ABD liderliğindeki Batı emperyalizmiyle Rusya arasında büyük bir kapışmaya sahne olan Ukrayna Savaşı’nın üzerinden iki yıl geçti. NATO’nun sınırlarına yayılmasına karşı Rusya lideri Vladimir Putin’in 24 Şubat 2022’de verdiği “özel askeri operasyon” emriyle Rus birliklerinin Ukrayna’ya girmesiyle “resmen” başlayan savaş tüm şiddetiyle sürüyor.
Ukrayna’daki savaş bugün itibariyle üçüncü yılına girerken son bir yılda cephe hattında kayda değer bir değişiklik olmasa da savaşın ekonomik, siyasi, askeri ve insani faturası her geçen gün ağırlaşıyor.
GİZLENEN GERÇEKLER
Kiev, savaş üzerinde olumsuz etki yaratacağı gerekçesiyle kayıpları “devlet sırrı” diyerek açıklamıyor. Benzer şekilde Moskova da kayıplar konusunda net bilgiler açıklamaktan kaçınıyor. Rusya ve Ukrayna’nın asker kaybının 100 bin civarında olduğu konusunda genel bir uzlaşı söz konusu. Gerek Moskova gerekse Kiev’in açıkladığı kayıplar yukarıdaki sayıların çok çok gerisinde.
Moskova’nın kayıplarını psikolojik bir savaşa dönüştüren NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg ve Amerikan istihbarat raporlarına göre Rusya 300 binden fazla askerini yitirdi. Rus yetkililer, Batı’nın savaştaki Rus kayıp sayısına ilişkin tahminlerinin kara propaganda olduğunu, sayıların gerçeği yansıtmadığını ve Ukrayna’nın kayıplarının düşük gösterildiğini savunuyor.
DEĞİŞEN BİR ŞEY YOK
Ukrayna lideri Volodimir Zelenski, ülkesinin bahar aylarındaki taarruzunun umduğu kadar başarılı olmadığını kabul etti. Rusya hâlâ Ukrayna topraklarının yüzde 18’ini kontrol ediyor. Geçen yılın bu dönemine kıyasla Vladimir Putin siyasi ve askeri anlamda daha güçlü.
Cephedeki durum stabil. Ukrayna’nın bahar taarruzu tutmazken kış taarruzu da durdu. Rusya, Ukrayna saldırılarını durdururken son olarak 17 Şubat’ta Donetsk yakınlarındaki Avdiyivka kentini Ukrayna ordusunda aldı. Rus ordusunun yeni hedefi Donetsk’in Chasiv Yar şehri.
Ukrayna Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Valeriy Zalujniy, sıcak çatışmaların sürdüğü cephenin kuzeyden güneye kadar yaklaşık bin 500 kilometreyi bulduğunu söylüyor.
SAVAŞ YORGUNLUĞU
Ukrayna’ya askeri ve ekonomik destek sağlamaya devam etme yönündeki siyasi istek hem ABD’de hem de Avrupa’da aşınmaya başladı. Savaş üçüncü yılına girerken güncel rapor ve analizlerin çoğuna göre, Ukrayna giderek zorlaşan bir durumda ve Rusya’nın üstünlüğü var. Kiev ve Batı cephesinde savaşın kazanılamayacağına dair inanış artıyor. Ukrayna tarafındaki ciddi mühimmat, asker ve insan gücü sıkıntısına ilişkin raporlar, ABD desteğinin devam edeceğine dair şüpheler ve Rus kuvvetlerinin stratejik hamleleri Moskova’ya avantaj ve üstünlük sağlıyor. Foreign Affairs, Foreign Policy, Politico gibi gibi Amerikan merkezli dergilerde Batı cephesinde oluşan savaş yorgunluğuna ilişkin hemen her gün analizler çıkıyor. Amerikan Dış İlişkiler Konseyi’nin dergisi Foreign Affairs’e göre yüksek yoğunluklu savaş süresiz devam ederse bu Kiev’in lehine olmayacak.
ACIDAN NEMALANIYORLAR
Elbette ki, bu sorgulama, savaşı uzun yıllara yayarak Rusya’yı zayıflatma hesapları içerisindeki “kolektif emperyalizm”in ana stratejisinde bir değişiklik manasına gelmiyor. Rusya-Ukrayna savaşındaki gelişmeler gidişatın daha da uzayacağının sinyallerini verse de söz konusun olan taktiksel birtakım hamleler.
Amerikan-İngiliz emperyalizminin ve de NATO’nun savaşı bitirme gibi bir kaygıları yok. Washington ve Londra savaşı yıllara yayarak Rusya’yı çökertme peşinde. Savaş hali Amerikan silah endüstrisi ve enerji tekelleri için muazzam bir kâr kapısı haline gelmiş durumda. Uzayan savaşın ilerleyen süreçte Rusya’ya ciddi manada kan kaybetmesi bekleniyor. ABD-İngiltere ittifakının savaşın yıllara yayılacağına dair açıklamaları barışın kısa sürede gelmeyeceğinin işaretleri.
Buna karşın Ukrayna Cumhurbaşkanı Vlodimir Zelenski’nin emperyalist merkezlerde destek arayışları savaşın sponsorları ABD ve İngiltere’yi dahi bıktırmış durumda. Zelenski’nin yeterince destek almadıkları yönündeki sitemlerine kısa bir süre önce İngiltere Savunma Bakanı Ben Wallace’ın “Burası Amazon değil, elinizdeki listeyi istediğiniz gibi sipariş edemezsiniz… Bazen insanların aldıkları yardımın ardından müteşekkir olduklarını söylemesini beklemek de hakkımız” yanıtı bu bıkkınlığı büyük bir açıklıkla izah ediyor. İngiliz bakan Batılı ülkelerin kendi kullanımları için ayrılan silahları dahi Ukrayna’ya verdiklerini belirterek Zelenski’nin bitmek bilmeyen suçlamalarına isyan etmişti.
2024’te savaşın yönü cephedeki çatışmaların sonucundan çok binlerce kilometre uzaklıkta, Londra’da, Brüksel’de ve Washington’da alınan kararlara bağlı olacak.
SAVAŞ NEDEN ÇIKTI?
Görünür neden Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etmesi. Ancak asıl neden Amerikan emperyalizminin jandarmalığını yapan NATO’nun Rusya sınırlarına doğru yayılarak, Ukrayna’yı da bünyesine katmak istemesiydi. Soğuk Savaş’ın ardından sistematik olarak Rusya’ya doğru genişleyen NATO’nun kışkırtıcı, provokatif adımlarına karşı Moskova Ukrayna’nın doğusunu işgal ederek yanıt verdi.
SAVAŞIN ETKİLERİ
NATO’nun genişleme stratejisinin sonucunda başlayan Ukrayna savaşının küresel etkilerini ekonomiden toplumsal yaşama, uluslararası ilişkilerden askeri yönelime kadar hemen her alanda görmek mümkün. Soğuk Savaş sonrası dönemin en önemli jeopolitik kırılması olan savaşın ortaya çıkardığı sonuçlar, sadece Avrupa’yı değil, küresel sistemi derin şekilde etkiledi. Savaşın yıkıcı etkileri tüm dünyada kalıcı hasarlar yaratırken, artçı sarsıntıları tüm hesapları alt üst etti.
• Gıda krizi
Dünyanın tahıl depoları olan Rusya ve Ukrayna’daki savaş küresel gıda fiyatlarının artmasına neden oldu. İtalya’dan Almanya’ya, Madagaskar’dan Şili’de dünyanın her bir köşesinde market raflarındaki her ürünün pahalılaşması tüm kitleleri etkiledi.
• Çiftçi krizi
Bugünlerde Avrupa genelindeki çiftçi isyanlarının ana etkenlerinden biri de Ukrayna’daki savaş. Ukrayna buğdayının, tahıl ürünlerinin Avrupa’ya satılmasına öncelik verilmesi Bulgaristan’dan Romanya’ya, Macaristan’dan Fransa’ya tüm kıta genelinde büyük rahatsızlık nedeni.
• Enerji krizi
Aynı zamanda bir enerji deposu olan Rusya gazı ve petrolüne uygulanan yaptırım dünya genelinde enerji fiyatlarını katladı. Artan gaz-petrol fiyatı hemen her alanda büyük bir pahalılığa yol açtı. Pek çok ülkede artan enerji fiyatına karşı protestolar gerçekleştirildi.
• Halklar düşmanlaştırıldı
Savaş toplumları ve halkları da birbirine düşmanlaştırdı. Batı’da başlayan Rus avcılığının sonucu olarak edebiyattan bilime, kültürden spora her alanda insanlığa büyük katkı yapan Ruslar aforoz edildi. İnsanlığın büyük değerleri olan şairler, yazarlar, edebiyatçılar kitaplardan, tarihten silindi.
• NATO genişlemesi
İsveç ve Finlandiya savaşın gölgesi altında NATO’ya üye yapıldı. Bu son üyeliklerle birlikte Rusya Batı’dan tamamen kuşatılmış oldu. İskandinavya’dan Baltıklar’a oradan da Doğu Avrupa ve Karadeniz’e kadar olan bütün bir Güney Batı hattı tamamen çevrelendi.
SAVAŞIN BİLANÇOSU
• Göç-sığınma
BM Mülteci Örgütü’nün (UNHCR) verilerine göre savaşın başından bu yana 10 milyondan fazla Ukraynalı ülkesinden kaçmak zorunda kaldı. Ukraynalıların yaklaşık 1,5 milyonu komşu ülke Polonya’ya gitti. 5 milyondan fazla Ukraynalı da ülkesinde yer değiştirmek zorunda kaldı.
• Ölü sayısı
Batılı kaynaklara göre Ukrayna’da 30 bin ila 40 bin sivil hayatını kaybetti. Birleşmiş Milletler’in (BM) Ocak ayı sonu verilerine göre Ukrayna’da en az 20 bin sivil öldü veya yaralandı.
• Kayıplar
Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC), Ocak 2024’te Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle 23 bin kişinin kayıp olarak kayıtlara geçtiğini açıkladı. Bu kayıp kişilerin esir alındıkları, öldürüldükleri veya evlerinden ayrıldıkları bildirildi.
• Ekonomik yıkım
Avrupa Birliği (AB) ve Dünya Bankası, Ukrayna’daki altyapı ve binaların yeniden inşasının yaklaşık 350 milyar dolara mal olacağı değerlendirmesini yapıyor.
