Dikat etiniz mi: doğu komşumuz Suriye son günlerde pek de haber değeri bulunmayan konuma çektirildi. Oysa Suriyenin önemli kısmı işkal altında. Suriye önemli topraklarını kurtarsa da Kuzeyden ve Güneyden resmen işkal altılarla kuşatıldı. Toplarklarının bir kısmı İsrail, Türkiye kontrolunda. ABD üstleri de işin cabasıdır. Kriz devam ediyor. Üstelik İsrail canı sıkıldığında Şamdan Halepe hava alanları başta olmak üzere vuruyor. Kınayan dahi yok. Suriye içinde uykudaymış gibi olan önemli cihatçı kesimler de var. Dahası, Suriyenin hava sahası Rusya ve ABD kontrolunda. Fakat, nedense kontrol eden ülkeler yeri geldiğinde başta Türkiye ve israile Suriye içinde bonbalama yapma kolaylığı da veriyor. Yine de Suriye sanki hiçbirşey olmamış gibi buzdolabına konulmuşçasına habersizleştirildi.
Onbir yıl önce Suriye resmen rejim devrilip parçalanarak yeni Ortadoğu projesine uydurulma adına önemli iç isyanlar ve direk dış saldırılara uğradı. Senelerdir süren sert savaşlar oldu. Önemli algı operasyonları gerçekleştirildi. Uydurulan ve bir kısmı bizat uyduran yakınları tarafından söylenen saldırılarla başta ABD Suriyeyi bonbaladı. Bir anlamda Suriye onbir yıl önce bu defa rejim yerinde dursa da Kuzeyinde de yeni kontroleri brakıyordu. Atmışyedi savaşında İsrail Golan Tepelerini işkal ederken, son krizde başta Türkiye batı Fırat bölgesini kontrol ederken, ABD de doğu FIratda üstler kuruyordu. Suriye hava sahası da ABD ve Rusya kontroluna geçiyordu.
Kuşatılan ve işşkaller altında olan Suriye ayakta durmaya çalışıyor. Kendi topraklarını geri alamadığı gibi, GOlan Tepeleri İsrail tarafından resmen ilhak edildiği açıklaması çoktan yapıldı. Tüm B.M. ve uluslararası kararlara rağmen, İsrail çekilme yerine ilhaklaşma yaptı. Kuzeyde ise Doğu Fırat DSK kontrolü gibi olsa da Batı Fırat resmen Türkiye kontrolunda özelikle idlip bölgesinde yeni Afkanistan Talaban emirliği tipi oluşumu da gerçekleştirdi. Ama, şimdilik Suriyede geniş çatışmalar yok. Yok olmasına yok da daha birkaç gün önce İsrail yine Şam hava alanını vurdu. Suriyede bulunan iran komutanlarından Musaviyi katleti. Pek de haber deyeri olmadı. Sanki Suriyen sorunu yokmuş. Bir anlamda işkaler kalıcılaşmaya adımarla hızla ilerliyor. Buna ek olarak Başta Türkiye, Ürdün ve Lübnanda milyonlarca Suriyeli de mülteci halindedir. ABD ise bir analamda Türkiyenin de katgısıyla Kuzey Suriye yöresini kontrol altında tutuyor. Temel hedefi olan Suriye rejimini deyiştirmeği başaramadıysa da en azından Suriyeyi sıkıntıya sokacak toprakları elde tutuyor.
Suriye hem işkaller atltında, hem başta ABD başkanlığında ekonomik ambargolarla yaşamak zorunda kalıyor. Yetmiyor, ülkenin önemli kaynalklarının olduğu verimli toprakları işkal altındadır. Buda eski Suriyeye göre daha bir ekonomik darbe vurmaktadır. Ama Suriye yine de gündemden düştü. Karadenizdeki Ukrayna savaşıyla Rusyanın etkisinin azalması, arap ülkelerindeki belirsizliklerin artması Suriye sorununa da olumsuzluklar getirdi. Gündemden Suriye düşürülüp de statikleşince de İsrail saldırıları artıyor işkal altındaki yerlerde yeni defakto yapılar da güçleniyor. Bir anlamda konulan uluslararası kararlar Suriyede de yerlebir ediliyor. Sınırlar deyiştirilip işkaler oluyor, Cenevre sözleşmesi tersinden uygulanıp defaktolar yaratılmaktadır. Hiçbir uluslararası kararın uygulanmaması çabalarının ayuka çıktığı ülke haline geldi. Bu yüzden Suriyenin geleceği salt Suriye değil, bölgesel güçler ve genel emperyalist taktiklerin belirleyeceği kesin. Şimdilik Suriye güneyden ve kuzeyden işkaller altında, ekonomik anbargo ile önemli ekonomik kaynaklarının olduğu yerlerin işkal altı ikilemlerinde sıkışmaktadır.
Suriyedeki durum son dönemde israilin saldırı yapma, suikast düzenleme fırsatını da artırdı. İsraile nerede ise Suriyede bulunan tüm güçlerin dokunmaması sonucu yönetim tek başına kaldı. Ekonomisi ise hem önemli insan kayıbı yanında kaynakların da can alıcı olanların işkal altı durumu, epey sıkıntı yaratılmaktadır. Anbargolar ise en basit ilacın dahi Suriyeye girmemesini yaratı. Yine de Esat hala ayakta. İlerisi ne olur bilinmez. Türkiye ise fırsatı kulanıyor. Kuzeybatı Suriyede şimdiye dek Türkiye kamuoyu ne olduğunun bilgisine ulaşamıyor. Orada geleceğin talaban tipi emirlikleri epey güçlendiler. Defakto deyiştirilerek sanki bu yöre Türkiyenin miş cesini aştı. Tüm bunlar Suriyeyi hep barut fıçışına çevirme kolaylığı var. Fakat, yine de son dönem olanlara rağmen Suriye gündemden düşürülmesi de başarıldı.
Peki, bizim alacağımız bazı dersler yok mu?
