Bundan onyedi yıl öncesinDeenkin katledilme yılıydı. Cinayet sonrası Deenkin eşi tarihi sözlerini beyinlere kazdı. Katiliği bir genç çocuğa yaptırılması ve eşin çığlığı önemliydi. “insan doğarken katil değildir. Sistem, bir bebekten katil yaratıyorsa, durup düşünmek gerekir. Bebek katil değildir. Onu katil yapan karanlık sistemdir” diyordu. Bu tarihi sözler çğlık gibi yayıldı. Bir genel sistemin adeta kısa feryatla anlatılmasıydı.
****
Son günlerde ünüversite sahte diplomalardan tutun, soygunlar, kaçakçılıklar ve nice hayatın her alanından normaleşen haberler yayılıyor. Doğrusu, şaşıran da çok az. Bilinip konuşulan ötesi, fırsatla kulanan epey insan da vardı. Nitekim son ünüversite diploma sgandalına eski makamcı Dürüs de eklendi. Şaşıran pek de olmadı. Ama, hayatın biriktirdiği öteki gerçekler de hatırlatılıyordu, ilerde bunlar ya unutulacak veya geçiştirilicekti. Çok sgandalar çıktı. Hat da mahkeme yoluna da sokuldu. Cumhur başkanlığı sarayındaki büyük yolsuzluk mahkeme düzeyinde senelerdir unuturuldu. Elektrik ihalesiz alım kararı verildi. Kimse koltuktan olmadı. Görevden alınmayı brakın, hapiste dahi giden yok. Ama sgandalar devam ediyor. Öyle devam ediyor ki çocuklukta tanıdığımız veya konuşurken sohbetlendiğimiz kişileri kolayca gerektiğinde bu yolsuzluk deryasında bulmak, çok doğal halde yaşanmaktadır.
Son iniversite süreçleri de öyle. Konu gündeme gelmese de hep ünüversite sahte diploma, öğrencilerin kulanım şekli gibi konuşmalar bolca yapılır. Kolay diploma alma ve yandaşlık ilişkileri aldı başını gidiyordu. Konu olan STB de bu konuda daha kurulurken ki makamcı Kemalden alınan yere dek epey gündem oldu. Kimse önemsenmedi. Devamında da makamdan ünüversiteye giden Dürüsüt oldukça konuşuldu. Omorfolular hep bölgeği canlandırdığı görüşleriyle olayı savundular. Öteki yüzü hiç konuşturtmamaya çalıştılar. “herkes yapar” sığıntısına geçtiler. Sonunda Dürüst de tutuklandı. Hem de sahte diplomadan. Üstelik de eşine verme gibi hanedan tipi suçlamayla.
Tekrar edelim, bu konu oldukça yankılı. Ama sürpriz gören çok az. Başka konularda da aynen. Kötüsü, bu deyerlere karşın duruş da yok. Py verirken yandaşlık yapan yolsuz ve eüşvet desteklememe noktasına gelmiyor. Sistem böyle çalışıyor ve gerektiğinde ortaya çıkan sonuçların bazısı da durumu deyiştirmiyor. Zaten öyle olsa ne Tatar sarayda olur, ne üstel baş makamda atıp tutardı. Hat da Tahsin hem de Türkiyenin gücüyle makama otururdu. Onlar tınmıyor. Yaptıkları ile geldikleri yerler, sistemin aynasıdır. Üstelik Türkiye dayatmasıyla bile bile bu makamlara oturtuldu.
Yine, onca sgandalılar açıklansa dahi ya mahkeme yolunda unutturuluyor veyan yargı anındaki hafıza sildirtmeyle durum yayılıyor veya yetersizlik ifadesiyle iş durduruluyor.
Konuyu bitirmeden örnek dayre olayını aktarayım. Doksan üç yılında yapılan seçimlerle UBP kaybedip CTP DP hükümeti kuruldu. Bu boşluk süreci şuda oluyor olasılığı vardı: yine bizim dayrede sgandal oldu. Bu defa müdür değiştiği için konu kapatılmadı. Yeni müdür araştırılsın dedi. Oysa Hüda reyis olsaydı işler duyurulmadan kapatılacaktı. Neydi olan olay:
Yine gümrük epey mavzemebirim anbarlara gönderdi. Yine zaman zaman yapılan bazı mavzemeler eksikti. Gümrükçüler şikayetn eder. Polis izin alır. İlgili şahısların evlerini dahi basar. Odenli normal yapmaya alıştılar ki tüm eksik mavzemelermkişilerin odalarında çıktı. Yargılama dönemine geçildi. Polis sorguladı. Yardımcı olan memurlar da oldu. Artık herkes emindi, suçlular yargılanacak ve işten atılacaktı…
Öyle olmadı: dava takipsizliğe takıldı. Onca bulgu yine de yargıda takıldı. Birçok yer devreğe konuldu. Yardımcı olan işçi mi: işten atıldı. Şube amirine şikayete gelen işten atılan Ahmete makamcışöyle diyordu: “konuşmayacaktın”… böylece olay kapandı. Devamında benzer olaylar oldu. Ama makamcılar sorgulanmasına izin vermedi. Bu konuda suçlanan makamcı ise ilerde en yüksek dereceden, siyasal atamayla koltuğuna dahi oturmadan en yüksek emeklilikle emekli oldu.
***
Yukardaki örneği direk yaşadım. Şimdi sözkonusu olan tutuklanan Makamcı Kemal Dürüs zamanında Güsatda kemancıydı. Benimle belirli dönemde ortak müzik yaptı. O çocukluk hareketiule bu duruma geleceğini söylense, kimse inanmazdı. Ama, birileri onun yolunun aştı. Makamdan makama koştu. CTP adayı ile ortak mühür kırma destekli seçimleri dahi yaptı. Makamlarda çok konuşuldu. TC ilişkilerinden tutun, topa vururken dahi besmele çeken İslamcı figür oldu. Dedik ya sistemin yaratığı insan gerçeği var. Bunu gözden kaçırmayalım.
Kuzey Kıbrıs daha yapılanırken yandaşlık, ganimet ve yolsuzluk temel ilkelerdi. Böyle yapıyla hem kültürleşme oldu hem de defakto değiştirildi. Her kurumsallaşma kendi rantını yasa dışılıklarıyla yükseldi. Şimdi yaşadıklarımız, bunların birikimden fışkıran sadeörneklerdir.
