Kısa Latin Amerika yılı – Özkan Yıkıcı

Yıl tamamlanıyor. Artık bir iki gün sonra, şu andaki döneme, geçmiş yıl diyeceğiz. Tarihe de böyle girecek. Geriye dönüp baktığımızda, sıcak savaşlar olmasa da Latin Amerika kıtası epey değişken gelişmeler yaşadı. Dünyanın başka yerindekiden farkı, çeşitli siyasal gelişmelerin ayni coğrafyasda yaşanmasıdır. Hem ABD hegemonya mücadelesi, Çinin kıtaya gelişi gibi genel sistemsel nifus alanı mücadeleleri yaşandı. İçsel olarak da kırılmaların da bolca gerçekleştiği alandır.

Latin Amerika hem sağ hem de sol bakımdan önemli siyasal gelişmeler yaşadı. Guatemala seçimlerini sol aday kazandı. Fakat, geçiş süreci hep sorguya dayalı. Örneğin sol aday seçimi alırken, onun bağlı olup adayı halindeki parti de mahkeme tarafından kapatıldı. Yılın başındaki iktidar devri bu nedenle soru işaretli.

Arjantin ve Ekvator gibi iki önemli seçimi de ikinci turda sağ adaylar kazandı. Özellikle Arjantindeki Miley gibi faşist adayın kazanması, kıtsal dahil çok önemli gelişmeler daha şimdiden başladı. Ekvatorda ise ikinci kez dibine dek geldiği süreçte sol adaylar ikinci turda kaybetme geneleği ikinnci defa yaşandı. Paraguayda ise deyişen bir şey olmadı. Perudaki Kastilyası deviren darbe ise yerine otrdu gibidir.

Latin Amerikada önemli siyasal duruşlara da taanık oldu. İsrailin Gazze katliyamına en sert tutumu Latin Amerika ülkeleri verdi. Bolivya ve Kolonbiya ilişkileri kesti. Şili, elçisini danışma adına geri çağırdı. Dünyada başka yerde bu denli tepkiler olmadı. Brezilya ise kınamakla yetindi..

Kendine has pek  duyulmayan krizleri de bu yıl Latin Amerika yaşadı. Venezuela ve Güyan arasında gerilim çıktı. Venezuela Güyananın önemli kısmının kendi toprağı olduğunu, halk oylamasıyla da gerçekleştirmeğe yöneldi. Bir anlamda kriz gelecek yıla taşındı. Maduro bir anlamda iktidarı için milliyetçiliği de piyasaya sürdü.

Latin Amerika genelde ABD Çin rekabetini de ekonomik alanda hisetmeğe başladı. Fakat, sene sonuna doğru Arjantinin Amerikan çizgisine kayarak adeta Çin lehine giden yolu bir anlamda gerileme noktasına sokma olasılığını da getirdi. Şimdi önümüzdeki yıldaki seçimler Latin Amerikada faşist ve penbe sosyalizmin ikileminde ne gibi gedik açacağı merak konusu. Üstelik, Meksika ve Bolivya gibi önemli sol ülkelerde seçim de yapılacak.