yazılariktibasBrezilya’daki kalkışmanın tertipçileri demokrasiyi ortadan kaldırmaya çalışıyor – Jeremy Corbyn

Brezilya’daki kalkışmanın tertipçileri demokrasiyi ortadan kaldırmaya çalışıyor – Jeremy Corbyn

Orjinal yazının kaynağıjacobin
alıntı yapılan kaynakkontrasalvo
Kategori:

Dün gece Jair Bolsonaro’nun binlerce destekçisi, Kongre’ye, Başkanlık Sarayı’na ve Yüksek Mahkeme’ye hücum etti. Ülkenin başkentine çöken aşırı sağcı çeteler, yeni seçilmiş başkan Luiz Inácio Lula da Silva’nın istifa etmesi ve iktidarın barışçıl ve demokratik bir şekilde devredilmesine ordunun müdahale etmesi için çağrıda bulundular.

Darbe girişimi, ABD’de, iki yıl üç gün önce Trump destekçilerinin 6 Ocak’ta Capitol Hill’i işgal ettiği kalkışmayla paralellik gösterdi. Her ikisi de seçimlerin hileli olduğuna dair yaygın yanlış bilgi ve destekçilerini baskıcı hareketlere girişmeye teşvik eden tehlikeli bir aşırı sağcı lider tarafından kışkırtılmıştı. Ancak Brezilyalıların aşırı sağın neler yapabileceğini anımsamak için Atlantik Okyanusu’nun ötesine seyahat etmeye ihtiyaçları yok.

1964’te, Brezilya Silahlı Kuvvetleri’ndeki isyancı askerler, demokratik olarak seçilmiş solcu başkan João Goulart’ı devirdiler. Birleşik Devletler hükümetince desteklenen darbe, 1985’e dek sürecek bir diktatörlüğe dönüşecekti. Bu zaman zarfında diktatörlük, dört yüzden fazla ölüm ve kayıptan, özellikle büyüyen direnişle ilgili bilgi edinmek için yirmi binden fazla insana işkence etmekten sorumluydu. Bu sayılara Soledad Barrett, Pauline Reichstul, Eudaldo Gómez da Silva, Jarbas Pereira Márquez, Jośe Manoel da Silva ve Evaldo Luiz Ferreira da dahildi. Direnişin bu altı üyesi, kaçırıldı, işkence edildi, sakat bırakıldı ve São Bento diye bilinen katliamda öldürüldü. Öldürüldükleri tarih, 8 Ocak 1973, geçen geceki kalkışmadan elli yıl öncesiydi.

Dünkü darbe girişimi yalnızca Washington’daki sahneleri hatırlayanlara değil, kendi topraklarında faşizm, otoriterlik ve militarizmin anılarıyla yaşayanların kalplerine de korku saldı. Özellikle de Bolsonaro’nun kendisinin, bir muhabire “bu ülkede oy vererek herhangi bir şeyi asla değiştiremeyeceksiniz. Hiçbir şeyi. Kesinlikle hiçbir şeyi” diyerek Brezilya’daki yirmi bir yıllık diktatörlüğe açıkça desteğini ifade etmesi nedeniyle.

Bolsonaro, kalkışmada herhangi bir rolü olduğunu inkâr ediyor. Ancak, seçimlerin dürüstlüğüyle ilgili şüpheleri sık sık dile getirmesi ve Lula’nın görevi devralma törenine katılmamasıyla hiç kuşkusuz, en aşırı destekçilerinin demokratik süreci hakir görmeye cesaret etmesini sağlamış oldu.

Belki de dün gece yaşananların en tedirgin edici yanı, hangi devlet kurumlarının rahat bir tavır gösterdiğinin ortaya çıkmasıydı. Dün geceki bir basın toplantısında Lula “Polis hiçbir şey yapmadı. Göstericilerin içeri girmesine izin verdiler” dedi. Hatırlayın, Brezilya’da seçim günü Lula’nın güçlü olduğu bölgelerde yollara kesip kanunsuz araç arama yapanlar da onlardı. Göstericilere Üç İktidar Meydanı’na doğru eşlik ederken görülen Brasília valisi Ibaneis Rocha, kalkışmaya iştiraki ve askeri polisle işbirliği suçlamasıyla görevden alındı (Brezilya’da üç ana polis gücü var: federal, sivil ve askeri). Askeri polisin diktatörlük zamanı kurulduğunu belirtmekte fayda var.

En azından yetkililer, bunun geldiğini görmemiş gibi yapamazlar. Eylül 2022’de, yirmi altı ülkeden 150 parlamenter, bakan ve eski başkanlarla birlikte, İlerici Enternasyonal tarafından yazılan ve bunun olabileceği konusunda uyarıda bulunan bir mektubu imzamıştım. Daha geçen Cumartesi günü bir kişi, Lula’nın zaferini protesto etmek için bomba yerleştirme iddiasıyla tutuklandı. Kendisini bu konuda cesaretlendirenin Bolsonaro olduğunu söyledi. Kolluk kuvvetleri uyarılmıştı ama hiçbir şey yapmadılar. Sağlam bir şekilde finanse edilen bir aşırı sağın varlığından haberdarlardı. Hiçbir şey yapmadılar. Bolsonaro destekçilerinin bir darbeyi harekete geçirdiklerini görebiliyorlardı. Hiçbir şey yapmadılar. O zamanlar kamu güvenliğinden sorumlu olanlar, kaynayan kazana umursamaz bir yaklaşım gösterdiler. Sorun, basitçe sokaklardaki radikalleştirilmiş kimseler değil. Sorun, onların, güvenlik güçleri arasında diktatörlüğe dönüş hayali kuranlarla ilişkileri.

Nihayetinde, kalkışma, sol hükümetlerin gerçek bir değişime ulaşmak için mutlaka aşması gereken ek engellerin bir hatırlatıcısı. Lula, toplumsal adalet, yerli hakları ve ormansızlaştırmaya son verme programıyla kampanyasını yürüttü. Hazımsız aşırı sağı çileden çıkaran sadece dönüşüm programı değil, bu dönüşüm programının nasıl kazandığıydı: Milyonlarca işçiyi, yerliyi ve marjinal topluluğu bir araya getiren siyasi partiler, sendikalar ve toplumsal hareketleri harekete geçirdiler.

Bununla beraber dün geceki darbe girişimi yalnızca Lula’yla veya ona oy veren milyonlarla değil ama Brezilya halkının özgür, barışçıl, demokratik bir toplumda yaşama hakkı ve şiddet dolu, kanlı bir diktatörlüğe dönüşme korkusuyla yaşamama hakkı ile ilgili. Kongre’ye hücum edenler yalnızca Lula ve destekçilerine karşı saldırı geçmediler. Demokrasi ve Brezilya’nın çoğunluğuna karşı da saldırıya geçtiler.

Dün geceki olaylar, iki yıl önce Birleşik Devletler’deki olaylar gibi uzun süre gündemde kalmayacak. Belki daha az sayıda yorumcunun bir sol hükümetin darbeyle devrilmesini umursadıkları içindir. Belki darbe Güney Amerika’da gerçekleştiği içindir. Büyük ihtimalle ikisi birden. Biz, Lula’nın zaferinin değerini anlayanlar, kaybedilirse neyin tehlikede olduğunu anlıyoruz. Demokrasinin mücadele etmeye değdiğini biliyoruz.

09.01.2023


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,267TakipçilerTakip Et
1,400AboneAbone Ol

Son eklenenler

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Çağla Elektrikçi yazdı: Alfa ve Kalfaları- Russell Brand

Son on yıl içerisinde erkeklik üzerine yürütülen tartışmalar giderek...

Nevzat Hami yazdı: Sandığın dışında da hayat var

Boykot, temsiliyet ve siyasi irade üzerine Seçimlere katılmak demokratik bir...

Özkan Yıkıcı yazdı: Bizim telden dolaşlama yapalım

Gerçekten, dünya ile alakalı birçok yazı yazdıktan sonra, ülkemize...

Canlı yayın

01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.
01:02:49

#video “Güngör Yanıyor, Dağlar Yok Oluyor!”: Çevre Katliamında COP31 İkiyüzlülüğü | 15+ Dakikada Gündem

15+ Dakikada Gündem ekibi; günlerdir için için yanan Güngör Çöplüğü’nü, dağları kemiren taş ocaklarını ve sahada çevre felaketi yaşanırken uluslararası zirvelerde sergilenen "sıfır atık" şovlarını canlı yayında masaya yatırdı.
01:10:48

#video ABD Seçimlerinde Tsunami: Senato ve Kongre’deki Yeni Dengeler Neyi Değiştirecek? | Yeniçağ Güncel

Yeni ABD yönetimi ve Kongre aritmetiği dış politikayı nasıl şekillendirecek? Prof. Dr. Erol Kaymak, Yeniçağ Güncel programında ABD seçimlerinin perde arkasını, küresel dengeleri ve Kıbrıs'ın kuzeyini ilgilendiren diplomatik süreçleri ele aldı.