Güney Afrika’dan İsraile

Önümüzdeki günlerde Dünya eğer gündemine korsa, önemli bir davanın başlangıcına tanık olacak. Güney Afrika cumhuriyeti tüm dünyanın tavırsız kaldığı İsrail katliyamını Uluslararası Adalet divanına taşıyor. Yargının ilk görüşmeleri önümüzdeki günlerde hafta içinde başlanacak. Şimdiden, Güney Afrika cumhurieytinin, davaya gayet iyi hazırlandığı bilgileri geliyor. İsrail ise tıkandığı Gazze konusunda bölgeye yayma ile katliyamla Filistinlileri cezalandırma ikileminde siyasal duruşuna devam ediyor. Bölgeğe yönelik saldırılar suikaslerle taşandırılıyor. Özelikle Lübnanı bu alana çekme peşindedir. Bütün hesap, iyice yıpranan faşist Metanyahu iktidarının ayakta kalmasıdır. Metanyahu hem kendine göre “zafer” kazanma hem de yargılanmaktan kurtulmak için tek seçenek savaşa baş vuruyor. İstediği de olmayınca olayı yayma veyan siyasal gerekçelerini kabullendirilerek, iktidarını koruma peşindedir.

Ortadoğudaki değişik çevreler hep durumu İsrail Hamas ararsında ve dinsel motiflerle algılatılma eksenine koyarken, dünyanın sınıfsal demokratik gerçeklik sol eksenden geldi. Latin Amerika sol yönetimler İsrail ile ilişkileri kesti. Güney Afrika daha ileriye gidip, hem ilişkileri kesti hem de hiçbir Müslüman ülkenin yapmadığı, batılı demokratik devletlerin yok saydığı yönteme de baş vurdu. Soykırım olayını Uluslararası adalet divanına taşıdı. Buda dünya siyasal duruştaki yeniden tekrarlanan gerçekti.

Solsuz dünyanın nedemek olduğu, solun belirli kısmının varlığının da neleri oluşturduğu örneğini Güney Afrika yeniden örnekleştirdi. Bir önemli geçmiş de Güney Afrika ile İsrail faşist dödnemde iyi ortaklardı. Ortak nükler prokramları dahi vardı. Şimdi, Güney Afrika ırkçılığı yıkıp yerine demokratik sol yönetim getirince, İsrail ile en çok uzaklaşlan devlet oldu. Çünkü soykırım deneyiminin ne olduğu bizat bu külkede de yaşandı. Şimdi konuyu Uluslararası adalet divanına taşıdı. Divan önümzdeki günlerde görmeğe başlıyor. G. Afrikanın idiyanamesinde oldukça önemli örnekler var. Üstelik birilerine de üye olan bir ülkenin ötekini dava edeceği kuralını da hatırlatı. Demokrasinin beşiği denilen Batı Avrupa ve ABD ise sesiz. Çünkü bu soykırım veya etnik temizliğe bizat açık askeri destek verdiler. Demeçler açıkladılar. Gazze halkına aşağlayıcı ifadeleri çekinmeden söylediler.

Şu andaki uluslararası hukukun durumunu bilenlerden birisiyim. Sonuç ne olur elbet hala tartışmalı. Ama, Güney afrika net söylenen ve uygulanan politikaları bu alana taşıdı. Oradaki yargıç yapısını elbet tam bilmiyorum. Yine de davaya erken başlamak, önemli adımdır. Burada sunulacak bulgular ve verilecek kararlar, emsal olacak. Zaman zaman, Kıbrıs konusunun da Uluslrarası adalet divanına taşınması da tartışıldı. Fakat, Hristofiyas dönemindeki çelişkili Kosova kararı nedeniyle gidilmekten vazgeçildi.

İsrail vuruyor, kırıyor. Açıkça Filistinlilerin sürgünü veya teşiri için Kongodan Ruandayan yer aranıyor. Paralar teklif ediliyor. Amerika da işin net içinde. Ancak, uygulanırlık sıkıntıları nedeniyle bazen algı oyunları oynuyor. Yine de en basit ateşkese dahi veto kulanıyor. Metanyahu ise mutlaka iktidarda kalmak için katliyamlı başarıya ihdiyacı var. Gazze şimdiki Gazze olmaması gerekir. Filistinlilerin ordan sökülmesi ve yeni yapı oluşması gerekir. Tabi bir de Batı Şerya var. Şimdiden orada da fitil çekiliyor. Tıkandıkça işin içine Lübnanı almak da seçeneklerden biridir. ABD şimdilik bölgeselleştirme savaşına karşı gibi. Ama, provakatif hamleleri de ret etmiyor. Her alanda patlama ve kontrol ikilemi oynuyor.

Bu koşullarda net örneklerle Uluslararası divan yargısı yapılıyor. Savaş kartları ve hukuk artık çizgiseleştirildi. Nerde başlar nerde biter belli değil. Ama, Divan Amerikaya rağmen israile sert karar alırmı soruları da epey fazla. Tabi önemli nokta aynen Kıbrısta da bildiğimiz hikaye: alınacak karar uygulanacak mı? Suçlanan israili pratikte yaptığı ortadayken, kim ona yetkiyle ceza uygulayacak. Batı Şeryada yerleşimler kaç kez yasaklandı. Benzeri ne yazık K. Kıbrısrta da varken, neden uygulanmadı soruları çoktan unutuldu. Açık ifadelerle uygulanan adına ne korsanız koyun, Gazze politikası ve askeri katliyam gerçekliğinde Uluslararası Adalet divanı kararı ve peşinden uygulanıp uygulanmayacağı da ilerisi için önemli siyasal tarih kitaı gibi önemli olacak.

Güney Afrika onca demokrat havarisinin yapmadığını yaptı. Uluslararası hukuka göre suç olan konuyu uluslararası Adalet divanına taşıdı. Şimdi yeniden uluslararası hukuk sorgusu ile politik sistemin geldiği yeri tekrardan izleyerek anlamaya çalışacağız.