yazılariktibasKuraklık ile aşırı yağış geçişleri sıklaşıyor - Çağrı Mert Bakırcı

Kuraklık ile aşırı yağış geçişleri sıklaşıyor – Çağrı Mert Bakırcı

Orjinal yazının kaynağıbirgun.net
Kategori:

İklim krizi dendiğinde akla genellikle aşırı sıcaklar geliyor; halbuki iklimin dengelerini bozmamızın tek etkisi sıcaklıklar üzerinde değil. Evet, ortalamada Dünya’nın sıcaklığı giderek artıyor ama aynı zamanda yağış ve kuraklık döngüleri de giderek alt üst oluyor. Nature dergisinde geçtiğimiz günlerde yayınlanan bir makale, Dünya’nın kuraklık ve aşırı yağışlar arasındaki geçişlerinin giderek arttığını gösteriyor.

İlk etapta bunun neden bir sorun olduğu anlaşılamayabilir. Sonuçta kuraklık sonrası gelen aşırı yağışlara kimse hayır demez, öyle değil mi? Değil. Kuraklık ile aşırı yağışlar arasındaki ani geçişler, sadece doğal yaşam için ölümcül olmakla kalmıyor, aynı zamanda insanlar için de çok tehlikeli. Çünkü kurak şartlara alışan toplumlarda ani yağışların yarattığı sel, su baskınları, toprak kayması ve benzeri olaylar çok sayıda ölüm ve mal kaybıyla sonuçlanabiliyor.

Örneğin 2011-2015 yılları arasında Teksas’ta müthiş bir kuraklık yaşanmıştı ve bu kuraklık, 2015 baharında yaşanan aşırı yağmurlarla bıçak gibi kesilmişti. Ancak bölge öylesine kurak kalmıştı ki bu ani yağışlar birçok kentin sular altında kalmasına, yeryüzü yapılarının ve bitki örtüsü dağılımının değişmesine neden olmuştu. Kuraklık üzerine gelen ani yağışlar, toprak emilim dengesini bozarak tarıma da ciddi anlamda zarar veriyor. Benzer bir örneği Kaliforniya’da da görük: Aralık 2022’de Kaliforniya, tarihinde gördüğü en kötü kuraklığı yaşadı; ancak Ocak-Mart 2023 alınan rekor yağışlarla kesildi ve tüm eyalet su baskınlarıyla boğuştu. Üstelik ABD, sadece bir örnek! Ta Çin’de, Yangtze Nehri civarında, 2011 yılında kuraklıkla aşırı yağışlar arasında ani geçişler yaşandı ve benzer sorunlar oluştu.

GİDİŞAT KÖTÜ

Maalesef gidişat iyi değil. 1980-2020 yılları arası meteorolojik ve hidrolojik veri setlerine dayanarak yapılan çalışmada Kuzeydoğu Amerika, Avrupa, Doğu Asya, Güneydoğu Asya, Güney Avustralya, Güney Afrika ve Güney Amerika’nın güneyi başta olmak üzere birçok yerde bu geçişler giderek kötüleşiyor. Bu geçişlerin yaşanma ihtimali, sadece 40 yılda %0,25 ila %1 arasında değişti.

Sorunun sebebiyse iki katmanlı: El Niño ve La Niña gibi iklim örüntüleri ve iklim değişiminin ta kendisi! Gerçi bu çalışma, karaların hava olaylarıyla etkileşimini bu ölçekte inceleyen ilk çalışma, dolayısıyla daha fazla araştırmayla pekiştirilmesi gerekecek; fakat iklimbilim konusunda son 50 yılda öğrendiklerimiz gözetilecek olursa, iklim krizinin bu olayların baş sorumlusu olduğunu görmek zor değil: Karayla iklimin etkileşimden doğan geribesleme döngüleri, iklimin kötüleşmesiyle karalarda yaşanan felaketleri de daha kötü hale getiriyor.

GELECEK SENARYOSU

Araştırmacıların en önemli iki bulgusundan biri, normalde nemli olan bölgelerde yaşanan aşırı kuraklar sırasında topraktan ve bitkilerden buharlaşan suyun anormal düzeylere ulaşması ve bu sırada nemi havaya taşıyarak, sonradan bölgede yaşanacak aşırı yağışlar için bir rezervuar yaratmaları. Diğer önemli bulguysa, kurak bölgelerdeki aşırı kuraklar sırasında, sıcak havalar ve düşük basınç alanlarının yarattığı basınç gradyanları dolayısıyla okyanus gibi diğer bölgelerden bu kurak bölgelere nem akışının yaşanması. Bu olayların her ikisi de iklim değişimini işin içine katınca daha da kötü bir gelecek senaryosu üretiyor.

Ama işin güzel bir tarafı var: Bu kötü senaryoyu keşfetmemizi sağlayan bulgular, aynı zamanda iklim modellerimizi daha hassas hale getirecek detayları içeriyor. Bunları modellerimize entegre ettiğimizde, iklimin neden ve nasıl değiştiğini çok daha iyi anlayabileceğiz ve bu, giderek büyüyen sorunumuzu çözmek konusunda bize yeni yol haritaları çıkarabilecek. Tabii ki iklimi anlamak, ona kulak vermek isteyen yönetici kadroları ve halkın doğru önlemleri doğru zamanda almasını sağlayarak gereksiz ölümlerin ortadan kalkmasını mümkün kılacak.

Bilim güzel bir şey. Ona değer verebilene…


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Vladimir Simović yazdı: Sırbistanlı öğrenciler Vučić’i nasıl yendi?

Seçim analizi: Vladimir Simović(Solidarnost üyesi, Avrupa Solu Yönetim Kurulu...

Önder Algedik yazdı: COP31’in Gizlediği

Birikim'de bu yıl yayımlanan dört yazıda aynı soruyu farklı...

Nuray Sancar yazdı: COP 31 iklim zirvesi… şaka gibi

Üç gün sonra Antalya’da genişletilmiş Expo sahasında düzenlenecek COP...

Yelda Erçandırlı yazdı: Lula, ekstraktivizm ve sol kalkınmacılığın sınırları

Luiz Inácio Lula da Silva’nın 25 Ekim 2026’da dördüncü...

Mahir Ulutaş yazdı: Ankara-Bakü hattındaki krizin yapısal dinamikleri üzerine

Ankara ve Bakü arasındaki “kardeşlik”, en çetin diplomatik krizlerinden...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Özkan Yıkıcı yazdı: Nedersiniz: Biraz da gündemle dolaşalım mı

Bir şarkı vardır: Çoğu belki de bilmez. “Uyandım sabah...

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.