Ertan Erol yazdı: Yurt dışı oyları ile seçim kazanmak

Peru’da başkanlık seçimlerinin ikinci turu artık neredeyse gelenekselleşen bir hal almış biçimde son oyun sayılmasına -ve belki de tekrar sayılmasına- kadar belirsizlik sürecine girmiş durumda. Dördüncü defa başkanlığa aday olan eski diktatör Alberto Fujimori’nin kızı Keiko Fujimori sandıkların açılması ile birlikte galibiyetini ilan etmeye hazırlanırken, Puno gibi Peru’nun yerli nüfusunun yoğun olduğu kırsal güney bölgelerinden sandık sonuçları sisteme girilmeye başlanınca sol aday Roberto Sánchez öne geçti. Açılan sandık oranı yüzde 95’i geçerken ve iki aday arasındaki fark 30 bin ile Sánchez’in lehine devam etmekteyken yurt dışı oyların gelmesi ile Fujimori az bir farkla olsa da tekrar öne geçti.

Özellikle ABD’nin Miami eyaleti gibi Latin nüfusun yoğun yaşadığı bölgelerde kullanılan oyların yüzde 90’a yakınının Fujimori’ye olması, zaten az olan farkın Fujimori lehine değişmesine sebep oldu. Bir ülkede yaşamayan, gelecekte de müreffeh yaşantılarından vazgeçip hayatlarını o ülkede tekrar inşa etmek gibi bir hayalleri bulunmayan insanların, o ülkede gerçekten yaşayanların gelecekleri üzerinde söz sahibi olmaları kadar adaletsiz bir durum olamayacağı Peru örneğinde tekrar kanıtlanmış oldu. Eğer sonuçlar böyle tamamlanırsa Keiko Fujimori yurt içi oylarında kaybedip yurt dışı oyları sayesinde seçim kazanmış ilk başkan olarak tarihe geçecek.

Yüksek seçim kurulu hakimleri, kesin sonuçların ancak bir ay sonra ilan edilebileceğini belirttiler. Bu yazı yazılırken seçim sonuçlarının ilan edildiği resmi sayfa, sandıkların yüzde 98.552 oranında açıldığı ve Keiko Fujimorini’nin 18 bin 488 oy ile önde olduğunu göstermekteydi. Fujimori, Sánchez’in seçim sonuçlarını kabul edeceğini açık bir biçimde ilan etmesi yönünde çağrısını tekrarlarken, sol aday Roberto Sánchez oyların tekrar sayılması için talepte bulunacağını ilan etti. Şu an hapiste bulunan Eski Başkan Pedro Castillo’nun seçimleri yine çok az bir fark ile kazanması sonrasında Fujimori hile iddialarında bulunurken, şimdi rakibine sorumlu davranma çağrıları yaparak lehine dönen sonuçların kesinleşmesini bekliyor.

Aslında Fujimori’nin bundan önce üç defa seçim kaybetmesine rağmen ülke içindeki kurumların ve siyasi ortamın büyük ölçüde kontrolünü elinde tuttuğunu belirtmek gerek. Babasının ev hapsine alınması ve daha sonra ölmesi ile hareketin tartışmasız lideri olan Fujimori, ülkedeki siyasi istikrarsızlığın da en önemli sorumlusu konumunda. Hal böyleyken kendisinin dördüncü denemesinde başkanlığı elde etmesi, Fujimori’nin iktidardan bir daha indirilememesi tehlikesini ortaya çıkarıyor. Alberto Fujimori’nin mirasını hatırlayanlar, Keiko’nun ülkedeki siyasi kurumları kontrol etme gücü ile birlikte mutlak bir iktidara sahip olacağı korkusunu taşıyor.

Bölgedeki göçmen karşıtı, güvenlikçi ve otoriter dalganın tam olarak temsilcisi olan Fujimori, neoliberal ekonomik politikaların da sıkı bir savunucusu. Seçim kampanyasını, güvenlik sorunlarına babası gibi demir bir yumruk ile cevap verme vaadine oturtan Fujimori özellikle Lima gibi kentli nüfusun yoğun olduğu bölgelerden geniş bir destek aldı. Her ne kadar Fujimori karşıtı blok son düzlükte güç kazansa da orta sınıflar arasında bu güvenlikçi politikalara olan destek kırılmamış görünüyor.

Pedro Castillo’nun hapsedilmesinden sonra Roberto Sánchez, Castillo’nun kendisine hediye ettiği şapkayı takarak kampanyasını bu adaletsizliğin ve bölgesel eşitsizliklerin düzeltilmesi üzerine inşa etmişti. Bu argüman da Fujimori’nin ülkedeki demokratik yapıyı zayıflatacağı kaygısı ile birleşerek toplum genelinde karşılık bulmuş görünüyor. Sánchez’in partisi seçim sonuçlarına bazı sandıklara itiraz ederken, Peru’daki seçim sisteminin gerektirdiği üzere bu yeniden sayımlar için yapılacak ödemeleri taraftarlarından toplamaya çalışıyor. Her ne kadar Sánchez’in destekçileri cumartesi günü Lima sokaklarında gösterilere başladıysa da yurt dışı oylar sayesinde Fujimori dördüncü denemesinde hedefe çok yaklaşmış görünüyor.