Zikzaklar diyarı Suriye – Özkan Yıkıcı

Yeni yıla daha bir Suriye girdabında dolaşacağımız kesin. Kırılacak itifaklar, politik oyunlar, olunan yeri koruma çabaları, hepsi Suriye coğrafyasında diplomatik ve savaş teknikleriyle devam edilecektir. Öyle ki Türkiyenin seçim sürecinde oluşu, tıkanan Suriye işkalinde kalıcılaşma ile günü kurtarma paradoksunda debeleneceği de malumuz hale geldi. Deyişmeyen gerçek, Suriye ssalt Suriye deyil, dünya ekseninde yerelden genele epey soruna gebedir.***

Suriye, daha kurulurken, sömürgecilikten kurtulurken, sömürge efendileri Fransa ve İngiltere, gösterilen direnişi cezalandırma adına bazı toprakları bağımsızlık sürecinde başka ülkelere devretme veya Lübnan gibi yeni devlet oluşturma girişimlerini gerçekleştirdiler. Devamında Suriye bağımsızlık sürecinde hep krizlerle savaşlarla yaşadı. Ülkenin önemli bölümleri işkal altında. Güne Suriyede İsrail Golan tepelerini işkal edişi ve ardından geçen yıl ilhaklaştırma durumu hala mevcut. Kuzey Suriyede Türkiye belirli yerleri kontrolü altına alıp yeni rejim girişiminde. Yine Doğu Fıırat da ABD önemli yerlere yerleşti. Rusya ve iran ise Suriyenin de talebiyle ülkede bulunuyor…

Suriye daha garip durumlarla da yaşıyor. Suriye hyönetimine karşı annbargolar sert şekilde sürdürülüyor. Öyle sürdürülüyor ki gıda krizi veya pandemi döneminde aşı dahi girilmesine yasak konuldu. Bir anlamda cezalandırma gerçekleştirildi. Yine Suriye hem kuzey hem de güneyinde işkal altında toprakları mevcut. Üstelik idlişp veya Kobani gibi artık özerk derecesinin üstünde yerleşim alanları oluşturuldu. Ekonomik bakımdan zengin su ve toprak kaynaklı golan tepeleri İsrail elinde.. Petrol vetarım verimli bölgelerinde kontrolü ABD elinde. Hem anbargo, hem ekonomik önemli kaynaklı yerlerin işkal altında olan bir Suriye gerçeği oluşturuldu. Yetmiyor: Suriye içine birçok ülkeden getirilen cihatçılar yerleştirildi. Kürtler özerk bir bölge oluşurma peşinde. Bunlar Suriyenin genelden başlayıp yerele varan karşşıt taraflarla oluşan zikzak çizilen itifaklarla ülke resmen harabeye çevrildi. ABD Rusya genel güçler, bölgesel olarak iran, Türkiye, İsrail de Suriye topraklarında kalıcılaşma peşinde. Alt yapılarda ise kürtler ve bazı İslamcı kesimelr var. Daha konuşturulmak istenmeyip aslılnda yeni cihatçı emirlik halindeki idlip bölge yapısı da oluştu.

Çok katılımcı ve herkesin kendine göre hesabı olan güçler SUriyeye yığıldı. Suriye devletinin elinde ülke topraklarının en çorak kesimi kaldı. İtifaklar çıkara göre genişleyip daralma olasılıklarıyla doludur. Ama, gerek güney gerek se Kuzey Suriyede bullunan devletlerin Natoyla bağlaarı ABD gerçekliği ile şimdilik ortaklaşıyor. Suriye yönetiminin devrilmesi veya cılız kalıp eski gücüne ulaşmama siyaseti temeldir. Bakmayın arada ABD ve Türkiye çelişki gibi görülen duruma: Çünkü Suriyenin şu andaki kuzeyde kalıcılaşan Türkiye ayni zamanda Amerikan stratejisine de uygundur. Ufak kayışın mutlaka belirli trafları da etkileyeceği, bazıarının eski önemini kaybetme riskleri de mevcut. Ancak, dünyanın herhangibir yerindeki gelişme dahi Suriye yöresine hemen yansıyor. Ukrayna savaşının Suriyeye yansımadığı, bazı kırılmaların olmadığını kimse söyleyemez. Iraktaki karışıklıklar veya israildeki yeni Metanyahu hüküemtinin tutumları da Suriyede bedel ödetme adına tehlikelidir. Zaten, Suriyede olanlardan pek haber de olunmuyor. İsrailin ikidebir Suriyeye saldırması, Türkiyenin kontrolundaki bölgelerde nelerin olduğu pek bilinmez. Ama, türkiye seçşim sürecine girdi. Hamleler yaparken de paradoksların ayuka çıkması da normal. Hem hesapta Esatla görüşme hem de harekatla bazı yerleri daha ele geçirme stratejisine oynuyor. Anaç, yeniden seçim kazanma tenelli olmasıdır.

Bu karışıklık ile zikzakların oynanması ise her an deyişken hanlelerle Suriye gündeminin yoğunlaşacağı gerçeğidir. Hele fırsat kolamak oldukça dikatle izlenmesi gerekir. Tek bir net sonuç var; eski Suriye bütünlüğü pek olası değil. Ama, her hanlede birileri de kazanırken birileri de bedel ödeyecektir. Kürtlerden taşınan cihatçıların durumu ise başka bir kağos. Toplamda, Suriye krizi çok yönlü savrulmaya devam dior.