Kamusal eğitim direnişinde, Yunanistan – Özkan Yıkıcı

Son günlerde Yunanistan sokakları protestolarla çalkalanıyor. Öğrencilerden sendikalara sosyal muhalefet sokakta. Yunanistan hükümetinin ünüversitelerde özeleştirme tasarısını, meclise göndermesi, adeta yeniden infilak sesleri duyulmasını taşıdı. Öğrenciler ve destekleyen sendikalarla adeta protestolar dalga dalga yayıldı. Bir anlamda Yunanğistan bir yandan miyadı tükenen neoliberal uygulamalar adına ünüversiteleri de özeleştirmeğe yönelirken, eğitim de kamusallıktan metalaştırmaya doğru kaydırılmaktadır. Alışılan klasik Yunanistan olsa da özellikle bir konu yeniden sorgulanması da kaçınılmazdır.***

Son günlerin dalgası, Yunanistanda devlete yönelik sürmeğe devam ediyor. Misotakisin meclise ünüversite eğitiminin özeleştirme yasasıyla, bir anlık Yunanistan durgunluğu, yeniden ateşlendi. Öğrenciler bu kararın daha meclise gelmeden önünü kesme adına, eylemlere girişti. Konu eğitim ve özeleştirme olunca, kurumsallıktan toplumsalığa varan muhalefet ivmesine ulaştı. Zaman zaman, çatışmaların da görüldüğü  anlar oldu. Şimdi, Yunanistan iktidarının bu hamleden geri adım yapma olasılığının olup olmadığı da konuşuluyor.

Önceden, Yunanistan sosyal muhalefet ve sınıfsal eksen örgütlerinin direnişleri sonuç alıyordu. O güce ulaştılar. Zaten cuntadan sermaye egemenliğe dek birçok dönemde sınıfsal ve demokratik dirençlerle sonuç alındı. Önemli kırılmalardan sonra, soru işaretleri de artı. Özellikle Psok ve Sirizi hükümetleri döneminde önemli sarsıntı yaşanması, beklenen direnç olmaması sonucu, bir anlamda iktidara gelme durumları da sorgulanır oldu. AB gerçeğini de unutmayalım. İkibindokuz yılında direk Almanya müdahalesiyle çökertilen Yunanistan ekonomik gerçeği hala tortuları sürmektedir.

Ardından gelen Siriza hükümeti ise halk oylamalaryla onay almasına karşın Troyka ve İMF teslimiyetiyle bazı uygulamalar da gerçekleştirildi. Son Misotakis hükümeti ise özellikle girilen Amerikan üstü olma politikasyla da siyasal yörüngesine oturuyordu. Peşinden malum ünüversitlerin özeleştirilmesine geldi. Bu başarılırsa peşinden liseleri de bulacağı, giderek ilkokullara dek ulaşacağı da kesin. Bunu zaten genel her Neoliberal açılımda gördük yaşadık.

Sirizanın iktidar dönemindeki beklentilerin olmaması. Tam aksi AB Troykasına teslim olarak teslimiyeti onaylamasıyla, siyasal önemli sol boşluk yaratı. Öyle yaratı ki Siriza epey oy kaybeti. Oysa Yunanistan solu oldukça güçlüdür. Onca darbeye karşın, son seçimlerde olduğu gibi, birçok eksenli solun oyları yinede oldukça fazlaydı. Ama, parçalanan ve iktidar deneyimlerinde kriz aşmazları sonucu bedeli yoksulara kesmesiyle, artık ortak paydaşlıklar da silikleşti.

Siriza deneyimleri oldukça olumsuz sonuçlar getirdi. Siyasal alandaki boşluk fırsatı ise Amerikanlaşmanın askeri üstlerle ve silah alımlarıyla adeta militarize derecesine getirildi. Öteki ayak ta ekonomi ve kamusal alanlardı. AB içinde de Neoliberal eksenin faşist destekle de güçlenmesi, sosyaldemokrat kesimin de sağda Neoliebraleşmede buluşması, Yunanistanda siyasal boşluğu tetikledi. Fırsat da geldi. Ünüversiteler özeleştirilsin. Devamını da tahmin etmek kolay. Liseler ve en ufak yaşa kadar özel okul hegemonyasına gidilecektir.

Bu koşullarda Yunanistanda örgütlü olan öğrenci ile sendikalaşan emekççi eksen, sokağa çıktı. Fakat, bir eksiklik de var. Eskiden sokağa çıkarken siyasal seçenekle birlikte muhalif çizgi yükseliyordu. Siriza iktidarından sonra bu siyasal ayak zayıfladı. Partilerin imaj kaybetmesi, deneyimlerde Neoliebral teslimiyet yaşanması, sorunun daha da siyasallaşmasını da ne yazık engeliyor. Yine de oldukça sert ve dirençli protestolarla sokaklar çınlıyor. Şimdilik hükümet geri çekme niyetinde değil. Var olan Kamusal eğitimi korumadır. Siyasal seçenekle iktidara yönelme olmadı. Oysa Siriza hükümete gelirken, oyunun çok cılız olmasına karşın muhalefet tepkisiyle hükümet oldu. Ama, beklenen tam aksi gerçekleşince, bu defa sağa yöneliş de artı.

Kırılma, gelinen aşamada dirence rağmen seçeneklerin güçlü olmamasıdır. Yapıyı koruma noktasında şu anda bulunuluyor. Siriza bu nedenle tıpkı daha önce Pasokun yaşadığı yoldadır. Kaybeden, muhalefet ve değişim çizgisi oldu. Fakat, anlıyoruz ki yine de demokratik direnç ekseninde direk etkilenecek kesimlerle onlara yakın örgütlerin yine de sokakta epey yankı getirdiklerine da tanık olmaktayız. İlginç şaşırma da var: önemli kesim hala yunanistanda kamusal eğitimin belirleyici olduğunu pek anlamaya çalışmıyor. Ezberle ve metalaşmayla özelleştirilen eğitim öylesine alışıldı ki bir ülkedeki kamusal eğitim direnci pek ilgi görmüyor. Buda günümüz sistemsel gerçeğin ta kendisidir.