Rusya, Mali’de – Özkan Yıkıcı

Konuşmasak da bilmesek de farketmeyen dünya gerçeklerinden geçiyoruz. bBazen bizi ilgilendirmez dediğimiz ülke, insanıyla sokaklarımızda raslamamız mümkün. Bir futbolcuğu severken onun Afrikanın bir devletine ayit olduğunu da umursamayız. Özellikle ülkemizde bol miktarda değişik ülkelerden insana çeşitli biçimlerde raslamak mümkün. Öğrenci, çalışan, kaçak işçi ve benzer yaşamın her şeklinde bu insanlarla karşılaşmak artık anormal değildir. Adını duymama durumunda olduğumuz ülkelerin ansızın şu veya bu nedenle karşımızda bulmak kolaydır. Çalışan Nepali, okuyan Brazavil Kongolu bir kız öğrenci karşımıza gelince artık bilmesek de şaşırmıyoruz. Böylesi bir oartamda b Bir Malili kişi ile karşılaştım. Onu Nijeryalı zannedip İngilizce kelimelerle saldıran kişilere “ben Nijeryalı değil, Maliliyim” diyordu. Çok bilmiş ve öfkesini de göstermek isteyen karşısındakiler bunu dahi dinlemeyip, Nijeryaya veriştirip durdular. Araya girmek istedim. Sonra düşündüm: çok bilmiş cahil ise ona anlatmak güç. Sıkılmadan şu yanıtı da alırdım: “nefarkeder”!

Mali kelimesini duyunca birden Afrikanın derin çöleri aklıma geldi. Bildik futbolcular gözümün önünden geçti. Ama önemli olup bizde hiç aktarımı olmayan gelişme ise dünya dengesine bedeldi. Geçen günlerde Mali yönetiminin açıklaması, ses getirdi. Mali yönetimi, ülkedeki Fransız askerlerinin çekilmesini istedi. Bu önemli gelişme idi. Mali Fransız sömürgesi olup, ülkedeki iç savaş nedeniyle Fransa başta olmak üzere batılı ve destekleyici Afrika devlet askerleri ülkede bulunuyordu. Fakat, Malinin hem de kendi çağırdığı Fransız askerlerinin ülkeden çekilmesini istemesi lebet de nedenihyle ö emliydi.

İşin devamında Maliye Rusyanın yerleştiği sonucuyla da karşılaşıyoruz. Mali yönetimi, Fransız ve öteki batılı askeri güçleri eleştirirken, ülke içi bazı gurupları desteklediklerini, hükümetin çalışmasına engel olunduğunu, teröri finasnman yaptığını idiya ediyordu. Konuyu B.M. taşımaya hazırlanıyor. İdiyalarını kanıtlayacak belgelere sahip olduğunu da ek olarak açıklıyordu. Böylelikle tarihi Fransız Mali sömürge ilişkileri ilk defa bu denli gerilime uğruyordu. Yetmedi; ayni şekilde ülkede bulunan başta Fildişi askerelrinin de çekilmesini hemen talep ediyordu. Bu gelişmelerin ardından ülkeye Rusyanın yerleştiği ve özel şirketlerin güvenlik boşluğunu dolduracağı haberelri geliyordu.****

Mali aslında Fransız sömürgesiydi. Göreceli Yeni sömürgecilikte de ayni ilişkiler zaman zaman kırılmalara karşın sürdürüldü. Batı bloğunun önemli kalesiydi Zengin madenleri de Fransız ile ingitere şirketleri tarafından işleniyordu. Bu ezber Libyada Kadafinin katliyle arızalara uğramaya başladı. Libyanın yoğun silah gerçeği ve aşiretsel ilişkiler, Malinin kjuzeyinde yeni isyan dalgası da getirdi. Toroların IŞİD katgısıyla da harekete geçip Malinin başkentine yürüdüler. Mali yönetimi ancak Fransanın müdahalesiyle ve gönderdiği askeri güçle ayakta kaldı. Libya boşluğu ile ülkenin etkilenmesi, öte yandan Fransanın daha bir askeri güçle yüklenmesi, Malinin artık daha iç savaş türü yaşama kaymasını da sağladı.

Darbeler ve seçimlerle durmadan kayan yönetim şekileri oluştu. Batı Afrika birliği ise yeterli müdahale gücüne sahip değildi. Üstelik Ortadoğu proesinin siyasal sıcaklığı gericilikle birlikte Kuzey Afrikayı da vuruyordu. Mali bunun hızını içine aldı. Darbeler ve seçimler ikileminde politik kayganlık yayıldı. Fransa daha sert şekilde yerleşirken, itifak yaptığı bazı gurupları da desteklemeye başladı. Bu öteki kesimi Rusyayı davet etmesiyle karşılık buldu. Üstelik Malide cunta yönetimde bulunuyordu. Ordunun zayıflığı ile dış güç gelişi, ülkede huzursuzlukları artırdı.

Sonuçta, Malide yönetim Fransa yanlısı olmaktan Rusya ile işbirliği yapma noktasına geldi. Malinin kayı ise hele de Rusyanın güçlenip Kuzey Afrikanın güneye yayılan yerine yerleşmesi, pek de görülmek istenen nokta değildi. Tepki falan olsa da Mali şimdilik tercihini Rusyadan yana yaptı. Rusya Maliye iyice yerleşmeye çalışırken, Fransa da kendi askerlerini komşu Nijere çekmeye çoktan başladı. Ama, Mali yönetimi idiyalı: Fransa ülkedeki bazı terörist gurupları destekliyor. Güvenlik KOnseğine sunacak belgelerden söz ediyor. Fransa Ruandadan sonra şimdi de Maliyi kaybediyor. Orta Afrika ise sıkıntılı. Daha kuzeydeki Libya darmadağın. Bunlar Afrikadaki emperyalist güç mücadelesinin ısınacağına ve giderek hissedilen Rusya hegemonyasının da artık hissedilmenin de ötesine geçildi.

Biz bilmesek de Malililerle karşılaşacağız. Ünüversite veya çalışma alanlarında raslamak mümkündür. Fakat, burada bilmeden davrandığımız bu insanların ülkelerindeki olanları da bilmeme cihaletiyle, akılımıza geleni de söyleyeceğiz. Bu çok övülen Kırıslılığın sömürgesel davranışının kendini beyenmenin haykırışıdır.