Kıbrıs iktibasLatif AranYargı Kararlarının Eleştirilmesi ve Eleştirinin Sınırları - Latif Aran

Yargı Kararlarının Eleştirilmesi ve Eleştirinin Sınırları – Latif Aran

Kategori:

İfade özgürlüğü, temel hak ve özgürlüklerin “anası” olarak nitelendirilir ve çağdaş demokratik toplumların en önemli yapı taşlarından biridir. Bireyin düşüncelerini serbestçe açıklayabilmesi, diğer tüm hakların kullanılabilirliği için ön koşul niteliğindedir. John Stuart Mill, susturulan bir düşüncenin yalnızca tek bir kişiye değil, tüm insanlığa zarar verdiğini belirtmiştir. Ona göre, yanlış da olsa bir fikrin ifade edilmesi, gerçeğe ulaşma sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu yönüyle ifade özgürlüğü, sadece bireysel fikirlerin dile getirilmesi için değil, aynı zamanda toplumun entelektüel gelişimi ve demokrasinin yeniliğe açık kalması için de vazgeçilmezdir.

Bununla birlikte ifade özgürlüğü, kimi zaman başka hukuki değerlerle çatışma potansiyeli taşır. Bu değerlerin başında yargının otoritesi ve tarafsızlığının korunması gelir. Yargı, yalnızca uyuşmazlıkları çözen bir mekanizma değildir; aynı zamanda hukukun üstünlüğünün, temel hakların korunmasının ve devletin meşruiyetinin de güvencesidir. Bu nedenle, yargı makamlarının itibarı ve tarafsızlığı hem bireylerin hak arama özgürlüğü hem de kamu düzeninin korunması açısından özel bir öneme sahiptir.

Yargıçların ve yargı kararlarının eleştirilmesi, demokratik denetimin doğal bir parçası olsa da, yargının otoritesine zarar verme riskini de içinde barındırır. Bu ikili durum, ifade özgürlüğü ile yargının saygınlığının korunması arasında hassas bir denge kurulmasını zorunlu kılar. Nitekim Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) 10. maddesinin 2. fıkrasında, ifade özgürlüğünün sınırlandırılabileceği meşru amaçlar arasında “yargının otorite ve tarafsızlığının korunması” da açıkça sayılmıştır.

AİHM İçtihadı

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), kararlarında ifade özgürlüğünün kapsamını belirlerken yargının saygınlığını koruma gerekliliğini de dikkate alır. Mahkeme, özellikle kamu yararıyla bağlantılı eleştirileri güçlü biçimde korurken, mesnetsiz saldırı veya kişisel hakaret niteliğindeki ifadeler karşısında daha sınırlı bir yaklaşım benimser. Orantılılık ilkesi ise AİHM’in bu alandaki değerlendirmelerinin merkezindedir.

AİHM içtihadında şu ilkeler öne çıkmaktadır:

  • Kurumsal eleştiri ve olgulara dayalı ifadeler, güçlü koruma görür. (Örn. De Haes & Gijsels, Kobenter, July & Libération, Morice kararları)
  • Kişisel maksat güden, ahlaki kusur isnadı içeren ve zayıf kanıtlara dayalı ifadeler, sınırlı koruma görür. (Örn. Perna, Peruzzi, Buscemi kararları)
  • Devam eden yargılama veya soruşturmayı etkileyen, masumiyet karinesini ihlal eden ifadeler, ciddi biçimde sınırlandırılır. (Örn. Worm, Bédat kararları)
  • Hakaret veya aşırı kaba üslup içeren ifadeler, zayıf koruma görse de Mahkeme ağır yaptırımlar yerine daha hafif önlemleri tercih eder. (Örn. Skałka kararı)
  • Kurumsal eleştiri nedeniyle ağır yaptırımlara maruz kalan yargıçlar veya yüksek yargı üyeleri, genellikle AİHS 10. madde ihlali kapsamında değerlendirilir.

Ekayev v. Rusya  Kararı

(Başvuru No: 29396/15, 10 Ocak 2023)

AİHM’in yakın tarihli Ekayev kararında bu ilkeler somutlaştırılmıştır. Başvurucu Ekayev, avukat, insan hakları savunucusu ve gazetecidir. Tverskoy Reporter gazetesinde Tver Bölge Mahkemesi yargıçlarının yolsuzluk yaptıklarına ilişkin makaleler yayımlamış ve 2011’de “Küçük Tiran Yargıç A.” başlıklı yazısıyla gündeme gelmiştir. Yazıda yargıcın önüne gelen davalarda önyargılı davrandığı, davanın taraflarına “Sen benim ünümü biliyorsun!” gibi tehdit edici ifadeler kullandığı iddia edilmiştir.

Ekayev, uzun bir yargı sürecinin sonunda “mahkemeye hakaret” suçundan mahkûm edilmiş; 100.000 RUB para cezasına çarptırılmış (zamanaşımı nedeniyle ceza infaz edilmemiştir), ayrıca yargıç A.’ya 1.000.000 RUB manevi tazminat ödemesine karar verilmiştir. Başvurucu (Ekayev)  bu yaptırımların AİHS’nin 10. maddesini ihlal ettiğini ileri sürmüştür.

AİHM’in Değerlendirmesi

  • Mahkeme, öncelikle yargının asılsız ve yıpratıcı saldırılara karşı korunmasının gerekli olduğunu vurgulamıştır. Bununla birlikte, yargıçların resmi sıfatlarıyla hareket ederken kişisel eleştiriye daha geniş ölçüde katlanmaları gerektiğini belirtmiştir.
  • “Küçük Tiran” ifadesi, Mahkeme tarafından mevcut koşullarda bir değer yargısı olarak değerlendirilmiştir. Ekayev’in amacı, kamu yararına bir mesele olan yargıçların yetkilerini kötüye kullanma iddialarına dikkat çekmektir.
  • Yerel mahkemelerin makaleyi bir bütün olarak değerlendirmemesi, bağlamı göz ardı etmesi ve kamu yararı yönünü dikkate almaması eleştirilmiştir.
  • Verilen manevi tazminatın olağanüstü yüksek oluşu ve başvurucunun mali durumunun dikkate alınmaması da AİHM’in ihlal tespitinde rol oynamıştır.

Sonuç olarak, AİHM, AİHS’nin 10. maddesinin ihlal edildiğine hükmetmiştir.


Yeniçağ Kıbrıs sitesinden daha fazla şey keşfedin

Son gönderilerin e-postanıza gönderilmesi için abone olun.

Leave a reply

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen isminizi buraya giriniz

Bu site istenmeyenleri azaltmak için Akismet kullanır. Yorum verilerinizin nasıl işlendiğini öğrenin.

Diğer yazıları

Kıbrıs Cumhuriyeti mahkemelerinden iki önemli mülkiyet kararı – Latif Aran

Bu hafta içinde Kıbrıs Cumhuriyeti mahkemeleri mülkiyetle ilgili iki...

Yalnızca Evet Evet Demektir Yasası (Ley del solo sí es sí) – Latif Aran

2016 yılında İspanya'da gerçekleşen bir olay, İspanyolların adalet duygusunu...

Yurttaş gazeteciliği ve özel hayatın gizliliği – Latif Aran

Yurttaş gazeteciliği nedir? Yurttaş gazeteciliği, geleneksel gazetecilik süreçlerinden tamamen ayrı...

Çatışma sonrası mülkiyet haklarının restorasyonu: Bosna-Hersek örneği – Latif Aran

Silahlı bir çatışma sonrası yerlerinden edilmiş kişilerin ve mültecilerin...
4,663BeğenenlerBeğen
1,585TakipçilerTakip Et
4,265TakipçilerTakip Et
1,410AboneAbone Ol

Son eklenenler

Volkan Yaraşır yazdı: Karatani: Yağmanın ekonomi politiği

Kojin Karatani bir eylem ve düşün insanı. Modern toplumun...

Fikret Başkaya yazdı: İklim krizi ve kapitalizm: Çıkış neden mümkün değil?

‘’Gezegen bizi kurtaracağı düşünülen insanlarca öldürülüyor.’’                                                                        Greta Thunberg COP taraflar...

Özkan Yıkıcı yazdı: Yakın tarih ile garantörlerimiz: Yunanistan ve Türkiye

Birkaç makaledir, Onbeş Kasım üzerinden gidiyorum. Özellikle Kuzey Kıbrıs'ta...

#podcast Avrupa’nın Aranan Suçluları ve Kıbrıs’ın Kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Murat Kanatlı ve karikatürist Serhan Gazioğlu; çizgilerin diliyle Kıbrıs'ın kuzeyindeki siyasi atmosferi, yaklaşan seçim tartışmalarını ve toplumun geçmişten bugüne uzanan tarihsel yüzleşmelerini canlı yayında masaya yatırdı.

Şener Elcil yazdı: Hayaller ve Gerçekler | Dreams and Realities

Geçtiğimiz hafta, Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da yapılan “Dünya İklim...

Özkan Yıkıcı yazdı: Onbeş Kasımlı Pazar gününden

Kıbrıs'ta Onbeş Kasım yakın tarihi gün dönemi ikili şekilde...

Özkan Yıkıcı yazdı: On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler

On Beş Kasım güncesinden önemli notlar ve kısa yüzleşmeler On...

Canlı yayın

01:05:18

#video Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı karikatürlerle gündemi konuşuyor

Sözün bittiği yerde çizgiler konuşuyor... Serhan Gazioğlu ve Murat Kanatlı, karikatürlerin rehberliğinde Kıbrıs'ın kuzeyindeki memleket ahvalini ve siyasetin perde arkasını değerlendirdi.
01:00:29

#video Avrupa’nın aranan suçluları ve Kıbrıs’ın kuzeyi | 15+ Dakikada Gündem

Kıbrıs'ın kuzeyi uluslararası suçluların sığınağı haline mi geldi? Kuruluş yıl dönümünde güvenlik zafiyetleri, kara para akışı ve yasal boşluklar canlı yayında mercek altına alındı.
01:06:52

#video “Mış Gibi Yaparak Yaşayamam!”: Çiğdem Dürüst Kamudaki Çürümeyi Anlattı | Gündem+

Kamuda liyakat bitti mi, sistem nasıl kilitlendi? Eski üst düzey bürokrat Çiğdem Dürüst, Gündem+ yayınında kamu çarklarının neden dönmediğini ve Kıbrıs'ın kuzeyindeki idari çöküşü tüm açıklığıyla değerlendirdi.