Sömürgecilig Goşullarında EKTAM Direnişi – Halil Karapaşaoğlu

6 Şubad 2026 tarihinde DEV-İŞ’e bavlı EMEK-İŞ, EKTAM KIBRIS LTD’de grev ilan eddi. 13 Şubad 2026 tarihinde ise süresiz grev ilan edildi. Böyün itibarıynan EKTAM’da çalışan ırgadlar 10 gündür direnmegdedirler. Uzun zamandır özel segdörde sendikalaşma deneyimleri heb sonuşsuz galdı. Uluslararası Gıprız Üniversitesi’ndeki çalışannar sendikalaşmag isdediglerinde işden atıldılar. ODTÜ’nün Kaputi’deki (Kalkanlı) kampüsündeki çalışannar örgüdlenmeg isdediglerinde işden atıldılar.

39 gişi fena çalışma goşullarından dolayı gendi içlerinde örgüdlenirler. Gıprızlılar ve Türkiyalı yerleşiglerden oluşan ırgadlar gendi aralarında annaşdıgdan soğra DEV-İŞ  başganı Semih Kolozali ve EMEK-İŞ başganı Doğukan Akdeniz’nan gonuşurlar. Gizli bir örgüdlenmeden soğra EMEK-İŞ fızınan Sendikalar Mukayyitliğinde olaylanır. Bunun havadisini alan Türkiyalı padron ve onun yerli ve yerleşig yöneticileri çog öfgelenir ve çalışannarı işden atar. 6 Şubaddan berlim EKTAM Direnişi devam edmegdedir. EKTAM Direnişini örgüdleyen ırgadlar, sendikacı Kolozali ve Akdeniz çog böyüg bir mücadeleye girdiler. Yıllarca özel segdörde çalışmış biri olarag şunu ned bir şekilde söyleyebilirim ki özel segdörde sendikalaşmag, ırgadlar arasında örgüdlülüyü savlamag imkansız olmasa da çog çog zordur. Farglı alannarda, bir çog defa hag gasbına uğramama ravmen biz özel segdörde örgüdlenme mücadelesi başladamadıg bilem. Politig bilincimizin olmasına ravmen. Bazı şeyler içün politig bilinç yeterli deyildir.

EKTAM ve Bölgenin Önemi

Ektam Kıbrıs Ltd, 1981 yılında, yüzde 75 Tamek Holding A.Ş. ortaklığıynan guruldu. 2014 yılından itibaren yönetim Kurulu başganı Güngör Sipahioğludur. Ondan evvelki başganı Melih Sipahioğluydu. (“Güngör Sipahioğlu, 2014). EKTAM her ne gadar kamuoyunda yerli üretici deye pazarlanmaya çalışılsa da EKTAM’ın böyüg ortagları Türkiyalı Sipahioğlu aylesidir. Hadda EKTAM yerleşimci kolonyalizm bavlamında çog önemli bir örnegdir. Çeşidli gaynaglarda EKTAM’ın Türkiya’dan gelen ilg böyüg sermaye olma özelliyni daşımagda olduvu agdarılır. Yani işgalden sadece 7 yıl soğram Türkiya’dan Gıprız’ın kuzeyine daşınan ilg böyüg Türg sermayesi anlamına gelmegdedir eyer bu bilgi dovruysa. Başga bir deyişinan Türkiyalı üsd böyüg sermayenin Gıprız’a daşınması 1981 yılından itibaren gelişir. 45 yıl içünde, böyün geldiyimiz nogdada TC’den birçog böyüg sermaye grublarının fededilmiş tobraglarda ciddi yatırımları vardır. Hadda imzalanan protokollerınan TC sermayasinin goşul olmadan yatırım yabmasının önü açılmışdır. TC sermayesinin kuzeye daşınmasının fızlandırma süreci başladıvından üsd sınıfın da tegrardan restore edilmesi operasyonu da başladı deyebilirig.

EKTAM Köprülü kövündedir. 1974’den evvel ki adı Κukla’dır. Türgca gonuşan Gıprızlıların yaşadıvı bir kövüdü. Edrafında Urumca gonuşan Gıprızlılar galırdı. Kukla kövü, Αχερίτου (Güvercinlik) kövüne yakındır. Aheridu kövünde sadece Türg sermayesinin geleceyi ve yatırım yapacavı bir sanayi sitesi gurulma projesi vardır. Zamanında TC Cumhurbaşganı yardımcısı Fuat Oktay bizzad gendi bu projeynan ilgilenirdi. Bu sanayi sitesi bizim hiş bir birliyimize veya odamıza üye olmag zorunda deyildir. Aheridu kövüne yerinden edilen Urumca gonuşan Gıprızlılardan soğra Türkiyalı yerleşigler yerleşdirilmişdir. Bu proje son zamannarın eñ önemli projelerinden biridir. Onunçün Türkiya işbirligci olmasına ravmen UBP’li belediye Başkanı İlker Edip’i Pergama belediye başganlıvından aldırmış yerine özel guvvadlarda eyitim almış emegli yerleşig gomandan Bülent Bebek’i Pergama belediye başganı olarag seçdirdmişdir. Arçoz (Yiğitler) kövündeki kuzeyden güneye yol operasyonunda, BM asgerleriynan yapılan gavgada Bebek önemli bir rol üsdlendiydi. Ne gadar garibdir ki EKTAM’ın diregdörlerinden biri da şu an İlker Edipdir. Ektam çalışannarnın yanında medyadan gördüvüm gadarıynan Bebek’da oldu. Yabdıvım gonuşmalara görem eylemi bitirmeye yönelig, ırgadları ikna edmeg içün Bebek’in bazı girişimleri oldu.

EKTAM sahiblernin Türkiya’da güşlü bir ayle olması, fabrikanın tarihsel önemi, bölgede TC sermayesinin inşa süreci projesi, Pergama belediye başganlıvı üzerinden bölgenin resterasyon süreci gibin birçog dinamiynan beraber bölgedeki sendikalaşma çabasının çog taha böyüg bir önemi olduvunu bize gösdermegdedir.  

Bu arada EKTAM’ın ürünlerinden birinin adı “Pergama”dır. Pergama adı, 74 işgalinden soğra adı deyişdirilib Beyarmudu gonan yerleşim yerimizin esgi adıdır. Yerleşiglerin yerli isimler gullanarag yerlileşmeye çalışmasına örneg gösderileceg bir veridir Pergama markası. Yerleşimci kolonyalizm literatürün önemli alanlarından biridir bu da.

Yerleşigler, Sendikalaşma ve Devrimci Tavır

Yerleşimci kolonyalizmde sömürgeci ülke sömürülen tobrag parçasına ekonomig sınıfların farglı kesimlerni daşır. Bunu yaparkana gendi gendini inşa eder. Özelliynan ilg başlarda gendi artıg ırgad nüfusunu agdarır. Sömürgeci bu ald sınıf üzerinde Althusser’in devletin ideolojig hegemonya araşları ve basgıcı araşları dediyi araşlar sayesinde yerleşigleri gendi kontrolünde dutar. Yani ideolojig olarag yerleşigler üzerinde hegemonya gurarkana eyerlim bu işe yaramazsa basgıcı araşlar devreye girer. Yanni polis ve asger gibin silahlı guvvadlardır bunnar… 1990’larda özelliynan Karpaz kövlerinde Kürdlerin başgaldırışı, gene 1990’larda Omorfo’da yol yapımında çalışan ırgadların başkaldırışı sonucu gollug guvvedlerinin devreye girib bu farglı sınıfsal grubların liderlernin sınır dışı edilmeleri önemli örneglerdir. Bahusus, yaşadıvımız tobragları, geşmiş deneyimleri çog eyi bilmeg gerekir ki direnişi örerkana garşılaşacavımız problemleri önceden kesdirebilelim.

Atilla operasyonuynan, Urumca gonuşan Gıprızlıların oluşdurduvu ırgad sınıfı ve üsd sınıf imha edilmişdir.Yerine yerleşiglerden oluşan yenñi sınıflar yaradılmışdır. Türgca gonuşan Gıprızlılar’da bu geçiş sürecinde gullanılmışdır. Gullanılmagdadır. Her şeye ravmen gene da Gıprızlı ırgadlar kuzeyde vardır. Yerleşiglerin ezici bir covunluvu Türg işgaline garşı deyildir. Türkiya’yı işgalci olarag görmemegdedirler. Yerleşimci kolonyalizm goşullarında yerleşig ırgadların veya yerliler ve yerleşig ırgadların berabar olduvu, sendika taleb eddigleri goşullarda nasıl bir siyasal tavır içüne girmeg gerekir?

KKTC anayasasında özel segdörde sendikalaşmag bir hag olmasına, Çalışma bakanı Oğuzhan Hasipoğlu’nun EKTAM’dakı ırgadların mücadelesini olumlamasına ve bunun bir hag olduvunu vurgulamasına ravmen neçün EKTAM’dakı sendikalaşma girişimi gabul görmemegdedir? Dekolonyal Margsisd mücadele örülürkana yerli devrimcilerin en önemli görevlerinden biri sömürgeci ve sömürülen arasındakı uzlaşmaz çelişgilerin görünür olmasını savlamagdır. Anayasa toblumun en üsd sözleşmesidir. Egemen sınıfın sömürülen sınıfa dayaddıvı yaşamın hangı kurallar üzerine inşa edildivini gösderen bir belgedir. Yerleşimci kolonyalizmde, Gıprız goşullarında sınıfların oluşumu ve yog edilişi Türkiya tarafından yapılmışdır. Özel segdörde sendikalaşma talebi Türkiya’nın protokollernan bize dayadmaya çalışdıvı ekonomig modeller garşısında bir direniş merkezi oluşduracagdır. Güvenli çalışma goşulları sayesinde belkim biraz olsun Türgca gonuşan Gıprızlıların göçü engellenebilir. Özel segdörde sendikalaşma yaradıldıvı tagdirde yerleşimci kolonyalizmin oluşdurduvu parçalı ırgad nüfusunun belkim biraz önüne geçilebilinir. Özel segdörde sendikalaşma gercegleşdivi tagdirde Türkiya’nın yerleşigler üzerinde gurduvu hegemonya belkim biraz sarsılabilinir. Bunun yanında özel segdörde sendikalşma gerçegleşirsa, Türkiya’dan nüfus akışının belkim biraz olsun önüne geçilebilinir. Özel segdörde sendikalaşma gerçegleşirsa insannar insan gibin belki yaşayabilir. Buracıgdakı en böyüg çelişgi ise bütün bunnarı yaparkana hem daşınan nüfusun hem da inşa edilen rejimin öte tarafdan meşru bir zemine oturtulması tehlikesidir. Bu çelişgi dekolonyal bir bilincinan, siyasi tartışmalarınan belli bir nogdaya gadar aşılabilinir. Ancag çelişgi ortadan galdırılamaz. Dünyanın en tehlikeli sömürgecilig modeli olarag garşımızda durmagdadır yerleşimci kolonyalizm. Ne yazık ki geriye dönüş yogdur. Devrimci kadroların görevi tobraglarnın işgal güşlerinden arındırılması ve yurdlarnın bütünlüvünün savlanması olmalıdır.

Ne yabmalı?        

1. Sendika temsilcilernin da içünde olduvu demogratig gidle örgüdlerinden oluşan güçüg bir “Direniş Gomitesi” gurulmalı. Grev toblumun geneline yayılmalı, toblumsal bir direnişe dönüşdürülmelidir.

2. Gurulacag Direniş Gomitesi propaganda sürecini örgüdlemeli. Propagandaynan, toblumun önünde grevin meşruluvu annadılmalı ve grev süregli olarag gündemde dutulmalı. Şeherin çeşidli yerlerinde pankardlar açılmalıdır.

3. Direniş Gomitesi, grev çadırının ziyared edilmesini, ırgadların yannız bırakılmamasını programlamalı. Uzun sürede çadır ziyaredlerinin gerçegleşmemesine garşı önlem alınmalı. Günlüg, hafdalıg programlar çıkartılmalıdır.

4. Direniş Gomitesi, merkezlerde özel segdörde sendikalaşmag üzerinde paneller, söyleşiler organize edereg toblumun bilinc düzeyini arddırmaya yönelig çalışmalar yabmalı.

5. Direniş Gomitesi, direnen, işlerini gaybeden ırgadların yaşamsal ihtiyaclarnı garşılamaya yönelig “Direnmeg İçün Dayanışma” kampanyasını örmeli, ırgadlarnan toblumun bütünleşmesini sağlarkana, ırgadların hem yaşamsal ihtiyacları garşılanmalı hem da yannız olmadıgları hisseddirilmelidir.

6. Direniş Gomitesi EKTAM ürünlerinin boykotunu örgüdlemeli ve işverenin masaya oturtulması içün bu boykod bir basgı aracına dönüşdürülmelidir. Türkiya’dan ürün getirmeye galkarsa şirked, gümrüg çalışannarıynan gonuşulmalı ve gümrüg çalışannarı sivil itaadsizlig eylemlerini başladarag EKTAM ürünlerini kuzeye sogmamalıdır.

7. Direniş Gomitesi, demogratig gidle örgüdleriynan bir araya gelmeli, kritig yerlerde kritig grevler ilan edmeli, özel segdörde sendikalaşma talebini görünür gılmalı, hökümete basgı yabmalıdır.

8. Burası Türkiya’nın ald yönetimidir. Bir kolonisidir. Yerleşig ırgadların ve ald sınıfın çeşidli dönemlerde başgaldırışı olmuşdur. Bu başgaldırış rejime garşı deyildi. Ancag rejimin çıkarlarına garşı rejimin ilan eddiyi düzene garşıydı. Bu örnegler bize gösderir ki bu goşullarda, yakın bir zamanda rejimin basgıcı hegemonya araşlarnı devreye sogma ihtimali vardır. Çalışannarın KKTC yurddaşı olmasının hişbir anlamı yogdur. Burası Türkiya’nın kolonisidir. Verilen hiş bir belgenin ya da anaysanın hiş bir deyeri yogdur. Onunçün aylelere Türkiya ve elçilig üzerinden gelebileceg basgı üzerine düşünülmeli ve ırgadların can güvenliyi üzerine çözüm önerileri ortaya gonmalıdır. 

Nod: Yazının seslendirilmiş linki; https://youtu.be/szlCVcCjn5I

Yazıdakı görsel Kıbrıs Türk Ticaret Odası’nın yayınnadıvı Ekonomi dergisinin Kasım 2020’deki yayınnanan sayısından alınmışdır. 

Gaynag

“Güngör Sipahioğlu, Yönetim Kurulu Başkanı”. Kıbrıs Star, 8 Ağustos 2014. https://www.starkibris.net/index.asp?haberID=182719