Ermenistan’da önemli bir zirve yapıldı. Avrupa ülkeleri ve Kanada katılımcıydı. Amerika, Rusya ve Çin dışındaki güçlerin Avrupa eksenli toplantısıydı. Bir anlamda Paşinyan yeniden hem de Kafkasya’da dans etme hamlesini yapıyordu. Hele Macron’la karşılıklı oynamaları veya benzer şekilde Paşinyan’ın davul çalarken Macron’un oynayışı adeta bazılarına mesaj gibiydi.
Dahası da oldu: Kanada Başbakanı resmen Trump’a veriştirdi. Amerika dışı bir denklemi net şekilde söyledi. Daha önce de Beyaz Saray’da Kanada Başbakanı Trump’ı eleştirmişti. Bu defa çekinmeden hem de daha net şekilde Avrupa liderlerinin önüne geçip yine Amerika’yı eleştirdi.
Bunun nedeni, Amerikan Başkanı Trump’ın Kanada’yı kendi eyaleti yapacağını açıklamasıydı. Kanada Liberal Parti lideri buna resmen çekinmeden karşı çıktı. Hatta düne dek en yakın Amerikan dış politika destekçisi iken Trump’ın bu çıkışlarıyla İran’a karşı savaşta daha geride durdu.
Paşinyan, Ermenistan’da böylesi bir zirve düzenlenirkenki rolüyle elbet hem Rusya hem de bölgesel akışkanlıkta anlamlıydı. Daha önce de Fransa’ya güvenerek Rusya’dan uzaklaşınca son Karabağ savaşında başına gelenler de herhâlde akıldadır. Rusya hem de güney cephesine, Zengezur Koridoru’nda Amerika’dan sonra şimdi de Avrupalıların konferans yapmalarından elbet rahatsız oldu. Ama fazla ses çıkarmadı.
Başka mesaj ise Azerbaycan’dan geldi. Toplantıya katılmasa da internet kanalıyla yaptığı konuşmada Aliyev, Amerika’yı hatırlattı. Zengezur Koridoru’ndaki Amerikan gerçeği ile bölgeye yerleştiğini akıllara şöylesine dokundurdu. Bu da işin öyle tek yanlı garnitürle içmek olmadığının da sinyallerini peş peşe getirdi.
Yine de birleşilen iki önemli nokta var: Avrupa arayışta. Özellikle Trump’ın ısrarla saldırganlıkları artık kaçınılmaz olmasa da kırılmaları belirli hâle doğru kaydırıyor. Avrupalılar da kendi güçlerini göstermek istiyorlar. Ermenistan’ı seçmeleri ise Rusya’ya mesajdır. Artık Kafkasların güneyinde Avrupa da var. Rusya için iyi haber değildir. Ama Paşinyan tehlikeli dans yapıyor gibidir. Macron’la verdiği pozlar, yapılan bazı açıklamalar denklemi adeta her an değişken olan Güney Kafkasya’da ötekilerin ters yönde davranmasını da muhtemel hâle getiriyor. Nitekim son Karabağ savaşında yine Fransa ile dans edip Rusya’dan uzaklaşmaya geçen Paşinyan, birçok yeri kaybederek savaşı da kaybetti. Üstelik elindeki koridora da Amerika’yı getirip kendini adeta kuşattırdı. Onun için Macron danslarını izlerken ister istemez yakın tarihin gerçekleri de yanında sıralandı.
Kısaca, Ermenistan yeni bir toplantı düzenledi. Üç temel güç dışındaki Avrupalılarla birlikte oldu. Ama ülkenin ortasında hançer gibi Amerika ve etrafı Rusya ile kuşatılmış hâli duruyor. Azerbaycan’ı da unutmayalım. Ama yine Macron’la siyasal şovlu dansını yaptı. Avrupa’nın çıkışını ülkesinde gerçekleştiren ev sahibi oldu. Devamında Azerbaycan’da yapılacağını da hatırlatırım. Ama Aliyev şimdiden Amerikan gerçeğinin Güney Kafkasya’ya gelmesiyle bunu hatırlatıyor. Bakalım Paşinyan’ın dansları ile bedel ödemeleri denklemi bu defa olumlu mu yoksa yeni bir kaybedişle mi sonlanacak? Ama Erivan’daki toplantıda iz bırakan önemli sesin Kanada’dan gelmesi de hâlâ Avrupa ülkelerindeki sıkıntıyı akla getirmeden edemiyor.
