Latin amerikada sol rüzgarları esiyor – Özkan Yıkıcı

Dünyanın birçok yöresi önemli olaylar yaşatarak yılı yollatı. Yerine gelen yıl için de benzer beklentiler yoğundur. Bir farklı bölge vardır: Latin Amerika, konumuna göre daha az gündemleşen bölge, siyasal sonuçları bakımından da epey yankı getiren sonuçlar yaşandı. Örneğin Ortadoğu da bolca yazılıp çizildi. Fakat, Latin Amerikanın farkı, siyasal seçenek oluşma ve umutların yükseltilmesi bakımından yaşananlar sonucu önemsenmesini artırdı. Bu nedenle birçok olayda kısırdöngü veya gericileşmeler yükselirken, latin Amerika çokça seçeneksizliğin gösterildiği bölgelerden farklı olarak Penbe sosyalizim adıyla solun seçim kazanmasıydı. Hat ta Avrupanın kuzeyinde Almanya ve Norveçte sosyal demokratlar seçimi kazanmasına Bir önceki seçim bunu yaşatarak kanıtladı.

İkinci önemli seçim Kolonbiyada. Kolonbiya ABD nin en önemli kalesidir. Kolay kolay brakmayacak. Uzun zamandır merkezi sol yönetimi dahi olmadı. Son bir yılda ise Kolonbiyada direnişler epey güçlü oldu. Sol aday çıkma zemini de oluştu. Birçok başkanlık seçiminden sonra ilk defa sosyalist adayın kazanma olasılığının olduğu seçimed doğru gidiliyor. Uyuşturucu gücü, paramiliterlerin kol gezdiği ve ordunun faşist karaktereslikleri yanında direk aAmerikan varlığına rağmen solun kazanması, Latin Amerika için önemli bir kazanç halindedir. Bunun en önemli göstergeleri geçen yıl sokaktaki yükselen dalga ile bazı kararları hem de Kolonbiya gibi devlet karşısında kazanılması veya istenen baskı yasalarının engelenmesi sonucuna ulaşmasıyla yenilebilinir umudunu artırdı.

Latin Amerika şimdi yakında olacak ilk ve sonbahar da Brezilya seçimlerini merakla bekliyor. Seçimlerin sola kayışı faşist devlet bakımından önemmli darbedir. Şüpesiz solun yükselmesinde piyasa ekonomisi ile yabancı sermaye egemenliğine karşı duyulan tepkinin sınıfsal alana doğru evrilip, yerli halkın da desteğini alarak yükseliyor. Bunu geçen yıl Şilide yaşadık. Kurucu meclisteki seçim öncesi yükselen sokak muhalefeti terkisine yerli halktan öğrencilere, emekçilerden orta sınıflara dek destek alınca Kurucu mecliste yerli halklardan kadınlara varan zengin görünümle demokratik geleceğin ışığı da verildi. Yine tam ivme kırılacak ken Pinoşetin ölen eşi ile yeniden faşizmi hatırlayan ve bunu sokakta kadınların sert tepkiyle duyurmasıyla da kaybedilecek gibi olan başkanlık seçimini sola evrilti. Bunlar Latin Amerikanın mücadele geneleği ile kazanılan mevzilerdir. Üstelik Latin Amerika solu oldukça kanlı darbe yenilgileryle de bedel ödedi. Ama yılmadı ve gerila liderlerini başkan yapan halklar olarak tarihe yazıldı. Hapisten çıkan her gerila liderini onbinlerle kucaklarına basan bu halklar, elbet tarih yazmaya da kabildir.

Kim ne derse desin, Latin Amerika bu yıl da yeni tarih sayfalrı yazmaya adaydır. Sadece seçimlerle Berizilya ve Kolonbiya bu başarıyı gösterirse, gelecek için bazı seçenekleri de direk tartışma pratiklerine sahip olacağız. Bunlar ablukaya alınan Küba gibi eski sosyalist ülkelere de nefes aldırtacaktır. Elbet, Amrika bu dalgayı durdurmaya çalışacak. Paramilitaristleriyle, sermaye gücüyle, komplolar ve nice karanlık olayları mutlaka sahneye koyup korku ve iftirayla faşist liderleri ayakta tutmaya uğraşacaktır. Bu mücadelede iyice pişen solun da yapacak halk dirençleriyle yanıt vereceği de malumdur. Bakalım bu yıl nasıl bir Latin Amerika taplosuyla karşılaşacağız.