıştı; kapitalizm ise onu bir pazar haline getirdi.

Sözlerimizi Lenin’in uzaylılar hakkındaki dikkat çekici düşünceleriyle bitirelim. İngiliz Bilim Kurgu Yazarı H. G. Wells, 1920 yılında Lenin’i ziyaret eder ve kendisiyle röportaj yapar. Wells’in Lenin’e ‘uzayda yaşam’ üzerine bir soru sorması üzerine konu devrimci şiddet ile başka gezegenlerle temasa gelir. Diğer gezegenlerde yaşam keşfedildiği takdirde devrimci şiddete gerek kalmayacağını söyleyen Lenin şöyle ilginç bir şekilde açıklıyor:

“İnsan fikirleri, içinde yaşadığımız gezegenin ölçeğine dayalıdır. Teknik potansiyellerin, geliştikleri halde ‘yeryüzü sınırı’nı asla aşmayacağı varsayımına dayalıdır. Eğer başka gezegenlerle temas kurmayı başarırsak, bütün felsefi, toplumsal ve ahlaki fikirlerimizin gözden geçirilmesi gerekecektir ve bu durumda söz konusu potansiyeller sınırsız olacak ve ilerlemenin zorunlu bir aracı olarak şiddete son verecektir.”**

Tıpkı başka bir dünya gibi, başka bir uzay mümkün. Hem de sonsuz ihtimalle!

*Kızıl Yıldız’ın aksine bu sefer Marslılar dünyadan çok daha ileri bir komünist toplum olarak yansıtılmıyor

**Susan Buck-Morrs, Rüya Alemi ve Felaket, Metis


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Kavel Alpaslan yazdı: Ekim Devrimi 109 yaşında: Sovyetlerin başardığı ‘ilkler’

“(...) Ve şehirlerin bahtı bir şafak vakti değişmiş oldu....

Kavel Alpaslan yazdı: ABD’liler emekli olmak için Vietnam’a gidiyor: Gerekçe ucuz sağlık

Vietnam, ABD’liler için uzun yıllar ‘savaş hezimetiyle’ anıldı. Şimdiyse...

Kavel Alpaslan yazdı: Mostar’ın sınıfsal fay hatları

Bosna dendiğinde aklımıza başkent Saraybosna’dan önce Mostar’ın meşhur köprüsü...

Kavel Alpaslan yazdı: Komünizm bitti de antikomünizm bitmedi mi?

Geçtiğimiz hafta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ‘aşırı-solu’ güncel...

Kavel Alpaslan yazdı: ‘Aşçı, köfteleri tazele! Ülkemizi NATO’ya kötü göstereceksin!’

Normal şartlarda Ankara, bürokrasi trafiğine alışkın bir kent. Hatta...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,420AboneAbone Ol

Son eklenenler

Halil Karapaşaoğlu yazdı: Mustafa Akıncı’nın Yannızlı’ı; Kimin Yannızlı’ıdır?

Son zamanlarda ölüm tehditleri yine yoğunlaşmaya başladı. Dünyada bu...

Özkan Yıkıcı yazdı: Kısa dolaşımla, nasıl bir dünya sorusuna pratik yanıtlar

Herhalde, son günlerde dünyada yapılan iki zirve ile nerelere...

Özkan Yıkıcı yazdı: Antalya’dan Shenzhen’e zirveler

Konuya girmeden: Ufak bir güncel dokunuş yapacağım: Bugün Yirmi...

Özkan Yıkıcı yazdı: Shenzhen zirvesi

Dünyanın üç lideri, Çin'deki Asya-Pasifik zirvesinde buluştular. Haftalar öncesinden...

Özkan Yıkıcı yazdı: Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize

Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize Akşam yemeğinden sonra beni hararet bastı....

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.