Pazar günü Şilide yapılan başkanlık ikinci turunu sol aday Boreks kazandı. Y.56 oy alarak faşist adayı geride braktı. Oysa, özellikle birinci turdaki katılım sorunu ve parlementoda sol çoğunluğu sağlayamaması gibi sonuçlar, ikinci turda faşist adayın kazanma kuşkuları da yayılıyordu. Ancak, tarihi gerçek yeniden yaşandı. Özellikle Pinoşetin eşinin ölmesi, kadınların sokağa çıkıp se vinç gösterileri yapmalarıyla, yeniden faşizmin gerçeği hatırlatan günler haline sokuldu. aAyrıca, kurucu mecliste yerel yönetimlerin yetkilerinin artırılması gibi anayasal haklardaki sol dalganın etkisi de başkanlığın da alınmasıyla, Şilide birşeylerin değişme olasılığının hayataki karşılığı idi. Böylesi esen son yeller ise Şilide Boreksin seçimi kazanmasıyla yetinmeyerek, ayrıca direk bazı ilk hamlelerini de duyurmasıyla Şili yeni bir döneme girme yolunda olduğunu da işaret etmekteydi.****
Şilide seçimler yapıldı. Özellikle 2019 yılında yapılan metro zam ile sokağa çıkan öğrencilerin protestolarıyla başlayan dalga, sonuçta önce anayasa referandumla oluşan kurucu meclisle ilk önemli değişim hamlesini başardı. Böylelikle pinoşet anayasası değiştirilecekti. Kurucu meclis dengesi ise bunun olumlu şekilde olacağının kanıtıydı. En son Pazar günü yapılan başkanlık seçimini de kazanan Boreks ile birlikte sol Şilide yeni sayfa yazma gücüne ulaştı. Prokramı hernekadar değişim çizgisini söylese de özellikle emeklilik, kadın, çevre ve bazı diğer konulardaki başarı Şilinin tutsağı olduğu Neolierbal kısgaçtan nefes almasına yardımcı olacaktır. Kurucu Meclisin büyük oy çoğunluluğu ile oluşan yapısıyla da ülkeden yerel halklardan kadınlara, çalışan kesimden eşcinsellere varan birçok değişimin adımlarının atılması beklenmektedir. Bizde de son günlerde papağan işbirlikçi gazetecilerin de önerdiği başkanlık sisteminin, Şilide tam aksi yerel yöentimlere yetkiler devri savunulması da kulaklara küpe olması önemlidir.***
Şili yakın tarihte önemli olayları yazdı. Yazmakla kalmayıp, dersleri ve başarılarıyla da halklara mesajlar verdi. Barışçıl sosyalizme geçiş ile Alyende dönemi, pinoşet ile Şikago çocuklarının Neoliebral ilk uygulamaları gerçekleşmesi ise bu yapının dersleri, sivil halk direnişleriyle faşizmin geriletilmesi, Öğrenci dirençleriyle eğitimdeki özelleştirmenin yanlışları, alır başını gidern yakın tarih sayfalarıdır. Hele de Pinoşet ve Alyende önemli iki zıt liderin yaşansal önemsenmesini gerektirir. Kurumsalın yapısal yeni sömürge gerçekliği, sermaye hegemonyasıü, özelleştirmelerle nelerin olacağı Şili yakın tarihi sayfalaında bol bol vardır. Bu yönleri özellikle sermaye kesimi alıp birçok ülkede uyguladı.
Son süreç de önemli. Eğer direnç sokakta olup mücadeleyle Neoliberalizim durdurdurulmasa, bazı kararlar geri aldırtılmasa, halk direnci de olamayacaktı. Sandığı bekleyerek ve hele de sistemle fark konulmadıkça, değişen bir şey olmama gerçeği, Şilide kırıldı. Sokak direnciyle kazanılan, durdurtulan güç, sonradan değişim talepleriyle de anayasayı resmi kurumlara değil, yeni seçilen kurucu meclisle yapma aşamasına dek getirdiler. Hatırlayın bizim maskaralık haline sokulan meclis anauyasa hikayelerine! Bunları kazanan Şili başkanlık seçimlerinde birinci tur kuşkularla birlikte sorulara getirdiler. Kartılım azlığı ve merkezlerin çöküşü, sisteme karşı sokak sorgusu sonucu, sol adayın prokramını daha radikal yaparak sokağa sunmakla, bazı koşulalrın da hatırlatıcı olması sonucu, ikinci turu sosyalist aday Y.56 oy ile kazanmasına neden oldu.
Dünya solu hem Şilideki yeni dönemdeki gelişmelere, ayni zamanda Kurucu meclisin yeni anayasını beklerken, önümüzdeki yıl Brezilya ile Kolonbiya seçimelri de daha merakla beklenir oldu. Brezilya ve Kolonbiyada sol seçimi kazanırsa, yeniden Latin Amerikada penbe sosyalizmin rüzgarları esecektir. Bu defa sınırın nerelre dek gideceği veya alınan derslerle yeni nelerin olacağı da merakla beklenen gelişmeler olacaktır. Bunlar günümüz kapitalizimdeki kriz sürecinde sol seçenek aramasındaki etkierli de belirleyecektir.
Kısaca; Şili solu sadece sandık değil, sadece egemen bloka dokunmadan ayarlarla sınırlı kalmayarak sokak dinamiği ile seçim kazandı. Yerel halktan kadınlar hareketine, sendikalardan öğrenci hareketelrine varan dinamikler, sokakta bedel ödeterek aldıkları başarılarla solu yeniden başa getirdiler. Bakalım Şili bu defa neleri yazacaktır. Hangi şarkılarla dünyaya mesajlar verecek. Darısı, dersleriyle Türkiye ve bizlere. Özellikle de ayni kalıpta değişim değil de sokak direnç gerçeğinin nedenli anlaşılacağı da önemlidir.
