Diplomatik alandaki Çin gerçeği – Özkan Yıkıcı

Genelikle, çoğu konuyu Batı algılarıyla duyarız. Yetmezmiş gibi de deyerlendirmelerimizi de verilen algı probaganda haberleri ile yapıyoruz. Bu gerçeği senelerdir vurgulayanlar vardı. Ama bunu söyeleyenler dahi, gün gelir ayni uyardıkları duruma düşerler. Genelde algı probagandası tutsaklığı yaşanır. Çin son dönemlerin önemli örneğidir. Çünkü, sistem Çini karşıt eksenine koydu. Rekabetin karşıtı ve geriletilmesi gereken devlet olarak algılatılıyor. Ekonomik rakip ve rekabet kısgacında bir Çin algısı oluşturuluyor. Emperyalist günümüz ekonomik rekabetin bir eksenine Çin konuldu. Öyle konuldu ki alınan kararlar da bir başka aldatmacayla da sürdürüldü.

Böylesi Çin algısı olunca da gelişmeler Çinin hamleleri değil batı kolektif emperyalismin çıkarına göre haberleştiriliyor. Örneğin, Çine karşı alınan ekonomik tetbirler veya rekabet nedeniyle gümrük duvarlarını yükseltme tutumları hep kötüleme algısıyla gerçekleştirrildi. İşin içine siyaset de damıtınca, en güzel ekonomik çıkarlara karşın “Almanya gibi” bunları öteleyip Amerikan tavrına takılınmaktadır.

Aslında salt Ekonomik değildir olanlar. Çin ekonomik uluslarrası genişleme dışı da son dö emde siyasal diplomatik hamleleerle de duyulmaya başlandı. Batılı medyalar fazla duyurtmama veya tersinden okumalar yapsa da durum değişmiyor. Son olarak Filistin örgütlerin Çin de toplanıp anlaşmaları yankı buldu. Tabi ki İsrail heme faşist fişeği çaktı. Suçlama ve Filistinlilerin anlaşmasına tehtit noktasını koydu. Ama olan önemliydi Hamastan ELfetihe tam ondört Filistin örtü ortak anlaşma imzaladı. Anlaşma önemliydi Gazzeyi dahi ortak yönetmek, gelecek ortak siyaset belirleme bakımından uygulandığı anda önemli siyasal karşılığı da olacağı kesin. İşte bu konuda tam da Filistin karmaşası varken, Gazzede katliyamın kırkbine ulaştığı dönemde, dünya gayet normal karşılarken, ondört Filistin örgütü Çinde uzlaştı..

Elbet batı hoşlanmayacaktı. Hele de Filistini Hamas paranoyasıyla katliyamla cezalandırdıkları dönemde, ortak Filistin durumu onların istediği gelişme değildi. Ama oldu. Elbet hemen sonuç alınmayacak. Amaolay gidrek ortak Filistin sesiyle siasal karşılık da bulacağı kesin. Muhatapsız veya herkesin kendi borusunu çaldığı koşuldan sıyrılınca, Filistin konusunun daha da gündemleştirip siyasallaştırılmasına yardımcı olacaktır.

Önemli handikaplardan biri de şu: şu anda Filistin için ortak liderlik sorunu var. Abasın sıfırı tüketiği kesin. Hele de ortak anlaşmada seçimlerin de yapılması varken, kimin sorusu da olacak. Önemli Filistin liderleri hapiste. Hem de suçlanmadan, İsrail keyfiyetiyle. Bir liderlik sorunu var. elbet lider sorunu ile siyasal mesaj verme birlikteliği önemlidir. Filistinliler bu işi nereye dek taşır bilinmez. Ama yapılması gereken görüşme ve anlaşma adımını Çinin yayrdımıyla gerçekleştirdiler.  Hem Filistin için önemli, hem de Çinin giderek diplomatik ilişkilerde etkin müdahalelerin genişlediğini de kanıtlamaktadır. Buda başta ABD için pek de iyi haber değildi. Hem yok etmek istediği Filistin hem de Çinin seçenek olarak diplomatik faaliyetle devreye girmesi öyle yutulacak durum değildir.

Hatırlayacak olursak, kısa zaman önce, yine Çin Körfez ülkeleri ile iran arasında da girişimlerle ortak anlaşmalar yaptı. Özellikle Amerika ve israilin tam da Körfez devletlerini irana karşı kulanmayı tırmandırma çabaları sürecinde olması da anlamlıydı. Çin bir anlamda Sudiler ve iranla başlatılan temas ve uzlaşmayı körfeze dek yaydı. Buda yeni ilişki denklemi de oluştu. Bunun anlamı da Amerikan hegemonyası için iyi haber değildi. Tam da israilin iran gerilimini derinleştirme hamleleri yaparken ki Çin müdahaleli diplomatik anlaşma, işleri bozdu.

Bunlar Ortadoğu haritasında oluyor. Çin ekonomik olarak girdiği Ortadoğuda şimdi diplomatik hamlelerle bazı taşları oynatıyor. Yeni ilişki ağı geliştirmeue çalışıyor. Körfezden Filistine kayan süreç, eğer Filistinliler bu konuda ilerleme sağlarda, ilerde batının acılarına acı katmaya da adaydır. Yapılan Filistin anlaşmalarında Gazze yönetiminden genel Filistin topraklarına varan yeniden kurumsallaşma, ağımsız devlet olma ile B.M. üye olmaya dek hedefler konuldu. Tabi ki Ortadoğuda pek alışılmayan seçimler gibi süreçlerle de taşlanma olacak. Çin bir anlamda batının tam da İsrail katliyamlarına desteği artırırken, tüm suçu da Hamasa kondurturken, Çinin arabuluculuğu ile oluşturulan ilk adım anlamlıdır.***

Çin pek izlenmiyor. Ohsa son dön ede gerek ÇKP alınan kararlar, yapılan diplomatik hamleler, sorunların çözümünde rol alması, önemini değişik alanlarda hisetirmeğe başladı. Hedeflerin netleşip rekabet mücadelesiyle de yol alma zorunlulukları, geleek Çin için oldukça sorgulanarak izlenmeyi dayatıyor. Batı doksanlar sonunda yeni sömürge gibi gördükleri Çini, şimdi rakip ve önlenmesi gereken güç katagorisine taşıdı. Bu yüzden birçok batı deyerlendirmesi ve algı operasyonlarına dkikat etmemiz şart. Filistin konusu, batının imha ve İsrail destekli soykırıma alkış tutulurken, Çin resmen oluşan diplomasi noşluğunu doldurtup Filistin örgütlerini önce Çinde toplayıp sonra uzlaştırdı. Artık salt Amerikan beklentisi algısı da bozulmaya başlandı. Çinin rolunu doğru okumak da önemlidir.