Vicdani ret konusunda ne yapılabilir?

Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi bir açıklama yayınlayarak, vicdani ret konusunda Askerlik Yasasında yapılabilecek değişiklikle ilgili öneriyi açıkladı. Ayrıca açıklamanın sonunda “Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi, yarın (27 Ekim, Pazartesi) saat 10’da meclis önünde yapacağız basın açıklamasına tüm anti-militaristleri davet eder” denildi.

Açıklamanın tamamı şöyle:

Yarın (Pazartesi) mecliste Askerlik Yasası’nın bazı maddelerinin değiştirilmesi yönündeki bir yasa tasarısı oylanacak…

Bu değişiklikler içinde vicdani ret hakkının tanınmasına yönelik değişiklik yoktur ama hala daha değişiklik önerisi verilebilir.

Bu durumda “vicdani ret konusunda ne yapılabilir?” sorusu akla geliyor…

Ne yapılabilir?

Anayasa Mahkemesi’nin vicdani ret konusundaki kararında (D.2/2013 – 13/2011)

“Ülkemizde, Askerlik Ödevi, Anayasa’nın 74. maddesinde öngörülmüş, kanun koyucu tarafından da konu 59/2000 sayılı Askerlik Yasası’nda düzenlenmiştir. Anayasa’nın 74(1) maddesine göre “silahlı kuvvetlerde yurt ödevi, her yurttaşın hakkı ve kutsal ödevidir”; buna uygun olarak 59/2000 sayılı Askerlik Yasası’nın 4. maddesi de yurttaş olan her kişinin askerlik ödevini yapmakla yükümlü olduğunu ifade etmektedir. Polis ile ilgili bir düzenleme dışında, sadece Sağlık Yeteneği Tüzüğü’ne göre aklen veya bedenen askerliğe elverişli olmayanlar askerlikten muaf tutulur. Ne 59/2000 sayılı Askerlik Yasası’nda ne de başka bir yasada inançları askerlik hizmeti ile çatışanların, askerlik hizmetinden muaf tutulmalarına açık bir düzenleme vardır.”

Dikkatli bakıldığını Anayasa Mahkeme kararı da, Askeri Yargıtay kararı da benzer maddeyi, Askerlik Yasası’nın “Askerlikten Muafiyet” yanbaşlıklı 8’nci maddesini işaret etmektedir.

Bu koşullarda Pazartesi günü Askerlik (değişiklik) Yasası görüşmesi sırasında Anayasa Mahkemesi ve Askeri Yargıtay kararlarında anılan vicdani ret hakkının tanınması konusunda Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin önerdiği gibi bir düzenlemenin yapılabilmesi için “Askerlikten Muafiyet” yanbaşlıklı Esas Yasanın 8’nci maddesine (3)’üncü fıkra eklenmesi yönünde değişiklik önergesini sunulabilir.

Eklenecek 3. Fıkra da şu şekilde olabilir:

“(3) Askerlik çağına gelmiş olup, ancak kendisini vicdani retçi olarak tanımlayan, ahlaki, vicdani, siyasi, dini ya da benzer gerekçelerle askerlik yapmak istemeyenler, bu durumlarını bağlı oldukları Askerlik Şubesine bildirmeleri ve açıklamaları halinde askere alma işlemine ve askerlik hizmetine tabi tutulamazlar ve bu tutumlarından dolayı haklarında soruşturma açılamaz, ceza verilemez, ekonomik, toplumsal, kültürel, medeni ya da politik hakları açısından herhangi bir ayrımcılığa maruz bırakılamazlar.

Vicdani ret hakkından muvazzaflık hizmetini sürdürmekte olan er, erbaş ve yedek subaylar ile yedekler de yararlanır.

Savaş ve benzeri hiçbir olağanüstü hal gerekçesi ile bu hakkın kullanımı sınırlandırılamaz.

Vicdani retçi olduğunu açıklayanlara tabi oldukları askerlik süresi kadar sürede yaşları, öğrenim durumları, mesleki beceri ve yetenekleri dikkate alınarak ikamet ettikleri şehirlerde, hizmet koşulları bakımından herhangi bir ayrımcılığa uğramadan ve cezalandırıcı nitelikte olmayan kamu hizmeti gördürülür.

Muvazzaflık hizmetini sürdürürken vicdani retçi olduğunu açıklayanlara hizmet sürelerinin kalan kısmında yukarıdaki paragrafta belirtilen koşul ve niteliklerde kamu hizmeti gördürülür. Vicdani retçi olduğunu açıklayan yedekler için ise yedeklik hali son bulur.

Kendisini vicdani retçi olarak tanımlayan, ahlaki, vicdani, siyasi, dini ya da benzer gerekçelerle askerlik yapmak istemeyenler için mahkeme kararıyla veya bu yasa uyarınca çıkarılan bir tüzükle oluşturulacak sivil kurum tarafından vicdani retçi olarak tanınanlar askerlik mükellefiyetini yerine getirmiş sayılırlar. Askerlik hizmeti yerine alternatif hizmet öngörülebilir. Bununla ilgili kurallar tüzükle düzenlenir.”

Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi, bağımsız sivil bir yasa yapılmasını tercih ederken, bugüne dair sorunlar aşılması için iyi niyetle böylesi bir değişikliği desteklemektedir.

Bu yönde çeşitli vekillerle temaslarımız sürmektedir.

Bu koşullar altında Kıbrıs’ta Vicdani Ret İnisiyatifi, yarın (27 Ekim, Pazartesi) saat 10’da meclis önünde yapacağız basın açıklamasına tüm anti-militaristleri davet eder…