Barut fıçısında altın aranan yer: Suriye – Özkan Yıkıcı

Birkaç yazı önce, Suriye konusuna yeniden dikat çektim. Aslında Suriyede suların durulmadığını da uyardım. Olayların devam etmesi ile katılımcı güçlerin çok oluşuyla adeta gelecekteki belirsizliği tetiklediğinin sonucuna da ulaştım. Şu tuhaf ama net gerçeği baştan belirtim: konular güncel alınıp bir yerde brsakılır. Sanki bitmiş gibi algısı olur. Sonradan gelişmeleri ise hiç öne çıkarılmaz. Suriye konusunu da buna bağladım. Esat rejiminin gitmesi ile Suriye çokça konuşulan gündemden birden koparıldı. Oysa Suriyede birçok olay devam ediyordu. Exsatın gitmesi ile devletin de çökmesi sonucu, ülke daha bir kağosa doğru ilerlemesi nedense haber yapılmıyor.

Buna bağlı oanki bazı gelişmeleri sıraladım. Bilgilerle çelişki oluşlara dokundum. Yeni rejimin hem anlaşmaları hem de iç boyutdaki tehlikeleri özetledim. Zaten ilgili makalği okuyan, her an Suriyede değişim olduğu anlaşılacak derecede zengindi. Nitekim eski durumlaryanında, yeni koşulların başka sorunları da ortaya çıktı. Hem dedış olup içeleşen güçlerle birlikte. Bunlardan biri de Dürzilerdi. Dürziler ile İsrail ekseni bu defa ısınarak Suriye topraklarında yeni bir halkanın da oluşmasına koşul sağladı.

****

Suriye yaşanan ile katılımcı güçlerin politik paradoksunu yaşıyor. Bir yanda Azerbueycan anlaşmasıyla ülkeğe doğal gaz borusu gelirken, öteyandan da ABD resmen sSuriyeye konulan anbargoları kaldıracağını açıklıyordu. Tabi ki Amerikanın tabela üzerinde Ankara elçisi Barak ise bölgesel emperyalist politikaları sıkılmadan açıklıyordu. Tabi uluslarası alanda bunlar olurken, öte yandan da yeni iç cepeler açıldı. Başta Türkiye HTŞ ile PYD kırılmasını tetikleyip beklerken, güneyden pek duyulmayan başka konu ortaya serildi. Dürziler konusu adeta ısıtılıp buhaerlaşma havasındaki suya benziyordu. Daha da katılım olgusu, İsrail açıkça Dürzileri destekliyor, Suriyenin HTŞ rejiminin müdahalesine de karşılık veriyor. Öyle bir karşılık ki savunma bakanlığı ile sarayın dibine bonba atarak “yaparım ha” tehtidi gerçekleşiyordu.

Bu birkaç gelişme Suriye sorununun giderilmediği, denilen ezberle Özgürlük ve demokrasinin nefesi dahi yoktur. Tam aksine esat rejiminin devrilmesi ile çöken devlet yapısı, yerine şeryatcı Elnusra gelirken, yeni kırılmalar ile zayıflama sonucu dış müdahalelerin artığı koşullar oluşturuldu. Oluşan koşullar da yeni yangınlarla ülkeği darmadağın etmeğe devam ediyordu.

Klasik emperyalist öğretinin ülkesel kuralı işliyordu. Hatırlayanlar olacak, soğuk savaş sonrası gelen önemli sosyal siyasal uyarı vardı. Soğuk savaşa göre oluşan ve otoriter devlet yapılı kurumsallaşma, sürecin bitmesiyle rolü da biter. Dağılan yapı sonucu, onun kurumsal gerçeği de zayıflar. Bu defa soğuk savaş dönemi devlet otoreiterliği ile siyasal aygıt işleme ilkesiyle sağlanan durum değişir. Oluşan kırılma altından örtülen sorunları veya yıkılması sonrası yok gibi olan durumlar, birden değişik nedenlerle tetiklenir. Onlar da sorunlar olarak karşımıza geldi.

Suriyede olanlar Ortadoğu projesinin bölgesel ayağıdır. Esat rejimi sistemle sorunları olması sonucu güçlü devlet kuralı işledi. Güçlü devlet yıkılınca, üstelik değişik biöçimlerde işkaler olup Şama da gerici şeryatcı iktidar taşınınca, karmakarışık bir kurallar dizili sosyoloji gelişti.

Dürziler de tetiklenen konu ve egemen kılınmak istenen şeryatcılığa karşı olan rolü ile sorunsal eksene eklendi. Dürzilerle HTŞ çelişkisi ile israilin dürzileri müttefik alıp Ggüney nSuriyeğe yerleşme hamleleri, yeni yangının da atresini veriyordu. Halbuki genel yeni şeryatcı HTŞ ile İsrail faşist devleti olmadık kadar yaklaştı. Elşaranın iprahim anlaşmalarını kabullenecek derecede kıvamlaştı. İsrsrailin Golan tepeleri durumuna itiraz edilmeyecekti. Hat da ekonomik olarak İsrail Suriye hatları da ulaşım için seslendirilme ısıtılmasına konuldu. Ama dürziler konusu birden resmin öteki yüzünü de açıığa çıkardı. Şeryatcı beyini kafaya konulan altın yaldızlı şapkayla örtme çabası birden beyindeki düşüncenin yönlendirici olduğu anlaşıldı. Şam rejiminin dürzilere müdahalesi ve bazı inanılmaz gerici tutumları, dürzileri de harekete geçirdi. İsrail ise yeniden Elşaraya uyarısını en yakın makamları bombalayacak derecede yaptı. Buda SUriyedeki rejimin nedenli otoriter olabileceğinin net yeniden kanıtlanma pratiği idi.

Giderek dürziler Şamdan kopuyor. Üstelik İsrail desteği de var. herkes öteki konularda sesiz kalırken, birden hyangınların alevlendiği Suriye karşısında kendilerini buldular. Oysa HTŞ alevileri katlederken kimsenin kılı kıpırdamadı. Ama iş dürziler olunca İsrail gerçeği duvarına vuruldu. Oda bize dürzilerin Suriyeden kopma olasılığının kartının koz olarak masada olabileceğini işaret etmektedir.

*****

Suriye kaynıyor. Barut fıçısı halindedir. Her an büyük patlama olasılığı var. ayni zamanda sistem güçlerinin de bu fıçıdan altın çıkarma faydacılığı var. Esat rejiminin çökmesi ile birçok gerici idoloji alan kapma peşindedir. Dikat edin Amerikan temsilcileri cirit atıp Barak gibi salt Suriye değil çok miletli devlet düşüncesinden tutun bazı yerleri kendi sermayesine kapma seçenekleri açıkça dilendiriliyor. Krevat takıp on milyon dolar kafasına konulan ELşara Şamda sayraya oturtuldu. Ama İsrail ona dürzilere dokunursan yıkarım mesajını, dil ile değil yakınına bonba atılarak uyarı yapıyor. Bir karışık SUrie ısıtılıyor. Isıtılma ile buharlaşma olacağı gerçeğine çok yaklaşıldığı anlaşılıyor.

***

Kısaca, unutmamak gerekir: konuşulan alan Ortadoğu. Proje emperyalist proje. Hedef bölgenin parçalanıp yeniden dizayin edilmesidir. Bunu isteyen siyaset de ona göre esrumanlar oluşturuyor. Suriyeye de elnusralı cihatçılar gömleği giğdirildi. Zaten emperyalist sistem faşist devletler ile kulanılan gerici idolojiler bütünseleşmesinden demokrasi değil de faşizim veya cihatçı gericilik çıkardı. Oda oldu. Rol alanların başında da İsrail olunca, israilin kuruluşundan beri hakim olan politikayı bilerek yorum yapmanın önemi kaçınılmazdır. Sorun bitirme değil de çelişkiler ile çıkar sonucu yeni sorunların da eklenmesi, önceki gelişmelrden ders almamız gerekirdi. Şimdi, Suriye bir anda şimdiki rejimin önemli ayağı İsrail ile sorun yaşıyor. Eskiden pek bilinmeyen dürziler konusu ise sorun olarak yeni koşulların çocuğu gibi büyüyor. Hani hala emperyalizmin ve onun devlet biçimlerinden biri olan faşizmin demokrasi getireceğine inananlara, son Suriye olayları önemli derstir.