Durum içler acısıdır. Trafik lambalarının bozulanını yenileyemeyen, su sisteminin bakımını yapamayan ve elektrik için yakıtı alabilmesi için borçlarını ödeyemeyecek halde düşen bir yönetimin devamına izin veren siyasi partilere halk katlanıyor. İnsanlar onların siyasi şovlarına katılarak güçleniyoruz demelerine olanak veriyor.
Borçlarını ödeyemeyen ve sözlerini ve mevzuatını yayımladığı ödemeleri yerine getiremeyen ve gösteriler sonrasında cebinden veriyormuş gibi tavırlar gösteren bir yönetim var ve işi gücü daha fazla halktan para toplamak haline gelmiş bulunuyor.
İki milyar sekiz yüz yirmi bir (2 821 000 000) milyon olan yerel gelirinin 810 milyonu fon gelirleridir. Yani %30’u genel bütçe ile birleştirilen belli amaçlar için konulmuş fonlardır. Bütçe ahlakına ve yurttaş gelirine orantılı vergi yükümlüsüdür diye anayasaya göre değil belli amaçlara ve ilgili kişilere kamu yararına diye yükletilmiş ödemelere dayandırılmış olan şeylerdir. Onun için amacın kamu yararına olması ve amacı doğrultusunda kullanılması şartı vardır. Bütçe disiplini açısından da harcamaların devletin yaptığı harcamalarla denetlenmesi zorunluluğu vardır.
Ancak meclisin hiçbir yasasının nasıl uygulandığını izlemediği ve bütçe ahlakı ve anayasanın bu gerekliliklerinin yerine getirildiğini denetlediği görülmemiştir. Öyle bir veya daha çok daimî komite de kurulmuş değildir. Basında da fonların kuruluş amaçları doğrultusunda kullanıldığını olsun dert eden bir yorum kayda geçmiş değildir. Fiyat istikrar fonunun fiyat istikrarını sağlamadığı haber olur ama fonlar nerelere harcanır diye soruşturulmaz.
Toplam yerel gelirlerin %30’u tamamen adaletsiz ve denetimden uzak olarak genel harcamalara gider.
Buna devletin yaptığı masraflarının çok üstünde hazırlanan bir belge için aldığı harçlar da eklenirse vergilerin yarısının (59 milyon diğer fon gelirleri ve sürücü belgesi, ölüm doğum belgesi, çoğu baş ağrısı belgesi gibi) kişinin gelirine orantılı olmayan kamu gelirleri olmaktadır.
Kazanç vergisine gelince vergi geliri deyip sanki geliri vergilendirmiş gibi yapılır ama olan kazancı saptamaktır. Buna bakılınca da durum komiktir. Kişinin kazancına göre kamuya katkıda bulunma şartı umursanmamaktadır. Kişiler kazanç vergisi ile yükümlüdürler, sermaye ise kurumlar vergisi öder. Kurum olmayan yok gibidir. Canı isteyene şirket kurma izni verilir ve çok yaygındır. Kasap da bakkal da kurum olur. Kurumlar vergisi 280 milyondur ama kişilerin ödediği kazanç vergisi 955 milyondur. Yani emekçilerin olduğu kesim sermayenin olduğu kesimden üç buçuk kattan fazla vergi verir. Demek ki kurumlar denetlenmez ve ücret ve kaynağı belli diğer kazançlar üzerinden alınan vergiler yanında kurumların ödediği vergi devede kulaktır. Karı izlenmesin diye hile yapanları da dikkate alsak durum sermaye diye anılan kesim değil dar ve sabit gelirliler kamunun yükünü taşırlar. Ama yıllar içinde özel kesim yatırım ve harcamaları devleti TC yardımlarına rağmen katlamıştır; yani ekonomik çıkmazın baş sorumlusu da sermayedir. Zaten yakında esas sermaye seçimleri kazanacak ve siyaset cambazları değişecektir.
Dünyada en yüksek sürüş ehliyeti bizde ise bu tablo gösteriyor ki durum fecidir ve hastanede oksijen cihazı yoksa, trafik ışıkları aylaca en sıkışık yerlerde bile yenilenemiyorsa, elektrik kurumu devletin elektriğini kesmeye başlamışsa ve yollar görülmemiş oranda bakıma muhtaç durumda ise yandık! Harçlar ve ücretler daha da artacaktır.
Trafik kazalarına bakın ve sürüş ehliyeti harcının ne işe yaradığını düşünün?
Tarihimizde hiç bu kadar ücretlilerle serbest kazançlılar (sözde özel ama sektör denemeyecek şey) arasındaki vergi farkı açılmamıştı, ücretler arasındaki oran da bu kadar açılmamıştı.
Halkımız hesaba çekilebilir, etkin ve verimli bir yönetimin mücadelesini vermezse etrafta görülen ve çevreyi mahvetmekte ve sürdürülmesi çok pahalılaşmakta olan refah belirtilerine bakarak aldanmamalıdır. Bu iş böyle gitmez.
