iktibasİbrahim VarlıTek sistem, güç kayması, çok kutupluluk - İbrahim Varlı

Tek sistem, güç kayması, çok kutupluluk – İbrahim Varlı

Orjinal yazının kaynağıbirgun.net

Emperyalist-kapitalist sistemin krizini, içsel çelişkilerini ve yönelimlerini görmek/anlamak için Münih Güvenlik Konferansı önemli bir kılavuz. 1963’ten beri aynı yerde Bayerische Hof Otel’de düzenlenen konferans “güvenlik ve silah endüstrisinin Davos’u” olarak bilinir. Her yıl yüzlerce hükümet ve devlet başkanı ile binlerce bürokrat ve şirket temsilcisini buluşturan zirvede kriz, savaş, güvenlik politikaları ele alınır, yeni yönelimler belirlenir.

Konferans dün başladı, yarın sona erecek. Konferansın “Çok Kutupluluk- Multipolarization” başlıklı raporu, uluslararası düzenin çok kutuplu hale gelmesinin geniş kapsamlı sonuçlarını analiz ediyor.

151 sayfalık raporun girişinde şöyle deniyor: “Dünyanın halihazırda çok kutuplu olup olmadığı ya da olup olmayacağı tartışma konusudur.  Ancak dünyanın ‘çok kutuplulaşması’ şüphe götürmez bir gerçektir: Bir yandan güç, önemli küresel gelişmeleri etkileme kabiliyetine sahip daha fazla sayıda oyuncuya kaymaktadır. Öte yandan, dünya hem devletler arası hem de devlet içi düzeyde artan bir kutuplaşma yaşamaktadır.” Raporda her biri ayrı kutup potansiyeli taşıyan ülkeler olarak ABD, Çin, Rusya, AB, Hindistan, Brezilya, Güney Afrika, Japonya sıralanıyor ve bunların her biri detaylıca mercek altına alınıyor.

“KUTUPSUZLAŞMA” ÇAĞRISI MI?

Dünyanın çok kutuplu hale geldiğinin kabul edildiği raporda, bu çok kutupluluk halinin pek çok kişiyi sevindirdiğini ancak bu durumun yeni sorunlara yol açtığı kaydediliyor.

Şöyle deniyor: “Bugünkü uluslararası sistem tek kutuplu, iki kutuplu, çok kutuplu ve kutupsuzluk unsurlarına sahip. Dünya genelinde pek çok karar alıcı ve insan için giderek çok kutuplu hale gelen bir dünya umut vericidir. Ancak son dönemdeki eğilimler, büyük güçler arasındaki çatlaklar büyüdükçe ve farklı düzen modelleri arasındaki rekabet küresel krizler ve tehditlerle ortaklaşa mücadele etmenin önünde engel teşkil ettikçe, artan çok kutupluluğun olumsuz etkilerinin olumlu etkilerinden daha ağır bastığını göstermektedir. Bu nedenle rapor ‘kutupsuzlaşma’ çağrısında bulunmakta ve uluslararası düzende önemli reformlar yapılması gerektiğinin altını çizmektedir.”

Tüm dünyada süregelen çok kutupluluk durumunun karışık duyguları tetiklediğinin kaydedildiği çarpıcı raporda, “İyimser okuma, daha kapsayıcı bir dünya düzeni ve dünyanın birçok yerinde fazla baskın bir güç olarak görülen ABD’nin daha fazla kontrol altına alınması için fırsatları vurgulamaktadır. Kötümser bakış açısına göre ise çok kutupluluk istikrarsızlık ve çatışma riskini arttırmakta ve etkin uluslararası işbirliğini baltalamaktadır. İşbirliğinin gerçekleşmesi için dünyanın biraz ‘kutupsuzlaşması’ gerekiyor” ifadeleri kullanılıyor.

Dünyanın artık “çok kutuplu” olduğu tezine dayanan rapor özetle dünyanın şu anda olduğundan daha da derin bir şekilde bölünmesine dair endişeleri içeren analizlerle bezenmiş. (Munich Security Report 2025)

GÜÇ KAYMASI, TEK SİSTEM, İKİ KUTUP

Amerikan hegemonyası geriliyor. Bu gerçeklik bariz şekilde rapora da sinmiş. Raporda  belirli sayıda aktöre doğru bir ‘güç kayması’ yaşandığı gerçeğinin altı çiziliyor. ABD hegemonyası gerilerken Çin, Rusya, Hindistan, Güney Afrika, Brezilya gibi aktörler yükseliyor. Çok kutuplu dünya düzeni çoktan başladı. Kutbun bir tarafında ABD’nin başını çektiği “kolektif emperyalizm” var, diğer tarafta ise yine “kapitalist kamp”ta yer alan ancak “Batı ittifakı”nın karşısında konumlanan Rusya, Çin, Kuzey Kore ve İran var.

Bu iki “karşıt” kampın kendi içinde de bir rekabet olsa da, genel küresel dizilişte yan yana düşebiliyorlar. “Kolektif emperyalizm”in pervasızlaşan saldırıları karşısında konumlanmaya çalışan “Avrasya güçleri” artık bir denge unsurunu oluşturmaya başladılar. Tabii daha alınması gereken çok yol var. Ve de bu güçlerin kendi aralarında da çatışan çıkarları sözkonusu.

GÜÇ MÜCADELESİNİN GÖLGESİNDE

Bu iki kutbun karşı karşıya geldiği en önemli sahalardan birsi kuşkusuz ki Ukrayna. 24 Şubat itibarıyla üçüncü yılını geride burakacak olan savaş “pat” olmuş durumda. Ortadoğu, Afrika, Hint-Pasifik’teki sürtüşmede ise rekabet tırmanmış halde. Dünyanın “tek kutuplu” kalmasını isteyen Amerikan emperyalizminin dümenine geçen Trump’ın, toprakları genişletme hamlesi emperyalist rekabette ön alma girişiminin bir sonucu.

MSC Başkanı Christoph Heusgen geçen yılki buluşmanın “Kaybet-kaybet” başlıklı raporunda 2024 dünyasını şu sözlerle tanımlıyordu: “Jeopolitik gerilimlerdeki artış ve ekonomik belirsizliklerin tetiklediği küresel siyasetteki düşüş eğilimi, bu yıla damga vuracak!” Raporda, mevcut gerilimli küresel jeo politik denklemde herkesin nasıl kaybettiği anlatılıyordu.

“Kaybet-kaybet”ten “çok kutupluluk”a evrilen süreçte jeopolitik denklemdeki dengeler emperyalist-kapitalist sistemin açmazlarını dışa vuruyor. Münih Güvenlik Konferansı’nın 2025 raporunda belirtilen bu “çok kutupluluk” SSCB’nin bir tarafını tuttuğu “Soğuk Savaş dönemi”nin iki kutuplu dünyasından farklı. Bu seferki kutuplaşma “ideolojik” değil ve emperyalist-kapitalist sistemi dengeleyecek aktörler bu sefer yok. Yeni “çok kutuplu” dünya jeopolitiğinde hiç bir şey eskisi gibi olmayacak. Büyük yarılmalara, çatışmalara, gerilimlere hazır olunmalı.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

İbrahim Varlı yazdı: Bir yalanın anatomisi, Ortega seçimleri kaldırdı mı?

Geçen hafta Türkiye ve dünya medyasının, köşe yazarlarının, sosyal...

Emperyalist savaş, devrimci tutum ve görevler – İbrahim Varlı

Bundan yüz yıl önce, egemenler dünyayı hızla 1’inci Paylaşım...

Emperyalist yayılmacılık ve yeni toprak savaşları – İbrahim Varlı

Lenin, yüzyıl önce -1916- kaleme aldığı “Emperyalizm-Kapitalizmin en yüksek...

Trump, Grönland ve yeniden çizilen haritalar – İbrahim Varlı

Lenin’in “kapitalizmin en yüksek aşaması” olarak formüle ettiği emperyalizmin,...

Çok aktörlü Suriye’de kritik düğüm Rojava – İbrahim Varlı

Esad sonrası Suriye’nin paylaşımına dair pazarlıklar, çatışmalar, anlaşmazlıklar olağan...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.