yazılariktibasBugün bir kamu hukukumuz var mı? - Ulaş Karadağ

Bugün bir kamu hukukumuz var mı? – Ulaş Karadağ

Orjinal yazının kaynağıevrensel.net
Kategori:

Şurası açık: İktidar kamusallaştıkça, hukuk da kamusallaşır; öyle ya, kamu hukukunun varlığı kısaca buna bağlı. Hukuk teorisinden ve siyasi tarihten bildiğimiz kadarıyla, siyasi karar alma gücü paylaşıldığı ölçüde yasa dediğimiz şey soyut ve genel bir nitelik kazanır. Modern hukuk, bir bakıma, yasanın birden fazla güç odağını aynı ölçüde bağlayabilmesi demektir (“Bağımsız ve tarafsız” yargı, bir açıdan bunun denetimini yapar). Güç/iktidar, tek bir kişide/grupta biriktiği ölçüde ise yasa bu bağlayıcılığını kaybeder.

“Soyut” ve “genel” olan, kuşkusuz “kamu”sal olmaya elverişlidir; ancak somut ve tekil, adı üstünde belirli bir duruma, belirli bir kişiye özgüdür. Siyasi güç paylaşılıyorsa eğer, bu gücü paylaşanlar haliyle sınırlı bir güce sahip olurlar. Paylaşılmıyorsa, tersi. O halde modern/liberal kamu hukuku, doğası gereği, bu güç paylaşılıyorsa vardır. Çünkü kamu hukukunun anlamı, eninde sonunda karar alanı ve bu kararı uygulayanları, belirli durumlarda, belirli biçimlerle sınırlamaktır. Kamu hukuku tarihi de bunu gösterir zaten: Krala yasal sınırlar koyan bir kamu hukukunun yokluğu, kralın hukukunu kamu hukuku haline getirir.

Orta Çağ deyip geçmemek lazım. Erken ya da geç, kralı sınırlayan bir kamu hukuku görmek mümkün. Ta ki “sınırlama” “düzenleme”ye dönüşene kadar. Kamu hukukunun etkinliği burada artar, faaliyet alanı büyür. Ama “Bunu yapamazsın”dan, “Bunu ancak şöyle yapabilirsin”e geçilir. Hatta, “Herkes bunu böyle yapmalı” da denir. Hukuk normu dediğimiz şey kabaca bu. Feodal hukuk (Orta Çağ hukuku) herkese seslenmez, seslenemez. Modern dünya bu nedenle kendi hukukunu üretmek zorunda kalır; Hobbes’tan Kant’a, sıradan insanın itaat ödevi, hükmedenin ahlaki ve yasal sorumluluğu seküler normlarla, buyruklarla düşünülür. Bu aynı zamanda, Ulus Baker’in de altını çizdiği gibi, Rönesans sonrası ortaya çıkan meşruiyet bunalımını aşmanın bir yoludur. Rönesans öncesi siyasal yaşam “Ya doğa ya da tanrı tarafından garantilenmiştir”.[1] O halde, öyle sanıyorum ki bu yeni siyasal yaşamı garantilemenin yolu kamu hukukunun oluşumundan geçmiştir.

Hukukun üstünlüğü dediğimiz şey de biraz bununla ilgili. Hukukun herkesi bağlamasını istiyorsanız eğer, gayrişahsi hukuk biçim(ler)ine ihtiyaç duyarsınız. Hukuk normları bu yüzden önemlidir. Gayrişahsilik, “Sen benim kim olduğumu biliyor musun” sorusunu hukuk sisteminin çekirdeği olmaktan çıkarır. Bunu Carl Schmitt de söyler; hukuk devleti, hukukun kimi niteliklere sahip olmasını, özellikle de “hukuk normu ile bir irade veya tedbire dayalı emir kavramlarının”[2] ayırt edilebilmesini gerektirir. Çünkü hukuk normu, en azından kağıt üzerinde, hükmedene “Berlin’de hakimler var” mesajı verir. İradeye dayalı emir/karar ise şahsidir ve hükmedenle hükmedilen arasındaki demokratik ve kamusal bağlantıyı koparır. Evet emir/karar kamuya etki eder; ancak hükmedenle hükmedilen aynı kamusal uzamın bileşenleri olmaktan çıkmış olurlar. Birinde hükmedilen kamusal gücün kaynağı iken, diğerinde buradan koparılmıştır. İktidarı kamusal alanda harekete geçirme gücü (Devlet Teorisyeni Bob Jessop, bir yerlerde “İktidar uygulanmaz, harekete geçirilir” diye yazmıştı) bir ayrıcalığa dönüşür. Ayrıcalık, kamusallığın zıddıdır.

Tüm bunları, olan bitenin yakıcılığı karşısında hızlı bir çare aramak için yazmıyorum; ancak merak ederek, biraz da davet ederek, biz hukukçulara soruyorum: Bugün bir kamu hukukumuz var mı gerçekten?

(*) Hukukçu

[1] Ulus Baker, “Siyasal Alanın Oluşumu Üzerine Bir Deneme”, Toplum ve Bilim, 63, 1994, 86.

[2] Schmitt, Carl (2008), Constitutional Theory (Durham: Duke University Press) (Çev. Jeffrey Seitzer).


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.