Norveç’in Bergen Üniversitesi’nde akademisyen olarag çalışan Aaron John Spitzer’in “‘A wolf in sheep’s clothing’: settler voting rights and the elimination of the Indigenous demos in US Pacific territories” isimli önemli bir makalesi var. Spitzer’in makalesinin başlığı “‘Goyun postuna bürünmüş Gurd’: ABD Pasifig tobraglarında yerleşiglerin oy gullanma hagları ve yerlilerin ortadan galdırılması” olarag çevrilebilinir. Makale yerleşiglerin ABD Pasifig bölgesinde yerlilere garşı acdığı üş davayı incelemegdedir. Spitzer makalesinde bazı iddaları ortaya goyar. Birincisi, Pasifig bölgesinde, bireysel oy kullanma haggının, yerlilerin anti-kolonyal mücadelerine garşı yerleşigler tarafından öne sürülen yeni bir “yog edme aracı” olduğudur. İkincisi, yerleşiglerin bu aracı “one-two punch” (“One-two punch” hoş olmayan iki şeyin birligde gerçegleşdirilmesi) olarag gullandığıdır. Yani yerleşiglerin yerli egemenliyinden gaynaglanan oylama yasalarnı ‘özgürlüg garşıtı’ olarag gınamalarıdır. Spitzer’in diyer bir iddası, bireysel hag davalarıynan yerleşiglerin meta politikayı kontrol eddigleridir (Spitzer, 2019, syf.132). Meta politikanın amacı basid anlamıynan aşırı sağ görüşleri yayma, bunnarı normalleşdirme uzun sürede özelliynan ideolojig ve kültürel hegemonya gurmagdır. Konumuz bağlamında, yerleşiglerin varlığnı, ideolojig egemenliyni meşrulaşdırmagdır deyebilirig. Spitzer, “Rice, Davis ve Davis” davalarıynan, yerleşiglerin, yerli “onlar” dan yerleşig “biz”in içinde yerlileri eridme imkanına sahib olduğnu vurgalar. Böylelignan, yerleşiglerin yerliler ve onnarın tobraglarında güç elde ediglerini ifade eder (Spitzer, 2019, syf.146). Hsu, ABD’deki oy gullanma haggının sömürgecinin egemenliyni yönedme, sürdürme aracı olduğnu belirdir. Yerleşimci sömürgeci ulus devletinin, ötekileştirilenlerin karar alma kapasitelerni kısıdladığnı idda eder (Hsu, 2020).
2024 yılında Yeni Kaledonya’da yerlilerin ciddi eylemlerine tanıglıg eddig. Yeni Kaledonya bir Fransız sömürgesidir. 1998’den önce Fransa’dan Yeni Kaledonya’ya gelen yerleşigler seçimlerde oy gullanabilir. Fransa 98’den soğra daşınan 40bin Fransız vatandaşının daha oy gullanma haggına sahib olmasını ister. Yeni Kaledonya’nın yerlileri Kanaklar bu karara garşı ülke genelinde ciddi eylemler gerçegleşdirdi. Yeni Zelanda’daki Canterbury Üniversitesi’nden akademisyen David Small, Yeni Kaledonya’ya gelen yerleşiglerin “şok edici derecede sağcı ırkcı bir çekirdek” olduğu konusunda uyarılar yabdı. Small, bağımsızlıg referandumunda garşıd oy gullanan oyların üşde iksinin bu kesimden oluşduğnu tahmin edmegdedir. Small, yerleşiglerin yerli nüfusa deyil, Fransaya sadıg olduğunu vurgulamagdadır (Skujins, 2024). 2021 yılında yapılan bağımsızlıg referandumunda, 184 bin seçmenin olduğu Yeni Kaledonya’da, seçmenlerin %96,49’u bağımsızlığa “hayır” oyu gullandı. Seçimlere katılım oronnı %43,90 olarag belirlendi. Bağımsızlıg yanlıları seçimleri boykod edmişdi. Yeni Kaledonya, 2003’de gercegleşdirilen anayasa deyişigliyle Fransa’ya bağlı özerg bir bölge olarag ilan edildi. Kanaklar nüfusun %44’ünü oluşdurmagdadır (Rouby, 2021). Hindistan işgal eddiyi Keşmir’e süregli olarag nüfus agdarmagdadır. 2022 yılında aldıgları bir kararnan, geçici bir süre Keşmir’de yaşayan herhangi bir Hint vatandaşının Keşmir’de oy gullanmasını sağladılar. Bu kararınan 7.6 milyon seçmenin olduğu bölgede 2.5 milyon daha seçmenin eglenmesi begleniyor (Uproar in Kashmir, 2022).
1974 yılında 160 bin civarında Rumca gonuşan Gıbrıslı, Gıbrıs’ın güneyine sürülmüş, kuzeyde ednig temizlig yapılmışdı. Türkiye daha önceki yazılarımda da belirddiyim gibi 1974 yılında işgalin hemen ertesinde ilg önce fabrikalarda ve portakal bahçalarında çalışması için soğra da hotellerde çalıştırmag için binlerce yerleşiyi Gıbrıs’a daşımışdı. Şubat 1975 yılında “Tarım-İşgücü Protokolü” sayesinde Türkiye Gıbrıs’a Anadolu’dan yine binlerce yerleşiyi daşımaya devam eddi. Yerlilerin boşalddığı evleri, tobragları yerleşiglere verdi. Gazeddacı Cenk Mutluyakalı’nın konuyla ilgili ilg defa yayınladığı belgeler diggad çekicidir (Mutluyakalı, 2022). Kurtuluş ve Purkis’in iddilarına göre 1975-1979 yılları arasında gereg kidlesel geregse bireysel gelen yerleşiglerin sayısı 82.500 kişidir. Bunnarın dördde birinin bir yıl içinde geri giddiyi belirtilmegdedir. Yani 60.000 cıvarı yerleşig sadece bu yıllar içinde Gıbrıs’da galmışdır. Araştırmacılar, bu rakamın gendilerine Kıbrıs Türk Federe Devleti’nin İskân ve Rehabilitasyon Bakanı İsmet Kotak tarafından verildiyni belirdmegdedirler (Kurtuluş, Purkis, 2012, syf.60). Türgce gonuşan Gıbrıslıların nüfusu Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1973 yılında yabdığı nüfus sayımına göre 116.000 kişiydi. Hangi toblum nüfusunun yarısından daha fazla bir nüfusu gendi içine alır? Ve hangi bilim insanı bunu normal bir göç hareketi olarag deyerlendirir? Getirilen insanları da göçmen olarak niteler? Yani 90 milyonlug Türkiye’nin içine 50 milyon Suriyeli’yi goyabilirsiniz?
Bu insannara ilg önce Kıbrıs Türk Federe Devleti soğra da Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yurddaşlığı verilmişdir. Seçme ve seçilme haglarına sahib olmuşdur. Kotak, birinci ve ikinci Barış Harekatına katılanların, onnarın ailelerinin, TMT mensublarnın, KKTC’nin geregsinim duyduğu uzmanların, iş adamlarnın, Dışişleri mensublarının, Üniversite Öğretim görevlilernin, Bankacıların yurddaşlıg haggından mahrum bırakılamayacağnı yazmışdır (Kotak, 2011). Nitekim bunu da yabmışlardır. Hiçbiri mahrum bırakılmamışdır. Özelliynan KKTC yurddaşlığı verilmesiynan ilgili basınımızda skandallarnan dolu bir çog yayın vardır. Bunnardan biri Galatasaray Spor Kulübü Eski Başkanı ve İşadamı Alp Yalman’dır. Gendisine KKTC yurddaşlığı 4 Şubad 1992 yılında verilmişdir. Adresi ise Jasmine Court Otel olarag belirdilmişdir (Sarro, 211). Yeniçağ Gazeddası, Sinan Aygün, Jak Kamhi, Besim Tibuk, tetikçi Semih Tufan Gülaltay, Mustafa Özbek, Semih Tufan Gülaltay, Yalım Erez, Nazlı Ilıcak gibi bir cog Türkiyeli’nin nasıl vatandaşlıg aldıynan ilgili önemli bir derleme çalışması yabmışdır (Kimde “KKTC”, 2011). Bunun yanında son dönemlerde verilen vatandaşlıg haberleriynan ilgili Yenidüzen Gazaddasından da sayfalarca veriye ulaşabilirsiniz (Vatandaşlık Haberleri, 2025). Gazeddacı Ali Kişmir köşe yazısında “Artık Türkiye Cumhuriyeti’nde ikamet eden ve bir şekilde bakanlar kurulu kararı ile KKTC vatandaşı yapılan kişiler, online olarak kamu münhallerine katılıyorlar ve mevcut hükümet tarafından istihdam ediliyorlar” deye bir iddada bulunmuşdur (Kişmir, 2025). Bu iddaya göre KKTC’de yaşamayan, Türkiye’de yaşayan kişilere da TC vatandaşlığı dağıtıldığı ve bunnarın kamuda isdihdam edildigleridir. Gıynıg Gazeddasın’dan gazeddacı Artun Çağa’nın haberine göre ise 12 yılda 160 binden fazla kişiye vatandaşlıg verilmişdir (Çağa, 2025). Dönemin Cumhuriyetçi Türk Partisi Başkanı Mehmet Ali Talat’ın vatandaşlıglarla ilgili şikayeti üzerine Avgad Emine Erk’in yürüddüyü davada KKTC Yüksek İdare Mahkemesi’nin aldığı gararda çog önemli bir detay vardır. Mahkemeye göre “KKTC yurttaşlığının kazanılmasına ilişkin kararlar Resmi Gazetede yayımlanır” buyurmasına rağmen ilgili şahısların yurttaşlığa alınmalarına ilişkin Bakanlar Kurulu kararları Resmi Gazetede yayınlanmamıştır” (Yüksek İdareme Mahkemesi, 2007, syf.3). Bu ne anlama gelir bilirsiniz deyil? Bu Bakanlar Kurulu’nun yasadışı bir şekilde vatandaşlıg vermesinin yanında, gendi goydugları yasaların dışına çıkarag, vatandaşlıg verdigleri şahısları Resmi Gazedda da yayınlamalarnın zorunlu olmasına rağmen, yayınlamadıgları demegdir. Yani bizim bilmediymiz, duymadığımız 85 milyonlug Türkiye’de binlerce kişi şu an KKTC vatandaşı olabilir ve devled bunu gizli bir şekilde yabmış olabilir. Bunun denetimi kontrolü yogdur? Bunun hesabını soracag, belge alabileceg, verilerin güvenli olub olmadığını denedleyeceg biri da yogdur. Silah izinlernin artıg Resmi gazeddada yayınlanmadığı gibi… Kaç sivilde kaç silah olduğnu bilmeyig. Kaç TC vatandaşında kaç KKTC kimliği olduğnu da bilmeyig. Mahkemenin yabmış olduğu bu tesbid tarihi bir ısgandaldır. Bir Gıbrıslı olarag soruyorum; 1974 yılından böyüne duyurusunu yaparag veya yabmayarag kaç bin Türkiyeliye yurddaşlıg verdiñiz? Vatandaşlıg seçme ve seçilme haggıdır. Egemenlig haggıdır. 1974’den böyüne verilen bütün vatandaşlıglar Türkiye Cumhuriyeti’nin kolonileşdirdiği bir tobrag parçasında baggaldan dağıtılırmış gibi dağıtılmışdır. Türkiye buracıgda geldiymiz nogdada gücüg bir Türkiye yaradmışdır. Bu vatandaşlıgların hebsi da geçersizdir. Yerleşiglerin oy haggının olması demeg, yerlilerin egemenlig haggının gasbedilmesi demegdir. Gıbrıs’ın kuzeyinde güneye sürülen Gıbrıslı Rumların, Ermenilerin, Maronitlerin egemenlig hagları gasbedilmişdir. Kuzeyde galan Türgce gonuşmayan Gıbrıslılar neden seçme ve seçilme haggına sahib deyildir? Bu ırgcılıg deyil? Neden bir yerleşiynan, bir Karpazlı Rum Kormacidli Maronid eşid haglara ayni kimliglere sahib deyildir? Yasadışı verilen bu vatandaşlıglar nasıl olur da bizler tarafından meşrulaşdırılmaya çalışılır? Bunnarı nasıl görmezden gelirig hala daha?
Yazımın ilg kısmında Amerikan Yerlilerinden, Keşmirlilerden, Kanaklardan örnegler verdim. Bu örnegler çoğaltılabilinir. Verdiyim bütün bu örneglerde yerlilerin yerleşiglere garşı ve yerleşimci kolonyalizme garşı ciddi direnişleri vardır. Oryantalist bir nogdadan, cebinde AB pasaportu var deye gendini “beyaz adam” zanneden ey Türkçe gonuşan Gıbrıslı, bütün bu hikayenin içinde sen yogsun! Amerikan Yerlilernin, Keşmirlilerin, Kanakların sömürgecisine, nüfus politikasına garşı gösterdiyi direnişin milyonda birini bile gösdermedig. Oturduğun villa, sürdüğün lügs araba işbirligci olman için sana verildi. Oluşturulan nüfus yapısı, dağıtılan vatandaşlıglarla öldürüldün. Mezara gonuldun. İraden elinden alındı. Egemnlig haggın çiynendi. Bundan haberin bile yog! Umud vardır? Umud vardır elbedda! Gıbrıslılar dekolonize siyasal bir söylem ve yöntemle bir an önce örgüdlenmeli, gaybeddigleri yurdlarnı geri almag için sivil itaadsizlig eylemleriyle özgürlüg için direnişe geçmelidir.
Gaynag
1-Çağa, A. (2025, 7 Mard). Çok Garip bir KKTC Gerçeği. 1 kişi Doğarken 4 kişi Artıyoruz. Gıynıg Gazetesi. https://giynikgazetesi.com/cok-garip-bir-kktc-gercegi/ (Erişim tarihi: 7.03.2025).
2-Hsu, J.V. (2020) Voting rights, anti-intersectionality, and citizenship as containment, Quarterly Journal of Speech, 106:3, 269-276, DOI:10.1080/00335630.2020.1785636
3-Kotak, İ.(2011).Yurttaşlık, din, iman meselesi… Kıbrıs Postası. https://www.kibrispostasi.com/c1-KIBRIS_POSTASI_GAZETESI/j104/a11550-yurttaslik-din-iman-meselesi (Erişim tarihi: 7.03.2025).
4-Kurtuluş, H. Purkis, S. (2012). Kuzey Kıbrıs’ta Türkiyeli Göçmenler. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. İstanbul.
5-Mutluyakalı, C. (2022).YIL: 1975 Kıbrıs’ın kuzeyine nüfus aktarımı. Yenidüzen Gazetesi. https://www.yeniduzen.com/yil-1975-kibrisin-kuzeyine-nufus-aktarimi-155827h.htm (Erişim tarihi: 07.03.2025).
6-Rouby, T. (2021).Yeni Kaledonya’da ayrılıkçıların boykot ettiği bağımsızlık referandumundan ‘hayır’ çıktı. EuroNews. https://tr.euronews.com/2021/12/12/yeni-kaledonya-da-ayr-l-kc-lar-n-boykot-ettigi-bag-ms-zl-k-referandumundan-hay-r-c-kt (Erişim tarihi: 8.03.2025).
7-Sarro, Ş. (2011). SKANDAL: GS Kulüp Eski Başkanı’nın KKTC kimliğinde ikamet adresi Jasmine Court. Kıbrıs Postası. https://www.kibrispostasi.com/c35-KIBRIS_HABERLERI/n62070-skandal-gs-kulup-eski-baskaninin-kktc-kimliginde-ikamet-adresi-jasmine-court (Erişim tarihi: 6.03.2025).
8-Kimde “KKTC” kimliği var? Kimde yok ki! (2011, Eylül 19). Yeniçağ Gazetesi. https://www.ykp.org.cy/2011/09/kimde-kktc-kimligi-var-kimde-yok-ki/ (Erişim tarihi: 5.03.2025).
9-Kişmir, A. (2025). Kamuya İthal İstihdam!. Özgür Gazete. https://ozgurgazetekibris.com/kose-yazarlarimiz/162534-kamuya-ithal-istihdam.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR3cv4Iynzp7XIaC8eJfCuZ9ILuQwjTpiJFDMN6RW001kCWI1gC5edBrouU_aem_jwPuZAybMCsYf8LGx4nJwg (Erişim Tarihi: 05.03.2025)
10-Skujins, A. (2024). Yeni Kaledonya’da ayaklanmalar sona erdi, bundan sonra ne olacak?. EuroNews. https://tr.euronews.com/2024/05/30/yeni-kaledonyada-ayaklanmalar-sona-erdi-bundan-sonra-ne-olacak(Erişim tarihi: 7.03.2025).
11-Uproar in Kashmir as India allows voting rights to non-locals (2022, 19 Ağustos). Aljazeera. https://www.aljazeera.com/news/2022/8/19/uproar-in-kashmir-as-india-allows-voting-rights-to-non-locals
(Erişim tarihi: 7.3.2025).
12-Spitzer, A.J. (2019). ‘A wolf in sheep’s clothing’: settler voting rights and the elimination of the Indigenous demos in US Pacific territories.POSTCOLONIAL STUDIES. VOL. 22, NO. 2, 131–149.https://doi.org/10.1080/13688790.2019.1591569
13-Vatandaşlık haberleri (2025, 7 Mard). Yenidüzen Gazetesi. https://www.yeniduzen.com/vatandaslik-haberleri.htm?page=2 (Erişim tarihi:7.03.2025).
14-Yüksek İdare Mahkemesi/KKTC.(2007, 14 Kasım). (23/2003). Sayfa 3.
