Yılın başında yapılacaknseçimler sıralanırken, Güney Afrikanın da önemli olduğu belirtiliyordu. Gerek dünya politikasındaki çıkışları gerek se otuz yıldır yönetimde olan ANC azınlığa düşme olasılığı beklentileri, seçimleri daha bir önemsetiyordu. Değişik bir ülke örneği idi. Üstelik israilin Gazze soykırımını Adalet divanına taşıdı. Orada ilginç kararlar aldırtmaya uğraştı. İlgili ülke ile de diplomatik ilişkilerini kesti. Afrika kıtasında da önemli rolü vardı. ANC ise ırk ahrımı sonrası tam otuz yıldır ANC yönetimde. Fakat, son araştırmalar azınlığa düşme olasılığı da oluştuydu. Tüm bunlar hafta ortasında yapılan Güney Afrika seçimlerinin önemsenmesini getiriyordu.
Mayısı tamamlarken, hafta ortasında Güney afrikada parlenenter seçimler yapıldı. Bazı kamuoyu araştırmaları haklı çıktı. Hat da ANC beklenenden daha fazla oy kaybeti. Yine de birinci parti olarak çıktı. Tam Y.18 oy kaybına uğradı. Ancak, yine paradoksal durum kaybedilen oya rağmen muhalefet sağ Demokratik itifak oylarını artıramadı. Buda başka bir olgu..
Güney Afrika da seçimler yapıldı. Otuz yılın iktidarı Afrika Ulusal konseyi Y.40 cıvarında oy aldı. Demokratik itifak ise Y.22 cıvarı oyunda la yerinde oynadı. Dikati çeken olay ise bir yıl önce kurulan ve ANC eski başkanının kurduğu sol eksenli Ulusal Mızrak itifakı Y.15 cıvarına yakın oy almasdıdır. Buda ANC kaybettiği oyun aslında kendinden ayrılan daha sol itifakın alması olarak anlaşılıyor. Net olan: ANC tek başına otuz yıl sonra azınlığa düştü. İtifaklar la başkanı ve hükümeti kuracağı seçeneğine geldi. Sağ veyan sol seçkisi de kendine kaldı. Bu G. Afrikanın önemli değişim gerçeğidir. Genel politikaya yansır mı yapacağı itifak konumuna göre durum daha net olacak.
Konuya biraz daha açıklık getirelim: Güney afrika otuz yıl önce ırkçı rejimi devirip yerine yeni demokratik yapı kuruldu. ANC lideri Nelsaon Mandela hareket lideri idi. En demokratik anayasayı gerçekleştirdi. Ekonomik konumda çelişkideydi. Nelson Mandela sosyalisti. Ömrünün önemli kısmını da ırkçılığa karşı mücadele nedeniyle de zindanlarda geçirdi.
ANC seçimi kazanırken, demokratik anayasa taslağını referandumla gerçekleştirdi. Fakat ekonomi k boyut da çelişkiliydi. O dönemin sol yönetimlerinde olamn Viyetnam ve Çin ile görüşmeler yaptı. Yabancı sermaye konularını tartıştı. İlgili ülkeler yanacı sermaye konusunda kabul etmesini söyledi. Yine de Mandela İMF kararlarına direndi. Karma ekonomik model ugulamak ve sosyal politikalarla eşitsizlikleri kaldırma düşüncesindeydi. Belirsizlik ve İMF baskılarına direndi. Ama baktı ki seçeneksizlik ve ülke içi dengeler başka sesten çalıyordu. Kimine göre Mandelanın bir kez başkan kalıp siaysetden çekilmesinde, ekonomik aşmazlıkların da katgısı olduğu tahmini vardır. Bu konuda ilgili tartışmaları Avrupa ve Yeni Çağ gazeterinde doksansekiz yılında yazdım.****
Yine de ANC tam otuz yıl ülkeği yöneti. Hep ırkçılığa karşı verilen mücadele oa destek sağlıyordu. Ancak önceki seçimde işaret verildiydi. İlk kez seçimlerde ANC önceki seçimde Y.57 cıvarında oy aldı. Y.62 altına düşüyordu. Son dönemde hem yolsuzluklar ve rüşvet hem de başkanlık için olan mücadelede Zulanın istifa edip yeni hareket kurmasıyla, seçimlerde aNC sonucu merak ediliyordu. Nitekim de beklenen oldu. Azınlığa düştü. Yine de birinci parti oldu.
ANC özellikle ekonomide işsizliği çözememesi veya üst kesimlrdeki rüşvet olayları onları yıpratı. Üstelik kendi kurdukları anayasal demokratik rejim yargısı bizat yeri geldiğinde ANC başkanını dahi yargıladı. Bu durum pek de görülmez durumdaydı. Mandelanın işleyen demokratik anayasası ve kapitalist kırgaçta ekonomi ikilemi sonunda otuz yılın da yıpranmışlığı ile ANC sonunda azınlığa düştü. Şimdi yeni başkanı seçme ve hükümet kurma pazarlıklarında seçeneği önemlidir. Özeleştirme ve serbes piyasa savunan demokratik itifak veya kamusal alanın geliştirilmesini isteyen Ulusal Mızrak ikileminde ne yapacağı gelecek için önemlidir.
Kısaca, tahminler doğru çıktı. Gerçekten bu yılın yankı getiren seçimi Güney Afrika olarak tarihe kazıldı. ANC otuz yılın iktidarında azınlığa düştü. Baştaki kuşkular da doğru çıktı. En demokratik anayasa ve ekomomide az gelişmiş modeli ekonomi.. kapitalist yapıda salt düzenlemelerle geleeğin devam edemeceğinin örneğidir. Güney Afrika. Irkçılığa veda dedirten ANC şimdi azınlıkta. İtifaklar döneminde bakalım Güney Afrika nasıl bir yol izleyecek.
