Uruguay’da Geniş Cephe’nin iktidara dönüşü – Ertan Erol

Uruguay’da 24 Kasım’da gerçekleşen seçimler sonrasında Geniş Cephe beş senenin ardından tekrar iktidara dönmüş bulunuyor. Eski Başkan ve Uruguay siyasetinin karizmatik lideri José ‘Pepe’ Mujica’nın siyasi hayatının başından beri etkili olduğu Yamandú Orsi, oyların yüzde 49.84’ünü alarak ve ikinci turda rakibine yüzde 4 fark atarak Uruguay’ın başkanı seçildi. Geniş Cephe başkanlığın yanı sıra Senato çoğunluğunu elde etti ve Temsilciler Meclisinde de çoğunluğa yakın oranda bir başarı göstererek iktidara geri dönmüş oldu.

Orsi, Venezuela’daki mevcut iktidarı eleştiren ve kendine politik program olarak Brezilya Devlet Başkanı Lula’yı ve Kolombiya Devlet Başkanı Petro’yu yakın gören, merkez sağ partilerle müzakereyi ve ulusal konsensüsü savunan ve ana akım bir siyasal pozisyonu olan bir lider olarak öne çıkıyor. Orsi, bugüne kadar göreve gelmiş devlet başkanlarından farklı olarak ilk defa başkent Montevideo’dan değil ülkenin ikinci büyük kenti olan Canelones kentinden gelen bir siyasetçi. 2000’lerin başında Mujica’ya yakın bir kanaldan siyasete giren Orsi, 2015’ten bugüne kadar Canelones’in belediye başkanlığını yürütmekteydi. Mujica ağır hastalığına rağmen başkanlık aday belirlenme sürecinde etkisini gösterdi ve kampanyanın kapanış sürecine de fiziksel olarak dahil oldu. Mujica’nın desteği ile Geniş Cephe’nin başkanlık adaylığını elde eden Orsi müzakereci kişiliği ile öne çıkarken başkanlığı süresince özellikle sosyal programlara önem vererek durağanlaşan Uruguay ekonomisini canlandırma vaadini kampanyasının merkezine oturttu. Aynı şekilde ülkede hızla artan uyuşturucu kaçakçılığına bağlı güvenlik sorunları da Orsi ve Geniş Cephe hükümet programının önemli bir parçasını oluşturacak.

Bununla birlikte Uruguay’daki iktidar değişikliğinin bölgesel sonuçları olacağını da tahmin etmek mümkün. Orsi’nin başkanlığa daha geçiş sürecinde olmasına ve görevi 2025 mart ayında alacak olmasına rağmen seçilmesinin ilk haftasında Brezilya’ya seyahat ederek Lula ile görüşmesi de buna bir işaret sayılabilir. Brezilya ve Mercosur, Uruguay’ın yeni dönem dış politikasında önemli bir yer oynayacak. Mercosur’un Çin ve AB ile olan ilişkileri özellikle ekonomik olarak durağan bir seyir izleyen Uruguay açısından hayati bir önem taşıyor. Mercosur’un bu iki aktör ile müzakere ettiği serbest ticaret anlaşmasının koşulları özellikle tarımsal ürün ve et ihracatı bağlamında Uruguay açısından dikkat edilmesi gereken konuların başında geliyor. Haftaya Uruguay’da gerçekleşecek olan Mercosur liderler zirvesinde de bu konuların zirvenin gündemini oluşturması bekleniyor.

2000’lerin başındaki ekonomik krizden sonra özellikle Geniş Cephe iktidarları döneminde ekonomik olarak başarılı bir çizgide ilerleyen ve Latin Amerika’nın en istikrarlı ülkesi olarak gösterilen Uruguay, son senelerde büyüme konusunda yaşadığı sorunlara ek olarak enflasyon sorunu ile de karşı karşıya gelmiş durumda. Bu bağlamda Orsi, 3.4 milyonluk Uruguay’ın içinde bulunduğu ekonomik durağanlığı aşmak ve sosyal programlara vergileri arttırmadan kaynak bulabilmek için bölgenin devi ve küresel bir ekonomi konumunda olan Brezilya’yı önemli bir ticari partner ve fırsat olarak görüyor. Lula ile gerçekleştirdiği görüşmede iki lider biri iki ülkeyi bölen Yaguarón Nehri üzerinde olmak üzere iki köprünün inşa edilmesi konusunda anlaşarak ülkeler arasındaki fiziksel altyapının genişletilmesi yönünde fikir birliğine varmış gözüküyorlar.

Bu açıdan bakıldığında Uruguay’da ülke içinde radikal değişiklikleri beraberinde getirmeyecek ancak bölgesel olarak Mercosur’u güçlendiren ve komşu ülkeler ile ilişkilere daha fazla önem vererek, Çin ve AB ile olan ticari ilişkilerde daha koordineli bir pozisyon alacak bir iktidar değişikliğinin gerçekleştiği değerlendirmesini yapmak mümkün. Orsi’nin, Mujica’nın karizmasını ve sosyal programlarda Geniş Cephe’nin daha önce göstermiş olduğu performansı yakalayıp yakalayamayacağını ise ileride göreceğiz.