Daha önce anlattığım şeyleri tekrar etmek istiyorum. Büyük Ortadoğu Projesi ya da İnisiyatifi, Ortadoğu, Kuzey Afrika, Batı Asya ülkeleri ve Türkiye’den oluşuyor. Biz, bu projeye dahil olan tek Avrupa ülkesiyiz. Bu haritanın da en güçlü, en gelişmiş ülkesiyiz. Siyaseten söylenmiş sözlere, görev dağılımlarına girmeyeceğim. Zaten biliyorsunuz.
Projenin temelinde terörle etkin mücadele bir yürütmek yatıyor. Ardından demokratikleşme, sivil toplumun güçlendirilmesi, insan haklarının iyileştirilmesi, kadın hakları ve eğitim reformları geliyor. Bir de serbest piyasa ekonomisinin geliştirilmesi var. Buranın altını kalınca çizmek gerekir.
Esasta Amerika’nın jeostratejik çıkarlarını korumak ve geliştirmek yatıyor. Enerji kaynaklarının kontrolü, ticaret yollarının denetimi ve İsrail’in güvenliğinin sağlanmasını içeriyor. Etnik ve mezhepsel bölünmeler yaratarak bölgeleri istikrarsız hale getirme ve böylece yöneterek uluslararası güç dengesindeki rolünü koruma yöntemi güdülüyor. Bu aşamada sıra İran’a müdahale etmeye geldi. Şimdi diyeceksiniz, bu olayların Türkiye’de gıda politikalarıyla ne ilgisi var?
Jeopolitik Çatışmanın Gıda Fiyatlarına Yansımaları
Bu proje 2000’li yılların başında ortaya kondu ama bu yola 1950’lerde girdik. Marshall Planı ve gıda yardımlarıyla Amerika’nın egemen olduğu gıda rejimine dahil olduk. Gıda-tarım alanında üretim yapan kamu kurumlarını 2002’ye kadar yavaş yavaş, 2002’den sonra ise jet hızıyla özelleştirdik. Gıda-tarım alanındaki destekleri azalttık, desteklerin yapısını değiştirdik. Gıda ticaretini liberalleştirdik. Türkiye’nin gıda rejimine tam entegrasyonu sağlamaya çalıştık. Küresel gıda sermayesi ülkemize girdi. Gıda-tarım üretim kalıplarımız değişti. Tarımda yerel kaynakların yerini ithal kaynaklar aldı.
İran ve İsrail’den 277 milyar doların üzerinde gıda ve gıda hammaddesi ithalatı gerçekleştiriyoruz. Bu ithalatın içinde gübre ve yem hammaddeleri, sebze tohumları, yağlı tohumlar, çay, buğday, kuruyemiş, kurutulmuş meyve, meyve suları ve önemli gıda hammaddeleri gibi çok kritik ürünler bulunuyor. Öte yandan gıda lojistiğimizin tamamı ülke içinde lastik tekerlekli araçlarla yapılıyor. Petrol fiyatlarındaki bir artış doğrudan gıda fiyatlarına yansıyacak durumda. Son olarak İran, üçüncü büyük doğalgaz tedarikçimiz. Doğalgaz tedariğinde yaşanacak herhangi bir daralma ve rezerv sıkıntısı gıda üretimimizde kayıplara yol açabilir.
Kısacası İran-İsrail Savaşı, Türkiye’yi tarihinin en büyük gıda krizine sürüklüyor.
