Kıbrısta yaşamanın sonucu olarak, bazı gelişmeleri daha dikkatli ilzlemek şart. Yaşanan Kıbrıs sorunu ile oluşan direk i içseleşen dış güçler gerçeği, benzer gelişmeleri de takip etmeği dayatıyor. Özellikle bazı atılan adımlar, Kıbrıs için de ders ve öğreti olarak bilinmesi önemlidir. Sudan gelişmeleri de bunlardan birisidir. Sudanın son yapılan anlaşmaları veya devlet dönüşümle şeryatdan laikliğe geçiş siyasal kararları, onca gericileşme yaşanan dünyamız için önemli haberlerdir… Bunun sonucu da Sudan yeniden gelip benim klaveyeme de takıldı.
****
Son günlerde Sudandan iyi denecek haberler geliyor. Geçici yönetim ile HKC arasında yapılan anlaşmayla, iç savaşa son verme sonucu ile devlet içi şeryatcı yönetim şeklinden laikliğe geçiş adımları, yeniden başka bir Sudanla karşılaşmaya başlandığının direk kanıtlarıdır. Özellikle sokaktaki eylemlerin, önce Şeryatcı Siyasal İslamcı Ömer Elbeşiri devirip ve yerine ordu sivil kualisyonlu, sokak denetimli hükümet kurulmasıyla, bildik Sudanın yerine başka Sudan adımları atılmaya başlandı. Bu olay son yıllarda yaşanan karanlık tarihsel süreçte önemli olumlu gelişme olarak sayılması muhtemeldir.
Geçen yıl başlangıcında, Sudanı hep protestolarla haber yapıp yorumluyorduk. Çok deyil, 3003 yılında da Sudanda soykırım denecek derecede Dafur savaşları yaşanıyordu. Yine, Uluslararası ceza mahkemesi, soykırım nedeniyle Sudan devlet başkanı için tutuklama kararı çıkardı. Buna uymayan nadir ülkelrden birisi de Türkiye olması tesadüf deyildi. Siyasal islam müttefikliğinin bileşkesiydi. Sudan bunları yaşayıp, önemli katliyamlar ile şeryat yönetimli koşulalrla yaşadı. Geçen yıl başında, sokak tepkileriyle işler karıştı. Haftalar süren ve tüm katliyamlara karşın halk sokakta kaldı. Ordu zevahiri kurtarma adına Elbeşiri devirdi. Fakat, Muhalefet olayı doğru okudu. Sokaktan çekilmedi. Hem darbecileri tasfiye etme, hem de güç denklemi nedeniyle de ordunun bir kesimiyle itifak yapıp kualisyon kurdular. Geçici yönetim adıyla da yeni anayasa hazırlanıp seçimlere gitme yönetimi oluşturuldu.
Kısa zaman içinde Sudanın bu yeni dönemi meyvelerini vermeye başladı. Elbeşiri uluslararası ceza mahkemesine vereceğini ylın başında açıkladı. Ardından şeryat yönetimli kadın yaşamını kaldırtan kararları aldılar. Ülkedeki çatışmalı bölgeler için görüşmeler başladı. HKC adıyla itifak kuran muhalefet iyi duruş sergiledi. Sokağı boş brakıp orduyla cuntalaşmaya izin vermedi. Dafur felaketinin sonuçlarıyla yüzleşip, görüşmeler yapıldı. Ülkedeki sorunlara karşı alınan kararlarla da yeni Sudanın işaretlerini vermeye hız veriyorlardı. Kısa zaman içinde hem de oldukça kabarık katliyam ile göç yaratan Dafur gibi iç savaş koşullu yaşantıları anlaşmalarla yeniden normaleştirmeğe başladılar. Ülkenin laik olmasını da hafta sonu açıkladılar. Bildik maniğüleli laiklik deyildi! Devletin dinle ayrıştırlması ve devltin dininin olmama ilkelerine bağlı laiklik ilkesi konuldu. Devletin diyanet veya tarikatlı bağlarla kurumsallaşması deyildi. Resmen din ile devletin ayrıştırma siyasal yapılanışı kabullenildi. Bunlar Sudanda halk gücüyle sokak birleşiminin önemli gelişmeleriydi.
Burada dikate alınacak gerçek, geri kalmış yeni sömürge Sudan hem de paranparça edilerek şeryatla yönetilme şekline karşın, sistemi deyiştirme adıyla sokağa çıkan örgütlü halkın tüm dış müdahalelere karşın yine de sağladığı önemli başarıdır. Geri kalmışlık ile deyişimin olmaıyacağı görüşü Sudanda hem de her yönüyle gerici karanlıklarla örülen ülkede önemli derslerle geliştiriliyor. Elbet, konunun mutlaklığı veya Sudan gerçeği ile tam da hayalimizin de olduğu sonucunu da anlamamak gerekir. Ama, mücadele ve taleplerin hareketlerdeki önemi Sudan sokaklarıyla yeniden kanıtlandı. Öyle kanıtlandı ki Yüzbinlerle katliyamın yaşandığı deyişik kimlik ve dinlerin düşmanlandığı koşulda eğer ortak buluşmayla iktidarlar devriliyorsa, mesajı da doğru almak da önemlidir. Oturup da Guteres veya Elbeşirleşerek deyişim beklemesi olmadı. Halk hem de örgütlü şekilde sokakta bedel ödeyerek bu sonuca geldi. Hedeflri de net olduğu için, gelişmeler Sudan devletini resmen dönüştürüp demokratik laik şekle sokmaya başladı. Bu gelişmelerin elbet seçimlerdeki karşılığı da önemlidir.
Ayrıca, Sudana müdahale eden çok güç var. Hükümet kualisyon olup deyişik güçlerle de muhalefet cepesinde sözkonusudur. Bu hem gelişmeleri doğru okumamız hem de Sudan gerçeğini de unutmadan yorumlamak önemlidir. Üstelik devlet geneleği ile siyasal birikim eksikliğini de göz önünde tutmak gerekir. Bu kurallar dahi bir gerçeği örtemez: gerçekten, Sudanda açıklanan son günlerin kararları, oldukça önemlidir. Bir ülkedeki dinamiklerin ve sistem sorgulama mücadelesinin nasıl kazanca dönüşüleceğinin kanıtıdır. Siyasal islamın nasıl kaybettirildiği de yaşanarak örnekleştirildi. Bu bakımdan Afrika ortasında darmadağın gerici Sudan, demokratik adımlarla gündem oluyor. Hele de yeni faşizim dalgasıyla en gelişmiş ülkeler dahi gündemdeyken.
Bu gelişmeler nedeniyle Sudan gündem oldu. Kıbrıs sorununun da yaşanıp gerçekler konuşulmadan ezber kelimeli çözüm olayının kısgacında, yeniden yüzleşmemizin de zorunluluğu burada gizlidir. Yni sSudan umuduyla ve bu yolun tıkanmama istenciyle gereken dersleri n alınması dileğimle.
