yazılariktibasPolonya’da aşırı sağ geri mi geliyor? - Cihan Tuğal

Polonya’da aşırı sağ geri mi geliyor? – Cihan Tuğal

Orjinal yazının kaynağıevrensel.net
Kategori:

Aşırı sağ son aylarda birkaç kilit seçimden istediği sonuçları alamadı. Romanya’da, Almanya’da, en son da Güney Kore’de gördük bunu.

Fakat Polonya’da korkulan oldu ve PiS (Hukuk ve Adalet Partisi) adayı Nawrocki seçimlerin ikinci turunu kıl payı kazandı.

Nawrocki, Polonya’da Nazilerle iş birliğine dair izleri silmeye yeminli, fanatik bir tarihçi. Trump hayranı. Yabancı ve azınlık düşmanı. Putin’in işgaline karşı çıkmasına rağmen, Leh sağında yaygın bir duygu olan Ukraynalı yerleşimci karşıtlığını da körüklüyor.

Rakibi Trzaskowski, uzun süre Varşova belediye başkanlığı yapmış, çok dil bilmesiyle, babasının meşhur bir caz müzisyeni olmasıyla ön plana çıkan bir siyaset bilimci. Liberallerin seçim çalışmalarına, bu adayın “kültürlü” ve “düzgün” halleriyle Nawrocki’ye dair holiganlık, yolsuzluk ve fuhuş iddiaları damgasını vurdu. Tarafların arasındaki zaten çok da keskin olmayan ideolojik ve siyasi farklılıklar özenle gündem dışı tutuldu liberallerin kampanyasında. Fanatik Nawrocki ise, ideolojik rengini gururla vurgulayarak seçimleri kazandı.

Ülkeyi iki yıldır yöneten koalisyon (KO), bir zamanlar serbest piyasacı ve liberal-demokratik değerleri temsil eden merkez sağcı parti PO’dan, onun bir parça solundaki liberallerden ve birkaç küçük merkez sol ve çevreci partiden oluşuyor. 2023’te kurduğu hükümet, (eski komünistlerin liderliğindeki) Lewica tarafından da destekleniyor. Ancak bu unsurların hemen hepsi, on yıllar içinde PO’nun ve aşırı sağcı PiS’in etkisi altında sağa kaymış durumda. KO koalisyonuna kabaca merkez sağcı diyebiliriz bu yüzden.

Aşırı sağın sekiz yıllık iktidarı, kadın ve kürtaj hakları temalı büyük gösterilerle sarsılmış, bu gösterilerin ardından Doğu Avrupa’da Fidesz’ten sonra en uzun ömürlü aşırı sağcı hükümet olan PiS sultası devrilmişti.

2023’te liberallerle ve merkez solcularla koalisyon oluşturan KO, bu sese kulak vereceğini iddia etmişti. Merkez sağ ve merkez sol entelektüeller, yepyeni bir reform döneminin başladığını muştuluyordu. KO önderliğindeki kuvvetlerin merkez sola, en azından merkeze kayma ihtimali vardı.

Fakat KO verdiği sözlerin çoğunu tutmadı. Yine de, yargı bağımsızlığını arttırmaya yönelik adımlar, Avrupa Birliği’nin kestiği fonları tekrar Polonya’ya akıtmasıyla sonuçlandı. Hükümet, bu iki gelişmeyi son iki yılın büyük zaferleri olarak pazarlıyor. Ancak yargının dahi ciddi bir kesimi hâlâ PiS kontrolü altında.

KO hükümeti zaten ülkeyi derme çatma bir koalisyonla yönetiyordu. Üstelik, PiS yanlısı başkan Duda’nın veto gücünden dolayı, koalisyon ortaklarının üzerinde anlaşabildiği yasalar dahi yürürlüğe konamıyordu.

Nawrocki’nin seçilmesi, veto tehdidinin devamı anlamına geliyor. Gerçi bazı yorumculara göre esas sorun vetolar değil, koalisyonun kendi içinde bu reformlara direnç gösteren sağ eğilimli siyasetçilerin ağırlığıydı.

Yine de, Polonya’da başkanın vetodan başka çok bir gücü yok. Konumu çoğunlukla sembolik. Ayrıca, hükümetin başkan vetosuna tabi olmayan birçok kuvveti var.

Dolayısıyla asıl korkutucu olan bu hafta Nawrocki’nin seçilmiş olması değil, yaklaşan genel seçimlerde PiS’in tekrar iktidara gelme ihtimali, ve kendisinden bile daha radikal olan “Konfederasyon” isimli partiyle koalisyon oluşturma hevesleri. Seçimler 2027 yılında olacaktı ama hükümetin düşük performansından dolayı fesih ve erken seçim ufukta belirmiş durumda. PiS, Macaristan’daki iktidar partisi Fidesz’e nazaran merkez sağa daha yakın dursa da, ülkede esen genel havanın etkisiyle iyice sağa kayacağı düşünülüyor.

2025 seçimlerinin en önemli gelişmelerinden biri, gençliğin sırtını ana akım partilere dönmesi ve iki ana bloğun dışındaki radikal sol ve sağ partilere yönelmesiydi. Bu partiler ilk turda elendi. Ancak dünya merkez medyası gençliğin eğilimlerinden dolayı tehlike çanlarını çalmaya başladı. Polonyalı sosyolog Gavin Rae ise, oyunun kurallarını koymayı zaten aşırı sağa teslim etmiş iki ana bloğun zayıflamasında bir umut ışığı görüyor. Bu iki bloğun gündemlerine almadıkları sosyal politikaların, yeni bir sol dalgayla siyaset sahnesine geri dönme ihtimalinden bahsediyor.

Yakın geçmiş gibi yakın gelecek de merkez sağ ve aşırı sağ arasındaki gelgitlere mahkum, buna şüphe yok. Ancak uzun zamandır ilk defa, Polonya’da sol için bir alan açılmış durumda.

Polonya Doğu Avrupa’nın en gelişmiş ekonomisi ve en büyük ordusuna sahip. Uzun yıllardır havaya aşırı sağ hâkim. Eğer ana akımın zayıflaması solun da önünü açarsa, önce Doğu Avrupa’da, sonra da tüm bölgede hava değişecektir.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,420AboneAbone Ol

Son eklenenler

Özkan Yıkıcı yazdı: Kısa dolaşımla, nasıl bir dünya sorusuna pratik yanıtlar

Herhalde, son günlerde dünyada yapılan iki zirve ile nerelere...

Özkan Yıkıcı yazdı: Antalya’dan Shenzhen’e zirveler

Konuya girmeden: Ufak bir güncel dokunuş yapacağım: Bugün Yirmi...

Özkan Yıkıcı yazdı: Shenzhen zirvesi

Dünyanın üç lideri, Çin'deki Asya-Pasifik zirvesinde buluştular. Haftalar öncesinden...

Özkan Yıkıcı yazdı: Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize

Medya gerçeğinden yurttaşlık hikâyemize Akşam yemeğinden sonra beni hararet bastı....

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.