iktibasCeren Ergenç2024'ün ilk Çin-ABD gerilimi yaklaşıyor - Ceren Ergenç

2024’ün ilk Çin-ABD gerilimi yaklaşıyor – Ceren Ergenç

Orjinal yazının kaynağıevrensel.net
Kategori:

2023 yılını değerlendirme yazımda, 2024 için üç seçimi takip etmemiz gerektiğini söylemiştim: Ocaktaki Tayvan başkanlık seçimleri, hazirandaki Avrupa Parlamentosu seçimleri ve kasımdaki ABD başkanlık seçimleri.

Avrupa ve ABD seçimlerinin önemi aşikarken, Pasifik’te küçük bir adanın seçimleri niye küresel gündemi belirlesin? Çin iç savaşından beri Tayvan, ABD’nin fiili bağımsızlığını gerekirse askeri olarak destekleyeceği sözünü verdiği ve Çin’in bağımsızlığına gerekirse askeri müdahaleyle izin vermeyeceğini iddia ettiği, varlığı çekişmeli bir ‘devlet olmayan siyasi entite’. Tayvan halkı da Çinli kimliği ve Tayvanlı kimliği arasında bölünmüş durumda. Bu yüzden, Tayvan’da her genel seçim dönemi, acaba statüko bozulacak mı diye dünyanın nefesini tutup beklediği bir süreç oluyor. Bu tarihsel duruma son zamanlarda bir de küresel ekonomik güvenlik kaygıları eklendi çünkü Tayvan büyük güçler nezdinde vazgeçilmezliğini arttırabilmek için çip üretim zincirlerinde önemli bir halka haline geldi. Yani, Tayvan’da yaşanacak olası bir askeri çatışma, hepimizin kullandığı cep telefonlarını, çipli pasaportlarımızı etkileyecek.

13 Ocak’taki Tayvan seçimlerine yaklaşırken ilginç gelişmeler oluyor. 29 Aralık’ta, Çin parlamentosu, beşi Roket Kuvvetleri’nden ve en az ikisi silahlanma teknolojileriyle ilgili olan Ekipman Geliştirme Bölümünden olmak üzere dokuz komutanı görevden aldı. Bundan sadece günler önce, füze üreticicisi kamu kurumlarından üç yöneticiyi görevden aldığını kamuya açıklamıştı. Bu tasfiye dalgası, yalnızca yedi aydır görevde olan Çin’in Eski Savunma Bakanı Li Shangfu’nun ekim ayında devrilmesinin ardından geldi.

Geçtiğimiz hafta sonu Bloomberg Amerikan istihbaratı içinden ismini vermediği kaynaklara dayandırdığı haberinde Çin’in Roket Kuvvetleri içindeki yolsuzluğun artık Xi’nin önümüzdeki yıllarda büyük bir askeri harekat düşünme ihtimalini düşürdüğünü yazdı. Yolsuzluk yüzünden füzelerin benzinle değil de suyla dolu olduğu, Batı Çin’deki kimi füzelerin kapaklarının düzgün takılmadığı için fırlatılabilecek durumda olmadıkları iddia ediliyor. Çin’in askeri teknolojileri üzerinde uzman olanlar bu iddialar karşısında kutuplaşmış durumdalar: Kimileri, bunun doğru olabileceğini çünkü Xi’nin koyduğu 2027’ye kadar askeri modernleşme hedefi gerçekçi olmadığı için alt düzey komutanları ellerindeki stoklar konusunda yanlış rapor vermeye ittiğini düşünürken; diğerleri, Çin’in çoktan katı yakıtla çalışan füze teknolojisine geçtiğini, o yüzden ‘suyla dolu füze’ iddialarının Çin’in şu andaki askeri teknolojisi için bir anlam ifade etmediğini söylüyor.

Meselenin siyasi boyutundaysa, askeri alandaki yolsuzlukların Xi’nin ÇKP içindeki güç dengelerindeki yerini zayıflatmadığı konusunda herkes hemfikir. Yolsuzluğu tespit etmiş ve komutanları görevden alabilmiş olması Xi’nin karnesine artı olarak geçti. Burada ilginç olan, Çin’in yakın zamanda askeri bir harekat başlatacak güçte olmadığı iddialarının Tayvan seçimlerinden bir hafta önce ortaya atılmış olması. Çünkü Çin, bu iddialardan bir hafta önce Tayvan seçimleri konusunda açıklama yapmış ve Tayvan’daki bağımsızlıkçı siyasi kanadı çok da üstü kapalı olmayan bir biçimde uyarmıştı. Seçimlerin ‘savaşla barış arasında’ olacağını söylemesi, eğer seçimi bağımsızlıkçılar kazanırsa Çin’in adayı ana karaya katmak için askeri hazırlıklarını hızlandıracağına dair bir işaret olarak yorumlanmıştı.

Cumartesi günkü Amerikan istihbarat raporunun hemen ardından, pazar günü, Çin Dışişleri Bakanlığı Tayvan’a silah satan beş Amerikan şirketine ambargo koyacağını açıkladı. Ambargonun içeriği konusunda ayrıntılı bilgi yok ancak bu şirketlerin Çin içindeki ve Çin’le ticaretlerinin engellenmesi yönünda olacağı tahmin ediliyor. Ambargo açıklaması, ABD’nin Tayvan’a yönelik 300 milyon dolarlık askeri yardıma onay vermesinin ardından geldi.

Bu küresel devler savaşı arasında, Tayvan halkı, bir yandan tam bağımsızlık olmasa da Çin’e karşı Tayvanlı kimliğini öne çıkaran bir duruşta ısrarcı olurken, sırf bu yüzden ekonomik ve sosyal politikalarından memnun olmadığı bir partiye oy vermeye devam etmek istemiyor görünüyor. Gelecek hafta Tayvanlıların verdikleri kararın bölgeyi ve dünyayı nasıl şekillendireceğini konuşuyor olacağız.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Ceren Ergenç yazdı: ‘Avrupa malı’ duvarı ve Türkiye otomotiv sanayi

Fransa ve Almanya, geçen hafta AB otomotiv politikasındaki uzun...

Ceren Ergenç yazdı: Çin ve AB barıştı mı?

Coen kardeşlerin Okuduktan Sonra Yak filminin ünlü kapanış repliği “Sorunu...

Ceren Ergenç yazdı: ABD-Çin zirvesinden çıkan geçici barış kime yarayacak?

Xi Jinping geçen hafta üç günlük bir devlet ziyareti...

Ceren Ergenç yazdı: Yapay zekâda bağımlılığın iki yüzü: Çin ve ABD

18. BRICS Zirvesi 12-13 Eylül’de Yeni Delhi’de toplandı. Zirve...

Ceren Ergenç yazdı: Çin kültürel hegemonyayı öğrenirken

Türkiye’nin bu yılki Oscar adayı açıklandığında tartışma filmin niteliğinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.