yazılariktibasPestisit sirkeyle temizlenmez, gıda sistemi değişmeli - Özge Güneş

Pestisit sirkeyle temizlenmez, gıda sistemi değişmeli – Özge Güneş

Orjinal yazının kaynağıbirgun.net
Kategori:

Avrupa Birliği’nden geri çevrilen tarım ürünleri listesinde Türkiye’nin üst sıralarda yer alması son aylarda gündemden düşmez oldu. Ürünlerin büyük çoğunluğu, AB pazarına girebilmek için gereken ihracat standartlarını karşılayacak şekilde üretildiği varsayılan ihracatçı firmalardan geliyor. Buna karşın sorumluluk, çoğu zaman tarlaya, çiftçiye, yani gıda sistemindeki en savunmasız halkaya yükleniyor.

Bu noktada tabağındaki zehirleri dert eden herkesin şunu anlaması gerekiyor: pestisitten kurtulmanın yolu sebzeyi meyveyi şöyle ya da böyle yıkamaktan değil, gıda sistemini değiştirmekten geçiyor. Ancak gıda sistemi kendi kendine değişmeyecek. Bu konuda bugünden yapabileceğimiz şeyler üzerine kafa yorabilir, elimizi taşın altına koyabiliriz. Bu zehirlerin tabağımıza ulaşmasına izin veren sistemin, tohumdan itibaren her bir aşamasındaki, karar verici her bir aktörü sorgulamakla başlayabiliriz.

Tarım politikalarını takip eden herkes bilir, tarımda kullanılan tohumlar, kimyasallar ve üretim teknolojilerinin büyük bölümü birkaç küresel devin elinde. Bayer, Syngenta, Monsanto gibi şirketler yalnızca girdileri üretmekle kalmıyor; aynı zamanda bu girdilere bağımlı, kimyasal yoğun bir üretim modelini de dayatıyor.

∗∗∗

Bu şirketler öylesine güçlü ki, tarlasında patentli tohumu izinsiz kullandığı iddiasıyla bir çiftçiye dava açma cesaretini gösterebiliyor. Keza hukuk bile bu şirketlerin çıkarlarını koruyacak şekilde şekilleniyor. Örneğin Monsanto’nun Kanadalı çiftçi Percy Schmeiser’a açtığı davada, rüzgarla tarlasına taşınan patentli tohumlar yüzünden çiftçi suçlu bulundu. Doğal işleyiş bile, çiftçiyi değil şirketi haklı çıkaracak biçimde yorumlanabiliyor.

Buna karşılık, çiftçilerin ya da tüketicilerin bu şirketlere açtığı davalarda tablo çok farklı. Örneğin Roundup adlı yabani ot ilacında kullanılan glifosatın kansere yol açtığı gerekçesiyle ABD’de Bayer’e karşı binlerce dava açıldı. Türkiye’de de Çiftçiler Sendikası’nın müdahillik talebinde bulunduğu bir dava söz konusu. Bazı davalar şirketlerin tazminat ödemesiyle sonuçlansa da, Roundup gibi ürünler piyasadan tamamen çekilmedi.

Dahası, bu “bitki koruyucuların” insan sağlığı üzerindeki etkilerinin ötesinde, çiftçileri piyasa bağımlılığına sürüklediği de unutulmamalı. Fatih Özden’in Kırlardan Gelecekler kitabında yer alan “Gıda Egemenliği Mücadelesinde Bir Praksis ve Toplumsal Hareket Olarak Agroekoloji” başlıklı yazısında vurguladığı gibi, yüksek girdi maliyetleri ve borç sarmalı Hindistan’da yüz binlerce çiftçi intiharına yol açtı.

Nihayet neyin suç neyin hak olduğu konusundaki bu ikircikli tabloda Avrupa’da yasaklı bir kimyasal pekala Türkiye’de serbestçe kullanılabiliyor. Ancak aynı zamanda Avrupa’dan geri çevriliyor. Üstelik bu durum yalnızca ihracat yapan üreticileri değil, iç piyasada bu ürünleri tüketen milyonlarca insanı da etkiliyor.

∗∗∗

Yani, her ne kadar sorumluluk çoğunlukla çiftçilerin üzerine yıkılsa da, mesele tarlada başlayıp bitmiyor. Bu sürecin arkasındaki asıl aktörler, şirketler ve kamu otoritesi çoğu zaman görünmez kalıyor. Pestisitleri üreten, pazarlayan ve kullanımını yönlendiren şirketlerin; denetlemekle yükümlü kamu kurumlarının da bu zincirdeki yerini sorgulamak gerekiyor.

Asıl sorulması gereken sorular şunlar: Bu pestisitler nereden geliyor? Kim satıyor? Neden hala kullanılmasına göz yumuluyor? Nasıl oluyor da Avrupa Hızlı Alarm Sistemi (RASFF) verilerine göre, Türkiye, 2024 yılında pestisit kaynaklı bildirimlerde 139 bildirimle Hindistan’ın ardından ikinci sırada yer alıyor? Denetimlerin gerçekten odaklanması ve değiştirmeyi hedeflemesi gereken yer burası, bu üretim biçiminin neden sürdürüldüğü olmalı.

Pestisit kullanımı, hem insan sağlığı hem de çevre açısından ciddi tehditler oluşturuyor. Patent hakkı kadar yaşam hakkının da korunması gereken bir sistem kurulmadan, ne ihracat güvence altına alınabilir ne de toplumun sağlığı. Bu çerçevede ihtiyacımız olan şey gıda sisteminin değişmesi; neyin nasıl üretileceğine ve dağıtılacağı karar mekanizmasına çiftçinin, köylünün, tüketicinin de iradesiyle katıldığı bir sistem kurmaktır.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.