Pek de beklenmiyor gibiydi. Dikkatli haber izleyenler Kafkaslara bakınca da yeraltı sarsıntılı hareketler gibi duyumları olmaya adaydı. Amerikanın yeni başkanı Trump, güney Kafkasları diline şöylesin gibi doladı. Sonra ansızın bir infilak duyuldu: Zengener anlaşması ön anlaşması yapıldı. Azerbeycan devlet aşkanı ve Ermenistan başbakanı Trump başkanlığında imzaladılar. İmzalamın en net gerçeği, emperyalizmin Güney Kafkasyaya ayak basarken ki sarsıntı yapan ayak atışı oluyordu.
Olayı duyarken ikili bir düşünceğe daldım. Elbet, Kıbrısta yaşamamın da önemli etkisi vardı. Son dönemde Trump, önemli hamleler yaptı. Adını da bbarıştırma koydu. Kongo Ruanda, Pakistan Hindistan ve Kanboçya Taylanta ateşkes ilan edilmesi gibi gelişmelerde damgası vardı. Üstelik Nobel barış ödülüne de aday gösterilmesi algısı da birlikte kulanılıyor.
Şimdi de pek de beklenmeyen denecek Azerbeycan Ernenistan Zengener anlaşması oluyor. Olayın özü ise koridor resmen doksandokuz yılığında Amerikanın denetiminde işlemesidir. Net sonuç, Kafkaslara Amerika yüklü adımla ayak basıyordu. Ayni zamanda iki ülke arasında savaşın bitmesiyle yeni ilişkiler dönemi de olacak. Ayni şekilde Rusya Güney Kafkasyada kendi olmadan yapılan anlaşma ile emperyalist batıyı güneyinde artık komşu olacak. İran ise kuzeyden kuşatılma kısgacına alınıyordu.
Kafkasyada denklem değişti. Artık rRusya kontrolü yok olacak. Amerika hem de anlaşma ile orada kalıcı gelişle tantana çıkarmadan yerleşiyor. Söylenmeğen iki önemli kontrol ise bölgedeki madenleri Amerikanın kulanacağı ve açılan Anadolu < Orta Asya yolunu da onların denetiminde olacağıdır. Bir başka aktör de Azerbeycandır. Artık brakın onu bunu resmen karşıtı Ermenistanı resmen istediğinden de daha fazla kazanma haline geldi. Aoynanan oyunda koşulları deyerlendiren Aliyef istediklerini aldı.***
Son yıllarda önemli krizlerden biri de Kafkasyada yaşanıyordu. Sovyetlerin dağılmasıyla tırmanan, savaşlar yaşanan Azerbeycan Ermenistandı. Karabağ sorunuyla da adeta olay uluslarasılaştı. Belirli dönem tırmanışla yeniden dondurma ikilemleri gerçekleşti. Fakat, Ernenistanın Rusyadan batıya kaymak istemesi, Azerbeycanın çok denklemli itifak oluşturması ile enerji zengiliğinin askeri alana kulanılm şekline oluşumu, denklem sarsıldı. Nitekim Rusyanın uyarılarını da dinlemeyen Pasinyan resmen salt Karabağı değil birçok başka siyasal alanda da yenildi. Ancak denklem hala dalgalıydı. Bu durum Truump döneminde birçok kartın tetiklemesiyle hızlandı. İranı kuşatma, Kafkaslara çok yönlü çıkma ile bölgesel hesaplar sonucu hamlesini yaptı. Sorun gibi olan koridoru kimseğe kaptırmadan iki devlet liderini masaya oturtup imza yaptırdı. Koridorun da kulanım hakını resmen Amerika aldı. Oysa Rusyadan Türkiyeye herkes Zengener koridorunu istiyordu. İran ise hem kendini dıştalama hem de kuzeyden kuşatma ikileminde karşı idi. Üstelik Ernenistanı da desteklediydi.
Sonuçta yine bildik emperyalizim, bölgesel sorunlar ve nifus alanı mücadelesinin yeni bir sayfasını yaşadık. Tek eksik brakmak demek, olayın yanlış yapmasına neden olmak demektir. Herkkes kendine göre kazanmış sayıyor. Ama belli ki bu gelişme benim ta Karabağ tutumundaki Rusya uyarımda haklılık çıkardı. Ozaman da görünürde herkes istediğini aldı. Sadece Ermenistan kaybettiydi. Ben orta düzeyde Rusyanın da kaybettiğini belirtim. Orta düzey zamana dahi gelinmedi. Rusya resmen Kafkasyada artık gerileme sürecinde. Ayni zamanda Avrasya stratejisinin Rusya kuşatılma pratiği de başladı. Tabi ki Kafkaslardaki iki devlet de göbeklerinde Amerikan gerçeğine de kucak aşmış oldular. Hani geliyorum değil gürültü ile geldim Amerikasını karşıladılar.
Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
