Seçim yılında Kıbrıs’a dikkat çeken atama – Gözde Bedeloğlu

2024’ün Ağustos ayında, Metin Feyzioğlu yerine Türkiye Lefkoşa Büyükelçisi olarak atanan Yasin Ekrem Serim, Kuzey Kıbrıs’taki ticari faaliyetleri ile gündem olmuştu. Serim, cumhurbaşkanı başdanışmanı ve Halkbank yönetim kurulu üyesi Maksut Serim’in oğlu.

***

2023 yılının Mart ayında gazeteci Seyhan Avşar’ın ulaştığı belgeye göre, 22 Aralık 2020’de kurulan Northern Trading isimli şirketin üç hissedarı dönemin TC Dışişleri Bakan Yardımcısı Yasin Ekrem Serim, kardeşi Halil İbrahim Serim ve 2022’nin Şubat ayında öldürülen mafya lideri Halil Falyalı’ydı. TBMM Dışişleri Komisyonu toplantısında, hakkındaki iddialara yanıt veren Serim, Falyalı ile arasındaki anlaşmanın “ortaklık değil satış anlaşması” olduğunu öne sürdü.

Yasin Ekrem Serim, atama kararından sonra, konuyla ilgili haber içeriklerine, kişilik hakları ihlali gerekçesiyle erişim engeli getirtmişti. Bugün Kıbrıs Gazetesi Genel Yayın Yönetmeni Ayşemden Akın, Serim’in adadaki ticari faaliyetlerinin Falyalı ile sınırlı olmadığını, HİS Trading ve Black Sea Development adlı iki şirketi daha olduğunu üç bölümlük bir yazı dizisiyle belgelemişti. Gazeteci Akın, kendilerinden Serim hakkında yayınladıkları haberlerin kaldırılmasının istendiğini duyurmuş ve “Basın özgürlüğüne aykırı bu talebi kabul etmiyoruz. Türkiye’deki yasaların bizi bağlamadığını hatırlatırız” diyerek karşılık vermişti.

***

Geçen hafta, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçisi Yasin Ekrem Serim merkeze çekildi, yerine Ali Murat Başçeri atandı. Başçeri, Aralık 2018 ve Kasım 2022 arasında yine aynı görevde bulunmuş ve 2020 yılındaki KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimlerine müdehale ettiği öne sürülmüştü. Başçeri’nin, Feyzioğlu ve Serim’den sonra yeniden Büyükelçi olarak atanmasına dair Kuzey Kıbrıs kamuoyunda konuşulan iki farklı görüş var. Birincisine göre, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres’in davetiyle, 17 Mart’ta Cenevre’de yapılacak toplantı başta olmak üzere, Kıbrıs’a ilişkin yeni gelişmeler yaşanırken, Türkiye, Kıbrıs sorununa hakim daha deneyimli bir ismin görevde olmasını tercih etti. İkinci görüşe göre ise, bu yeni atama, en geç 12 Ekim’de gerçekleştirilecek olan KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimiyle ilgili. AKP iktidarı ve KKTC hükümeti sıklıkla Kıbrıs adasının gerçeğinin ‘iki devlet ve iki toplum’ olduğununu ve federasyon defterinin kapandığını söylüyor. 15 Ekim 2024’te KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar ve Kıbrıs Cumhuriyeti Lideri Nikos Hristodulidis, BM Genel Sekreteri Guterres’in ev sahipliğinde New York’ta gayriresmi bir akşam yemeğinde bir araya gelmiş ve ileriki günlerde genişletilmiş bir toplantı düzenlenmesi kararlaştırılmıştı. BM’den gelen resmi davete göre toplantı 17-18 Mart tarihlerinde gerçekleştirilecek. Ersin Tatar, masaya ‘iki devletli’ teklifi sunmakta kararlı olduklarını açıkladı. Bir çözüm modeli olarak hiçbir zaman kabul görmemiş bu tezin tekrarı ile sorunun süreceğini ama iletişim kanalının da açık tutulmak istendiği söylenebilir.

***

Ali Murat Başçeri’nin Lefkoşa Büyükelçisi olarak görevde bulunduğu 2020 yılında son KKTC Cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılmış ve Başçeri’nin Kuzey Kıbrıs’ın iç siyasetine müdehale ettiğine yönelik ciddi iddialar gündeme gelmişti. Başçeri, ‘Beyaz Ev’ olarak anılan askeri gazinoda, Ulusal Birlik Partisi’nden (UBP) bazı milletvekilleri ile toplantı yapmıştı. O toplantıda Türkiye’nin, dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’ya karşı Ersin Tatar’ı desteklediği, bunun bir beka sorunu olduğu ve vekillerin de Tatar’ın seçilmesi için çalışması gerektiğinin söylendiği basına yansımıştı. Mustafa Akıncı, seçime yakın bir zaman kala Lefkoşa Büyükelçisi Başçeri tarafından gerçekleştirilen bu toplantıya, bazı UBP milletvekilleri ile birlikte kolordu komutanı ve MİT sorumlularının da katıldığını açıklamıştı. Seçime bağımsız olarak katılan Serdar Denktaş da, MİT’in adaylıktan çekilmesini istediğini ve kendisine destek verenlere baskı yapıldığını söylemişti. Bir grup akademisyen ve hukukçu tarafından hazırlanan 2020 Kuzey Kıbrıs (KKTC) Cumhurbaşkanlığı Seçimi Hakkında Müdahale Raporu’nda seçim sürecinde yaşananlara tanıklarıyla yer verilmişti. Notlardan biri de, seçimden yaklaşık bir yıl öncesine ait. 9 Eylül 2019’da dönemin Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı’nın haberi olmadan TC Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Karpaz’ı ziyaret ederek Türkiye’nin Lefkoşa Büyükelçisi Ali Murat Başçeri ile birlikte vatandaşla buluşma toplantısına katılmıştı. Şüphesiz bu, herhangi bir ‘eşit egemen’ ülke topraklarında yaşanması mümkün olmayacak bir durum. Bir büyükelçinin görev tanımları arasında gittiği ülkenin Cumhurbaşkanınından habersiz toplantı düzenleyip seçim çalışması yürütmesi yoktur.

***

KKTC Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Müdahale Raporu’nu hazırlayanların yalancı, iftiracı ve dış güçlere hizmet eden marjinaller olduğunu söylemişti. Bu yıl Ekim ayında yapılacak Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde yeniden aday olmaya hazırlanıyor Tatar. Seçim ve uluslararası toplantılarla hareketlenen Kıbrıs gündeminde, deneyimli TC Lefkoşa Büyükelçi Ali Murat Başçeri’nin faaliyetleri merakla takip edilecektir.